Haremeyn-i şerîfeyn'e Vehhâbîler'in bu defʿa dahi tesallutları vâkiʿ ve Medîne ehâlîsinin altı mâhdan ziyâde muhâsaraya tâkatleri olmayup, zahîre ve askere eşedd-i ihtiyâcları ahbârı takrîren u tahrîren mütevâtir vü şâyiʿ olup, husûs-ı mezkûr [Ü4 266b] aʿzam-ı umûr-ı dîn ü devletden olduğuna binâʾen, Bâb-ı ʿâlî'de erbâb-ı meşveret, ʿakd-i
encümen-i cemʿiyyet edüp, huzzâr-ı meclisin baʿzıları kelâma âgāz ile dehen-bâz-ı beyân u takrîr ve o taraf-ı pür-şerefin kâffe-i ahvâline vukūfu olan vüzerây-ı ʿizâmın biri gereği gibi ikdâr olunarak, külliyyetlü asker ile taʿyîn olunmak husûsunu tezkîr edüp, ez-cümle ʿAzm-zâdeler'in beyne'l-ʿUrbân nüfûz-ı kelime vü şöhretlerini beyân ile Nasûh Paşa'nın baʿde'l-ikdâr Cidde mansıbı ile cânib-i Hicâz'a me'mûriyyetini istihsân eylediler. Müşârun ileyhin terbiye vü te'dîbi zımnında birkaç defʿa Rütbe-i Vezâret'i refʿ u ilgā ve birer mahalle tagrîb ü iclâ olunup, irâde-i [V 125b] devlete inkıyâd ile inhilâl-i ʿikāl-i ikāmetine dek visâde-i sabr u tehammüle istinâd eylemesi lâzım iken, merreten-baʿde-uhrâ menfâ olduğu emâkinden firâr ve terk-i nâmûs u ʿâr edüp, Devlet-i ʿaliyye'den emniyyeti meslûb olan şahs-ı menkûbun lâ-mahâle derûnunda gayz u fesâd müstekarr ve her bâr şûriş ü ihtilâl zuhûruna muntazır olup, mizâcına mugāyir olan ahkâm-ı Sultânî'yi ʿadem-i ısgā ile mûcibât-ı cibilliyyetini icrâ etmek cümle-i mücerrebâtdan olup, bu sıfatla ittisâf eden kimsenin devlete min-ciheti'l-hidme nefʿi mevhûm ve gezend ü zararı meczûm olduğuna binâ'en, Nasûh Paşa'nın bu maslahat-ı mühimmeye takrîbi hilye-i savâbdan dûr ve belki mutazammın-ı envâʿ-ı mahzûr olduğunu işrâb ile re'y-i evveli ibtâl ve âharın intihâbını istısvâb eyledi. [Ü4 267a] Baʿzıları mukaddemâ sevk-ı kazâ vü kader ile kayd-ı Vezâret'i terkîn ve Tokad'da temkîn olunan Mehmed Paşa'nın kâr-güzârlığını ve o havâlî umûruna vukūf u ıttılâʿını ifâde ile Cidde Sancağı'nın tarafına tevcîhini takrîb ve mühimmât ve zehâyir ve müstevfâ asâkir ile o tarafa me'mûriyyetini sevk u tergīb eyledikde, müşârun ileyhin me'mûriyyetinde bir nevʿ mahzûr hâtıra hutûr etmeyüp, cümleden enseb ü evlâ ve bu maslahata evfak u ahrâ olduğunu huzzâr-ı meclis ikrâr ve bu kazıyyenin mukaddime ve netîcesi temhîd olunarak, Cidde menşûru tarafına tesyâr ve keyfiyyet-i me'mûriyyeti ʿalâ-tarîkı'l-istimzâc ifhâm u işʿâr olunmuşidi. Müşârun ileyh ibkā-ı Vezâret'inden memnûn ve ba-husûs ehass-ı [V 126a] hidemât-ı dîn ü devletden olan Hicâz me'mûriyyetinden inbisât-ı derûnu dü-bâlâ vü efzûn olup, ancak Vehhâbîler, ʿUrbân eşkıyâsını teshîr ve giderek cemʿiyyetlerini teksîr eylediklerine nazaran, birkaç mahalde vecbelerine tesadüf ile vukūʿ-ı muhârebe ihtimâlât-ı ʿakliyyede olmağla, bu sûretde o tarafa hareket ü ʿazîmeti, muhtâc-ı bisâr u servet ve mevkūf-ı iʿânet-i külliyye-i
devlet olduğunu inbâ ve mebâdî vü mekāsıd-ı mâddeye nazaran üç bin âdemden noksân asker ile ʿazîmet, mûcib-i hatar u âfet olup, o mikdâr askerin zehâyir ve mühimmât ve bahşiş ve ʿulûfelerine vefâ edecek kadar mebâliğ irsâlini îmâ ve bu husûs zımnında hakkında zuhûr eyleyecek aksâm-ı ʿinâyeti istiksâ eylemiş. Hulâsa-i tahrîrâtı Rikâb-ı müstetâb-ı hazret-i Tâc-dârî'ye [Ü4 267b] ʿarz u takdîm olundukda, umûr-ı Hicâziyye sâyire makīs olmadığından, müşârun ileyhin bir ân akdem esbâb-ı hareketi tanzîm olunmak irâdesine mebnî, tekrâr erbâb-ı şûrâ ile ictimâʿ ve herkesin re'y ü tedbîri istimâʿ olunup, bilâhare bin beş yüz kîse ʿan-nakdin îsâl ve mühimmât ve zehâyire sarf olunmak içün beş yüz kîse o havâlîde olan teʿahhüd akçalarından havâle olunmak emri, tekrâr merfûʿ-ı hâk-i kadem-i Şehriyâr-ı cemîlü'l-fiʿâl kılınup, zikr olunan bin beş yüz kîse nakdin bin kîsesi Ceyb-i hümâyûn ve evkāf akçalarından ihsân ve beş yüz kîsenin Îrâd-ı Cedîd Hazînesi'nden iʿtâ olunması emr ü fermân olunmağla, zikr olunan meblağ, müteʿayyinân-ı Devlet-i ʿaliyye'den bir şahs-ı umûr-âşinâ [V 126b] ile irsâl olunup, meʾmûr-ı müşârun ileyhin baʿzı umûruna iʿânet ile hareket ü tirhâli haberini îsâl etmek müzâkeresi dahi sebkat eylediğine binâʾen, sâbıkā Süvârî Mukābelecisi el-Hâc Mustafa Efendi, bu hatb-ı ehemme meʾmûr ve tevcîhâtda zabt etmek üzere Baş-muhasebecilik mansıb-ı celîli ile mesrûr kılınup, müşârun ileyhin ʿırk-ı hamiyyetini tahrîk eyleyecek makālâtı mutazammın ve suver-i meʾmûriyyetini mübeyyin emr-i ʿâlî ve tahrîrât-ı Sadâret-penâhî irsâl ve Şâm Vâlîsi ve sâyirlere bu keyfiyyât tafsîl ü icmâl olunup, kable'l-hacc müşârun ileyhin hareketine dâiyir lâzım gelan umûrun inkızâsına gayret ve mûcib-i teʾhîr olacak hâlâtdan tevakkī vü mücânebet eylemeleri müʾekkeden tahrîr u işâret olundu.
Müşârun ileyhin Şâm ve Gazze ve Kudüs [Ü4 268a] taraflarında münâsebet-i tâmmesi ve akrıbâ ve müteʿallikāt ve havâşî ve tevâbiʿât ile haylice iştihârı olup, o mikdâr asker cemʿinde ve hukūk peydâ etdiği meşâyıh-ı ʿUrbân'ın müceddeden teʾlîf ü teʾnîsleriyle cimâl ü bigāl ve ahmâl ü eskāl ve zehâyir tedârükünde sâyirden ziyâde saʿyi müsmir olacağı melhûz olup, inşâ'allah umûrunda muvaffak ve mazhar-ı lutf-i Hakk olacağı zâhir u muhakkakdır. Müşârun ileyh Şâm'dan mahall-i meʾmûruna dek zehâyir tedârüküne saʿy edeceği zâhir olup, ancak vakt-i ikāmetinde o mikdâr askere vefâ edecek zehâyir hâzır olmadığı hâlde, askerinin hâli maʿlûm olup, şeml-i cemʿiyyetlerine tefarruk tareyân eyleyeceği nümâyân olduğundan, keyfiyyet bâlâda [V 127a] işâret olunduğu vechile Mısır Vâlîsi Vezîr Hûrşîd Paşa'ya tahrîr olunup, Yenbûʿ İskelesi hasım tarafından vikāye olunarak, müstevfâ zahîre îsâl olunmak ve
maʿâzallah bu husûsda terâhî vü müsâmaha zuhûr eyler ise, kuvvetden fiʿle îsâl olunan emekler hebâ olacağı zâhir olmağla, her ne vechile olursa, o tarafa zahîre îsâlinin esbâbını tedârük eylemek zemîninde bâlâsı hatt-ı hümâyûn ile müveşşah mü'ekked hükm-i Cihân-mutâʿ ısdâr ve ol tarafa meʾmûr Mîrâhûr-ı Sânî ile tesyâr olunduğundan başka, Cidde Vâlîsi müşârun ileyhin iltimâs eylediği hafîfü'l-me'ûne sürʿat toplarından dört kıtʿa top ibʿâs ve me'mûr olduğu mâddede fevka'l-me'mûl izhâr-ı gayret eylemek ve Havâric'in kutr-ı Hicâz'dan tasfiyesiyle tahsîl-i nîk-nâm eylemek emrinde teşvîk u ihsâs olundu. [Ü4 268b]
Vukūʿ-ı meşveret ve ibkāy-ı Vezâret-i Mehmed Paşa ve tevcîh-i mansıb-ı Cidde be-müşârun ileyh ve me'mûr-şüden-i û be-cânib-i Hicâz
Attribution
- Citation:
- "Vukūʿ-ı meşveret ve ibkāy-ı Vezâret-i Mehmed Paşa ve tevcîh-i mansıb-ı Cidde be-müşârun ileyh ve me'mûr-şüden-i û be-cânib-i Hicâz", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_906.html
Item Details
- Title:
- Vukūʿ-ı meşveret ve ibkāy-ı Vezâret-i Mehmed Paşa ve tevcîh-i mansıb-ı Cidde be-müşârun ileyh ve me'mûr-şüden-i û be-cânib-i Hicâz
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1219
- Source:
- Hüseyin Sarıkaya
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota