Memâlik-i Rumeli'de birkaç seneden berü hudûs eden şûriş ü ihtilâl ve bu sebeble fukarâ vü zuʿafâya târî olan perîşânî hâl, aʿyân nâmına olan baʿzı mütegallibenin tahrîk ü ifsâdından neş'et ve ahadühümâ âharın müstevlî olduğu kazâyı zabt ile daʿvây-ı teferrüd ü istibdâd ve celb-i emvâl-i ʿibâd-ı zaʿîfü'l-iyâd mülâhazalarına mebnî bir hâlet olduğundan başka, bu agrâz-ı fâsideyi ikmâl kasdıyla Devlet-i ʿaliyye'yi işgāl ve dağlı şöhretiyle geşt ü güzâr eden eclâf-ı eşkıyâya taʿlîm-i suver-i şekāvet ve zahîre [V 136b] ve cebe-hâne imdâdıyla sırran ve ʿalenen iʿânet edegeldikleri mücerreb-i erbâb-ı fehm ü dirâyet olup, ez-cümle Gümülcine ve o havâlîde vâkiʿ birkaç kazâya birer takrîb aʿyân ve şiddet-i batş ile fî-akrebi'z-zemân sâhib-i servet ü sâmân olan Tokadcıklı Süleymân fi'l-asl düzd-i hûnhâr ve dâyimâ nehb ü gāreti pîşe vü ʿâdet eyleyerek ebnây-ı sebîl dest-i tetâvülünden bîzâr olmuşlar idi. Hükkâm ve zâbitân iʿdâmına müntehiz-i fursat olduklarını cezm ü îkān [Ü4 280b] ve o târîhde Gümülcine Aʿyânı bulunan Mestân Ağa'nın cemʿiyyetine tevassul ile hâlini pinhân edüp, sanʿat-ı fetk u ratk ve tard u sebkde mehâretini muʿâyene ile merkūmu Bölük-başı, belki min-ehassı'l-havâşî edüp, bu hâl ile eyyâmını imrâr eder iken, Mestân Ağa Gümülcine'den cüdâ ve tîğ-i siyâsetle mazhar-ı kahr-ı Hudâ olup, tegallüben mekânını zabt ve müteʿayyin bulunanların baʿzısını ifnâ ve baʿzısını mukayyed-i hibâle-i ʿahd ü şart edüp, bâdî-yi emrde Devlet-i ʿaliyye'ye izhâr-ı sûret-i itâʿat ve mürettebât-ı mîrîyi edâda terk-i müsâmaha vü muhâlefet eylediğine binâ'en, tibâʿ-ı nâsa tavrı mergūb ve Kapucu-başılık ile min-ihdâ mü'ellefeti'l-kulûb olup, bu esbâb ile iftinây-ı mâl-ı vefîr ve iʿânet-i devlet ile birkaç kazâya dahi aʿyân olarak tertîb-i esbâb-ı dâr u gîr etmişidi. Giderek tavrını tebdîl ü tagyîr ve mizâcına muvâfık olmayan idâre-i kātıʿa-i devleti birer sebeb-i vâhî ile taʿtîl u te'hîr eylediğinden gayri, ihtiyâr-ı semt-i dü-rengî vü nifâk ve zâhiren [V 137a] devlete inkıyâd ve bâtınen dağlu eşkıyâsıyla rabt-ı peyvend-i ʿahd ü mîsâk eylediği, maʿlûm-ı serîre-şinâsân-ı devlet ve refʿ-i vücûdu lâzım-ı tavr-ı siyâset olduğuna binâ'en, hakkında emr-i kazâ-cereyân mehâbet-rîz-i sudûr ve istîsâline Rumeli Vâlîsi me'mûr olmuşidi. Ancak Filibe Aʿyânı'nda dahi bu hâletler meşhûd u nümâyân ve anın dahi defʿ-i vücûduyla ehâlî-yi kazâ reh-yâb-ı gezend ü husrân olmak irâde olunup, merkūmun tavr u hareketinden bûy-ı isyân istişmâm olunup, [Ü4 281a] bilâ-külfetin icrây-ı cezâsı mümkin ise, tertîb-i cezâsına ikdâm ve inʿidâm-ı vücûdu vakt ü zemâna tevakkuf eyler ise, izhâr-ı sanʿat-ı tecâhül ile evvelce Tokadcıklı gāyilesini ber-taraf etmek husûsları müşârun ileyhe ifâde vü iʿlâm olunmuşidi. Muktezây-ı meʾmûriyyeti üzere müşârun ileyh İskenderiyye'den tahrîk-i livây-ı ʿazîmet ve hılâl-i râhda neşr-i dâd ü ʿadl eyleyerek Filibe Sahrâsı'na darb-ı hıyâm-ı heybet eyledikde, aʿyân-ı mezbûr izhâr-ı firûtenî vü istizlâl ve cemʿ-i zahîre ve sâyir levâzım tedârükünde derece-i kudretini hayyiz-i gāyete îsâl eylediği, ʿillet-i imhâl-i kahr u istîsâli olup, müşârun ileyh o tarafların esbâb-ı nizâmını tahkîm ve Edirne'ye gelüp maksûdun bizzât olan Tokadcıklı Süleymân'ın kârını tetmîm tedbîrini cümle umûra takdîm edüp, fi'l-hâl mezbûrun iʿdâmına irâde-i kātıʿa-i hazret-i Tâcdârî teʾalluk eylediğini, etrâf u eknâfa buyuruldular ile neşr ü iʿlân ve kethudâsı olan Tâhir Paşa'yı asker-i firâvân ile Ferecik üzerinden gönderüp, şakī-yi merkūma [V 137b] muhâlefet üzere olanları birer cânibden teslît ile muntazır-ı mecârî-yi ahkâm-ı Yezdân olmuşidi. Magzûb-ı mezkûrun başında vâfir eşkıyâ ictimâʿından başka, Gümülcine'yi hendek hafriyle teşyîd ü üstüvâr ve Devlet-i ʿaliyye askeriyle mukābele niyyetini kalb-i magşûşunda izmâr etmişiken, üzerine taʿyîn olunan asker-i pür-sâz u seleb mânend-i seyl-i münhadir her tarafdan nüzûl üzere olduğunu müşâhede ile sergerdân-ı vâdî-yi mesâyib ü nüveb olup, sadr-ı [Ü4 281b] sebâtı muhtelic ü muztarib ve bîm-i kahr-ı Tâcdârî'den Gümülcine'yi bırakup, meʾvây-ı kadîmi olan hısn-ı menîʿa, yaʿnî Tokadcığ'a hârib olup, Tâhir Paşa'ya bu haber münʿakis oldukda, fi'l-hâl yerinden kıyâm ve Gümülcine'yi zabt ile Tokadcığ'a bi'n-nefs ʿazîmet eyleyeceğini merkūm istihbâr u istiʿlâm etmekle, mahall-i mezbûrda ʿadem-i temekkün ile Çirmen'e birkaç sâʿat mesâfede vâkiʿ bir karyeye ilkāy-ı zimâm-ı ârâm eylediği müşârun ileyhe ifâde vü ifhâm olundukda, cevânib-i erbaʿasında mütehaşşid olan asâkir-i Pâdişâhî'ye tekrâr müşârun ileyh tarafından irsâl-i peyâm ü berîd ve merkūmu bi-eyyi-hâl ele getürmek husûsu teʾkîd olunduğu haberi vârid ve bu sebeble kulûb-ı evliyây-ı devletde muzmerr olan endîşe vü ıztırâb mütebâʿid oldu. Şakī-yi mezbûr başında olan haşerâta mağrûr olup, mukābeleye tavtîn-i nefs ile miyânede vâfir âdem telef olmak mukarrer iken, her tarafdan üzerine asker taʿyîn ve güzergâh u memerri katʿ u tahsîn olunduğunu yek-dil ü vefâdâr zann eylediği evbâş-ı asker müşâhede ile pây-i sebâtları mütezelzil [V 138a] ve fırka fırka dâyire-i gāyiresinden infikâk ü infilât ile sevret-i cemʿiyyeti muzmahill olup, mevcûdu olan liʾâm-ı endek-şümâr ile mukābelenin imtinâʿını zihninde tasvîr ve bi'z-zarûre semt-i firâr u hezîmeti tahyîr eyledi. Şakī-yi merkūm seyf-i siyâsetden mütehâşî ve ne mahalle ʿazîmet edeceğinde medhûş ü mütelâşî olup, encâm-ı kâr zuʿmunda melâz ittihâz eylediği Vidin'e ve yâhûd Kara Feyzî mecmaʿına ilkāy-ı nefs etmek [Ü4 282a] tasavvuruyla balkānı geçüp, Tırnova kurâsından balkān dâhilinde vâkiʿ “Esterka” nâm karyeye vusûl ve Rumeli Vâlîsi tarafından meʾmûr olan asker baʿzı mülâhazât-ı vârideye mebnî ilerüye tecavüzde nükûl etdiyse dahi, Ruscuk Aʿyânı Tirsinikli-zâde'ye mukaddemâ birkaç defʿa müşârun ileyh tarafından o cevânibe firâr ihtimâli tahrîr ve Kara Feyzî gibi reh-yâb-ı halâs olmamak içün merkūmun güzergâhı gereği gibi sedd ü bend olunmak tenbîhâtı tekrîr olunduğuna bināʾen, mûmâ ileyh dahi her tarafa taʿyîn-i asker ve sedd-i maʿber ü memerr edüp, karye-i mezkûreye mütekārib olan askere irsâl-i peyâm ve anlar dahi sâyir ictimâʿ edenler ile bi'l-muhabere üzerine hücûm edüp, iki tarafdan muhabereye kıyâm ve kesret-i bârân tesettür ve teterrüse mecâl vermemek hasebiyle asker girüye çekilüp, kazıyyeyi Tirsinikli-zâde'ye iʿlâm ʿakabinde, mûmâ ileyh o tarafda vâkiʿ kazâların aʿyânlarına irsâl-i haber ve kendüsi dahi bi'n-nefs karye-i mezkûreye sevk-ı leşker edüp, bir sâʿat mahalle vardıkda, şakī-yi mezkûrun dâhil-i dâyire-i cemʿiyyeti olan kimselerden yüz elli kadar dîvânegân istîmân ile itâʿatlerini beyân ve mûmâ ileyh [V 138b] tarafından merkūmlara emân verilüp, bâkī asker ile münâveşe vü muhârebe ve birkaç sâʿat ceng ü mudârebe olunup, mukāvemetden ʿaczi nümâyân ve balkāna doğru gürîzân olduysa dahi, etrâfı cemʿ-i gayr-i maʿdûd ile mesdûd olduğundan, şakī-yi mezkûr ve hevâdârlarından iki yüz mikdârı [Ü4 282b] nefsine mağrûr kimseler dest ü pâ-girifte mukayyed-i selâsil-i asker-i mansûr olduğu haberi, mûmâ ileyh tarafından vâsıl-ı Südde-i saʿâdet ve sebeb-i inbisât-ı hayr-hâhân-ı devlet olup, şakī-yi merkūm ile sâyir der-dest-i habs olan havene hakkında ne vechile irâde-i devlet cereyân eyler ise emr ü ifade olunmasını tahrîr u işâret eylemiş. Rumeli Vâlîsi ber-vech-i istiklâl o tarafa Serʿasker nasb olunup, dest-i eşkıyâ ve tathîr-i erâzil ve erbâb-ı hevâ mesâlihi kendüsinden mesʾûl ve her vechile tavr u hareketi nezd-i devletde muʿteber ü makbûl olup, ʿizzet-i câhını vikāye ve nüfûz u iʿtibârını himâye şerâyit-i Serʿaskerî'den olduğuna bināʾen, Tokadcığlı'yı hayyen ve sâyir hûn-girifteleri katl ve ruʾûs-ı maktûʿalarını cemʿan müşârun ileyh tarafına irsâl eylemesi istisvâb ve bu mazmûnda Ağa-yı mûmâ ileyhe iʿâde-i cevâb kılınup, Rumeli Vâlîsi'ne dahi bu keyfiyyet işrâb olunmuşidi. Ağa-yı mûmâ ileyh emre imtisâl ve hayyen giriftâr-ı dest-i hızy ü nekâl olanları istîsâl ve ruʾûs-ı maktûʿalarıyla merkūm Tokadcığlı'yı hayyen müşârun ileyh tarafına irsâl edüp, hılâl-i tarîkde şakī-yi merkūmun dahi cezâsı tertîb ve sâyir ru'ûs ile müşârun ileyh cânibinden Âsitâne'ye vârid olup, bu sebeble kulûb-ı kāsiye-i [V 139a] ehl-i bagy u şekā terhîb olundu.