Ahvâl-i hüccâc

Müjdeci-başı Şâm'dan hareket ile Eskişehir taraflarına vürûdunda eşkıyâdan bir gürûh üzerine gulüvv ü hücûm [Ü4 275b] edüp, merkūmu nehb ü ʿuryân ve mecmûʿ-ı hamûlelerini gasb u tâlân eyledikleri haberi mütevâtir ve bu keyfiyyet o tarafda kâr-fermâ olan hükkâm ve zâbitânın hıfz-ı etrâf u enhâ ve defʿ-i mazarrat-ı eşkıyâ emrinde kemâl-i rehâvet ve ʿadem-i teyakkuzlarından neş'et eylediği zâhir olduğuna binâ'en, eşyây-ı mezkûreyi gasb eden eşkıyâyı teftîş ve zâhire ihrâc zımnında karîb ü baʿîde neşr-i evâmir-i ekîde kılındı. ʿUzeyr Sancağı Mutasarrıfı Küçük ʿAli-oğlu öteden berü düzd-i şeb-rev ve mütemekkin olduğu mahall-i hasîne zafer müteʿassir olduğundan, dâyimâ vâdî-yi hılâf u şikākda erbâb-ı fesâda pîş-rev olup, hüccâcı tecrîm ve ebnây-ı sebîli mübtelây-ı renc-i elîm eylediği cihetle, Devlet-i ʿaliyye'ye isâ'eti nümâyân ve inʿidâm-ı vücûduna sebeb olacak fırsatın zuhûruna evliyây-ı devlet her ân nigerân olup, kahr u izʿâcına mukaddime olarak bir-iki sene hüccâc, taraf-ı âhardan ihrâc ve bu sûret merkūmu nasb-ı hayâle-i mekr ü firîbe muhtâc eyleyerek, birkaç defʿa [V 134b] Der-i ʿadâlet-medâr'a ʿarz-ı hâl irsâl ve âsâm-ı sâbıkasından leb-cünbân-ı istiğfâr olarak bilâ-ızrâr hüccâcı âminen ve sâlimen imrâr etmek teʿahhüdüyle ʿarz-ı meskenet ü ibtizâl etmişidi. Binâ-berîn kāfile-i hüccâcın öteden berü me'lûf oldukları tarîk tagyîr olunmak bâʿis-i güft-gû-yı hâss u ʿâmm ve merkūmun dahi kemâl-i tazarruʿ u niyâzı tezkiye-i nefsini îhâm etmekle, teʿahhüdüne iʿtimâd ve bu takrîb Mîr-i mîrânlık ile kadri müzdâd kılınup, birkaç seneden berü Payas ve Beylan taraflarından hüccâc müteʿârif olan bâc ile âmed-şüd edüp, bu seneye gelince merkūm semt-i [Ü4 276a] tecâvüzden baʿîd ve tarafından zarar-ı fâhiş muʿâyin ü bedîd olmamış idi. Paşa-yı merkūm öteden berü hubs-tıynet ve sû'-serîret ile maʿrûf ve beyne'n-nâs mekr ü dehâ ile mevsûf olup, Devlet-i ʿaliyye'ye gereği gibi iʿtimâd verdikden sonra, bu sâl-i ʿibret-iştimâlde cânib-i Hicâz'dan kufûl eden hüccâcı ibtidây-ı emrde istikbâl ü terhîb ve zâd ü zahîre beyʿi ile tatyîb edüp, harekete teheyyü' gösterdiklerinde cümlesini taʿvîk ve ʿazîmetleri Karalar ʿAşîreti'nin Havâss tarafında iskânlarına taʿlîk edüp, Surre Emîni'ni cebr ü ikrâh sûretinde Adana'ya sebükbâr irsâl ve o tarafda bu maslahatın temşiyyeti ile işgāl ʿakabinde ʿaşîret-i mezkûreden yüz bin guruş bekāyâ iddiʿâsını der-meyân ve ber-vech-i tazmîn hüccâca edâsını âverde-i zebân eyledikde, aʿyân-ı hâcc ve sâyirleri bu bâr-ı girâna tehammül edemeyeceklerini [V 135a] îrâd ile bast-ı aʿzâr-ı gûnâ-gûn etdiler ise dahi kârger olmayup, habs u itlâf-ı nefs işrâb eder baʿzı evzâʿ irâ'esiyle tahvîf ve dûr u dirâz-ı tarîk katʿıyla defʿ-i evâm-ı hasret dâʿiyyesinde olanların elem-i hicr ü fırkatlerin tazʿîf eyledi. Bilâhare eşyalarını rehin tarîkıyla Payas'da vazʿ ve kendüleri Adana'ya varup, zikr olunan meblağı ʿaşîret-i mezkûreden tahsîl ve kendülerini dahi eyyâm-ı harîfde Adana halkı sevk ve Havâss'a iskân etmekde muhâlefet ederler ise, cânib-i mîrîye yüz bin guruş nezr ve işbu nezri şâmil bir kıtʿa hüccet gelmedikçe sebîlleri tahliye [Ü4 276b] olunmamak sûretini ifâde vü ilkā ve Medîne Kadısı Debbâğ-zâde'yi eşyaya nezâret içün Payas'da meks ü ibkā eylediğini, aʿyân-ı hâcc Adana'ya râhî olan Surre Emîni'ne tahrîr u inhâ eylediler. Adana Mütesellimi'ne keyfiyyet beyân olundukda, mücerred tahlîs-i hüccâc içün caʿlî bir hüccet yazdırup, vaktiyle muʾâhazeden reh-yâb ve taleb-i nezr ile vâreste-i kayd-ı ʿitâb olmak üzere Emîn-i mûmâ ileyhden sened ahz ve hücceti iʿtâ vü irsâl eylediklerinde, hüccâcın semen-i bahs ile takvîm etdiği eşyalarını iddiʿâsına mukābeleten ahz u kabz ve sebîllerini tahliye ve Debbâğ-zâde'yi îfây-ı şart içün alıkoduğunu îhâm u terviye edüp, merkūmun sûret-i tegallübde izhâr etdiği isâ'et ü hıyânet bi-cümletihâ maʿlûm-ı veliyy-i devlet ve hakkında izmâr-ı envâʿ-ı siyâset kılınup, meşâgıl-ı uhrâ sebebleri ile şimdilik meslek-i iğmâz ihtiyâr ve iskân u bekāyâ tahsîli [V 135b] içün lâzım gelan evâmir-i şerîfe ısdâr ve mûmâ ileyhe dahi taraf-ı Sadâret-penâhî'den tevbîh u takrîʻi şâmil tahrîrâtda hüccâcın kâffe-i emvâli istirdâd olunmak tenbîh ü işʻâr olundu.
Attribution
Citation:
"Ahvâl-i hüccâc", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_914.html
Item Details
Title:
Ahvâl-i hüccâc
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1219
Source:
Hüseyin Sarıkaya
Format:
text/plain
Language:
ota