Fransa memleketinde cumhûrluk sûretini ikāme ile Avrupa memâlikini harâb-kerde-i seylâb-ı fiten ve niçe hurûb u meʿârike iktihâm ile sebeb-i ıztırâb u mihen olan Bonaparta'nın cemîʿ tavr u hareketi refte refte eczây-ı vekāyiʿa derc ü imlâ ve tertîb ettiği kazâyânın mukaddimâtı kinâyeten [V 148b] ve sarâhaten işâret ü îmâ olunmuşidi. Fransa'da ʿale't-tedrîc [Ü4 292b] kesb ü tervîc eylediği metâʿ-ı teʿayyün ü iştihârın bir kâr-hâne-i kaviyyü'l-mebnâya müstenid olmasını irtifâʿ-ı câh ve istibkāy-ı vücûduna ʿillet-i akvâyı farz u tahmîn ve derûn-ı habâset-meşhûnunda müstetir olan matlab-ı vâlâsını şu vechile îzâh u tebyîn eyledi ki, Devlet-i Fransa asker ve cihât-ı sâyire ile ittisâʿ kabûl eylediğine binâ'en, fîmâ-baʿd cumhûrluk sûretiyle idâresi saʿb u ʿasîr ve İmperatorluk ʿunvânıyla idâre olunması mûcib-i âsâyiş-i sagîr u kebîr olup, zâtında bu imtiyâzın tahsîline istihkāk u liyâkat maʿlûm ve âharda bu makām-ı bülende istîhâl maʿdûm olduğunu bi't-tecribe vefâdâr ve tarafına küllî incizâb u temâyül ile terakkī-yi câh u iʿtibâra heveskâr olan eşhâsa işʿâr edüp, kelâm-ı maʿkūle şebîh olan mugālatası o makūle erbâb-ı hevânın tıbâʿ-ı sakīmelerine tevâfuk edüp, fi'l-hâl bu kazıyyeyi behâyim-sıfatân-ı memleketin zurûf-ı sâmiʿalarına ilkā ve anlar dahi kemâl-i hâhişle bu pend-i magşûşu ısgā eyleyüp, kuvvetden fi'le îsâl olunması bâbında ittifâk u ittihâd ve bu keyfiyyeti etrâf u eknâfa işâʿa ile tasdîk-nâmeler vürûdunu ehass-ı matlab u murâd eylediler. Prusyalı ʿan-asl düvel-i gālibeye mâyil ve sulhu cenge tercîh ile defʿ-i gavâyil kaydında olmağla, ednâ şey' içün endîşe etmek ve münâzaʿât-ı lafzıyye ile teşvîşe düşmek hılâf-ı mizâcları olup, bu bâbda dahi muhâlefetden iʿrâz ve Bonaparta'nın iddiʿâsını te'yîde intihâz ile [V 149a] İmperatorluğu tasdîk ve cümleye müsâbekatı maslahatına tevfîk eyledi. [Ü4 293a] Bundan sonra imtidâd-ı hengâme-i harb ile makhûru ve mağlûbiyyet-i mutlaka ile zebûn u mecbûru olan Nemçe İmperatoru, İmperatorluk hânedânına muhtass u mahsûr olmak ve Avusturya İmperatorluğu'yla fîmâ-baʿd nâmdâr u müsemmâ olmak mukābelesinde Bonaparta'nın İmperatorluğu'nu tasdîk u ikrâr edüp, düvel-i sagîre bunlara nisbetle lâ-şey' kabîlinden olduğuna binâʾen, ednâ işâretle bu teklîfe ser-fürû-bürde-i tavʿ u inkıyâd ve fikdân-ı esbâb-ı temânüʿ ile pâ-keşîde-i dâyire-i muhâlefet ü ʿinâd oldular ise dahi, bu kâr-ı düşvâr, düvel-i şedîdü'ş-şekîmenin tasdîk u iʿtirâfıyla hayyiz-resân-ı istikrâr olacağını Bonaparta cezm ü tahkīk edüp, bâlâda işâret olunduğu vech üzere Devlet-i ʿaliyye'ye ʿarz-ı mâ-cerâ ve İmperatorluk tasdîkını istidʿâ ve Devlet-i ʿaliyye tarafından mahzûziyyet-i suveriyye telmîh olunarak, Rûsiyye ve İngilizlü te'yîd-i müddeʿâ eyledikleri hâlde, mümâşâtda rıhv u taksîr izhâr olunmayacağı beyân u tahrîr olunmuşidi. Françelü bu bâbda emâre-i redd ü taʿlîl muʿâyenesiyle mekāsıd-ı fâsidelerini icrâya teşmîr-i dâmen-i ihtimâm ve Âsitâne-i ʿaliyye'de mukīm olan elçilerine taʿlîm-i suver-i ısrâr u ibrâm eylediklerine binâʾen, elçi-yi mesfûr birkaç meclis Reʾîsülküttâb Efendi ile mülâkāt ve bu husûsa mebnî miyânede güzerân olan ebhâs u muʿârazât, resîde-i hayyiz-i tenâhî vü gāyât olup, şöyle ki, havâtır-ı ekâbirde cevelân eden kâffe-i mebâhis, Reîs Efendi tarafından merreten baʿde-uhrâ [V 149b] mecâlis-i mezkûrede bast u tafsîl ve hasmın îrâd etdiği es'ile-i [Ü4 293b] saʿbenin nakz u tevhîni zımnında ikāme-i hüccet ü delîl kılınup, kabûl-i kelâm-ı maʿkūlda gışâve-i gurûr u mükâbere, elçi-yi mesfûra hâyil ve maʿâzîr-i Devlet-i ʿaliyye'yi ʿadem-i istimâʿ ile şiddet ü hiddeti derece-i gāyete mütevâsıl olup, bilâhare müttefikler ile bilâ-muhâbere otuz üç güne dek Devlet-i ʿaliyye bi'l-infirâd İmperatorluk mâddesini tasdîk etmediği takdîrde, Françe'ye ʿavdet edeceğini elçi-yi mersûm telmîh ve miyânede münʿakıd olan râbıta-i silm ü musâfât münfesih olacağını tasrîh eyledi. Müttefikler ise Bonaparta'nın el-hâletü hâzihî vazʿ u hareketinden münfaʿil ü müteneffir iken, İmperatorluk şânını dehâlet-i haseb ve redâʾet-i neseb ile bilâ-istihkāk kesb etmekden izhâr-ı teʾessür ü işmi'zâz ve ısrâr şâyibeleri ihsâs olunduğu takdîrde, müceddeden maʿreke-perdâz olacağları bâbında metânet ü sebât ibrâz eylediklerinden gayri, Devlet-i ʿaliyye'ye emr-i tasdîkde olan mehâzîri tafsîl ü itnâb ve meyl ü mümâşâtda fesh-ı ittifâk hâletleri zuhûruyla musâlaha, mükâfeha îcâb edeceğini zımnen işrâb edüp, Bonaparta dahi İmperatorluk sevdâsıyla ser-mest-i câm-ı gurûr olup, kavlen ve fiʿlen mağlûbu olan devletlerden imtiyâzı ihrâz hasebiyle dâʿiyye-i şevkı müteʾekkid ve matlabını tahsîl ve şânını tekmîl bâbında mücidd ve gayr-i mütereddid olup, şöyle ki, sâyir devletleri muʿterif edemediği hâlde, daʿvâsını te'yîde sarf-ı makdûr ve hılâfında [V 150a] olanlar ile ceng kapuların açmağa tavtîn-i nefs eylediği zâhir ve gayr-i mestûr olduğundan, Devlet-i ʿaliyye ne mesleğe sülûk edeceğinde [Ü4 294a] muztarib ve kangı tarafa meyl eylese, ahad-i ferîkayn ile âteş-i ceng mültehib olacağını cezm eylediğine binâ'en, bu hatb-ı müşkil içün tekrâr huzûr-ı Sadru's-sudûr'da erbâb-ı şûrâ ile ʿakd-i meclis olunup, herkes re'y ü tedbîrini tasvîr ve birer sened ile müddeʿâlarını tenvîr ve encâm-ı kâr İngilüzlü, Françelü ile el-yevm muhârib bulunup, Rûsiyyelü dahi İmperatorluk kazıyyesini tasdîkden ibâ ve lede'l-iktizâ Fransızlar ile cenge müheyyâ olduklarını tefevvüh eylediklerinden, berren ve bahran zarar-ı ʿâcile kudret-yâb olan iki devlet ile münâzaʿadan ise Fransızlar'ı kelâm-ı leyyin ile me'yûs etmamek mesleğine zehâb u teveccüh, re'y-i savâb olduğunu huzzâr-ı meclis tefevvüh eylediler. Şöyle ki, Devlet-i ʿaliyye İmperatorluk tasdîkından iʿrâz u izrâb üzere olmayup, bu maslahatı umûr-ı mülkiyyesine tatbîk zımnında te'ennî tarîkını ihtiyâr ve muʿârız bulunan devletleri te'lîf ve ıslâh-ı zâtü'l-beyne tevassut ile def-i kīl u kāl fikrinde olduğunu ifade eder bir kıtʿa takrîr Françe Elçisi'ne verilüp, ahz u irsâlinde ruʿûnet izhâr ve memleketine ʿazîmet içün kemâ-kân ilhâh u ısrâr eylediği hâlde, “Seg-be-sahrâ” kavliyle ʿamel ve hudûda dek maʿiyyetine âdem terfîk olunup, verây-ı perde-i takdîrden zuhûr edecek şu'ûnât-ı gaybiyyeye hulâsa-i ârâ'-i erbâb-ı ʿakd ü hall olup, bu tedbîr-i dil-pezîr Françe Elçisi'ne ifâde olundukda, huşûneti, sühûlete ve metâneti, [V 150b] rehâvete mübeddel olup, takrîr-i mezkûru kabûl ve devletine baʿs ü îsâlini emr-i maʿkūl [Ü4 294b] gördüğünden fazla, bu tafsîlât Paris'de mukīm Devlet-i ʿaliyye Elçisi Hâlet Efendi'ye dahi tahrîr ve takrîrin bir sûreti tarafına tesyîr olundu. Müttefikler Devlet-i ʿaliyye'yi Fransızlar ile mü'âlefeden dâyimâ katʿ-ı esbâb istihzârından hâlî olmadıkları gibi, Françelü dahi Devlet-i ʿaliyye'yi tergībât-ı musannaʿa ile müttefiklerden tebrîd ve ittifâk-ı münferide ile zâhirde safvet-i kadîmesin te'kîd garazıyla meşgūl olup, Fransızlar'ın iddiʿâ etdikleri safvet ü tehâbb, nakş-ber-âb ve hıyânetleri mücerreb-i uli'l-elbâb olduğu müsellem ise dahi, müttefiklerin daʿvây-ı ittifâkdan birer garaz-ı fâsidleri olup, rûz u şeb tahsîl-i merâmlarına mükibb ve zuhûr-ı fursata müterakkıb ve bâ-husûs Rûsiyyelü yevmen-fe-yevmen tekâlîf-i şâkkadan hâlî olmayup, Devlet-i ʿaliyye reʿâyâsını celb ü ifsâddan ve ticâret deyerek mekâsib-i devleti nefislerine hasr ile envâʿ-ı mazarrat ihdâsından münfekk olmadıklarından gayri, Devlet-i ʿaliyye'yi teneffüsden menʿ ve her tarafdan işgāl kasdıyla bi't-tedrîc Tiflîs Eyâleti'ni istihlâs etdikden sonra, diyâr-ı ʿAcem'e el uzadup, hudûd-ı Devlet-i ʿaliyye'ye tekarrüb ve itâle-i pây-ı tecâvüze teʾehhüb eylediklerinden başka, Fâş kazıyyesini îrâd ile evliyây-ı devleti dil-hırâş eylediler. Devlet-i ʿaliyye'ye İmperatorluk tasdîkından cüzʾî ve küllî bir zarar ʿâyid olmayup, mücerred Rûsiyyelü'ye mümâşât içün Françelü ile vukūʿu melhûz olan mehlekeyi ihtiyâr [V 151a] eylediğine bedel, kavm-i mezkûrun baʿzı tekâlîfi taʿdîl olunmak hayr-hâhân-ı [Ü4 295a] Saltanat taraflarından sevk olunduğundan fazla, muhârebe tehakkukunda Rûsiyyelü, Devlet-i ʿaliyye erâzîsinden asker-keş olmayup, hudûd-ı Leh'den Macaristan'a ve andan Fransızlar'ın cemʿiyyet-gâhlarına varmak ve mukaddemâ vukūʿ bulan muhârebelerde tecribe olunduğu vech üzere zahîre ve sâyir matlûbât ile Devlet-i ʿaliyye'yi tasdîʿ etmamek mevâdd-ı mühimmesi Moskov Elçisi'yle muʿâhedeye bedʾ u şurûʿ olunup, bu fevâyidi celb içün iʿmâl-i fikr-i dakīk ve mekāsıd-ı devleti îsâl-i derece-i sübût u tahkīk eylemek husûsları dahi meclis-i mezkûrda tezkîr ve şimdiden tedârükât-ı kaviyyeye mübâşeret ile hıfz-ı sügūr u tuhûm ve tehyiʾe-i esbâb-ı müdâfaʿa-i hasm-ı şûm kılınması, sebt-i cerîde-i reʾy ü tedbîr kılındı. Fransızlar ile vukūʿ bulan muhâvere, müntic-i müşâcere olmak ihtimâlâtı, güzârende-i havâtır-ı erbâb-ı müşâvere olup, kavm-i mezkûr Memâlik-i mahrûse'ye Nemçe memâlikinden tehattî vü tecâvüze mecbûr olmağla, Nemçelü'ye yol vermekden menʿ sûretini tahsîl içün Rûsiyye Elçisi'yle bir meclis inʿikād olunup, bu mâdde-i hakîmâne îmâ olundukda, Nemçelü, Rûsiyye İmperatoru'nun kelâmını her hâlde semʿ-i kabûle makrûn ve üzerine âharı tercîh etmeyecekleri bir emr-i gayr-i maznûn olup, sevk-ı kazâ vü kader ile bâb-ı muhârebe meftûh olduğu takdîrde, Fransızlar'a Nemçe memleketinden yol verilmeyeceği ve İtalya'da olan Fransız askerinin dahi Memâlik-i mahrûse'ye tesallutlarını defʿ içün Malta'da mevcûd İngilüz donanmasından [V 151b] ʿala-kadri'l-kifâye [Ü4 295b] sefâyin ifrâz u taʿyîn etdirmek kazıyyesini sûret-i teʿahhüdde beyân ve bu keyfiyyeti devletine tahrîr eyleyeceğini âverde-i zebân eyledi.