Tâyife-i mezkûreye mutâvaʿat üzere olan meşâyıh-ı ʿUrbân, Bağdâd Vâlîsi tarafına meyelân ve sergerdelerinin oğlu ʿAbdülʿazîz'in geçen sene fedâyî yedinde küşte-i deşne-i berrân olduğu, müşârun ileyhin tedbîrine haml ile rûz-şeb devâʿî-yi ahz-i intikām, o fırka-i dâllenin derûn-ı habâset-meşhûnlarında şuʿle-bâr-ı ıztırâm olup, etrâfdan cemʿ-i cünûd ve Muharremü'l-harâmın on sekizinci günü bi'n-nefs Suʿûd-ı merdûd, Basra etrâfına vürûd ve
Basra'nın kilîdi mesâbesinde olan Kasaba-i hazret-i İbn-i Zübeyr'e birkaç defʿa hücûm ve müstahfızları dahi o kavm-i şûmu top u tüfeng dâneleriyle mercûm edüp, asâkir-i Bağdâd o etrâfda ihtişâd üzere olduklarından, fevc fevc maʿreke mahalline münhadir ve meşâyıh-ı şedîdü'ş-şekîmeden Müntefik Şeyhı dahi harb ü cidâle muntazır olduğundan gayri, Vâlî-yi müşârun ileyhin dahi Bağdâd'dan hareketi şâyiʿ ve tâyife-i mezbûrenin fîmâ-baʿd o taraflarda meks ü ikāmetlerine mâniʿ olup, hasr u tazyîkden ferâgat ve kemâl-i hevl ü havf ile Dir'iyye'ye ʿavdet eyledikleri haberi, vâsıl-ı Südde-i saʿâdet olup, bu maʿrekede Vehhabîler'den birkaç yüz kimse telef ve berü tarafdan elli altmış kadar âdem nukūd-ı hayâtların uğur-ı Pâdişâhî'de musrif eylediler.
Bağdâd Vâlîsi dahi hılâl-ı tarîkden ricʿat ve me'lûf olduğu vech üzere mazmûnu birbirine mugāyir ve her kıtʿasında maʿarret-i televvünü zâhir tahrîrât irsâliyle, hayret-resân-ı kulûb-ı [Ü4 263a – V 122a] ekâbir oldu. Müşârun ileyh geçen sene icrây-ı me'mûriyyet edemediğini, ʿadem-i sukût-ı bârân ile giyâh ü miyâhın kılletine isnâd ve bir sene yübûset ve dîger sene de rutûbet arz-ı mezkûrenin hâssa-i lâzimesinden idüğini îrâd ile bu sene-i mübârekede bizzât o tarafa sevk-ı ecnâd edeceği, tahrîrâtından müstefâd olmuşidi. Dîger tahrîrâtında Basra ve sâyir mezânn-ı hücûm-i Vehhabiyân olan mahallere taʿyîn eylediği asâkirin tedârük-i ʿalîk u sevîklerinde izhâr-ı ʿacz ü nâ-tüvânî ve cüdûbet-i arz sebebi ile Dirʿiyye'ye asker-i kesîf ile ʿazîmetin bir vechile imkânı olmadığını ifâde ile ibrâz-ı televvün ü nâdânî eylediğinden başka, farz-ı muhâl ile o tarafa hareket lâzım gelse, ekall-i mertebe Diyarbekir ve Ruhâ ve Haleb taraflarından üç bin kadar güzîde ve müntehab piyâde asker, Devlet-i ʿaliyye tarafından tahrîr ve on aylık ʿulûfe ve zahîreleri edâ olunarak, Bağdâd'a tesyîr olunmak üzere mâddeyi tasʿîb etmişidi.
Müşârun ileyhin bundan akdem vukūʿ bulan iltimâsına mebnî, Devlet-i ʿaliyye tarafından techîz olunan ecnâd, rû-be-râh-ı semt-i Bağdâd olduklarında, askerin ʿadem-i lüzûmunu beyân ile iʿâdelerini tahrîr ve bu defʿa dahi matlûbu olan asker tertîb olunsa bile, kemâ-fi's-sâbık îrâd-ı behâne ile ʿadem-i lüzûm ve iʿâdelerini tastîr eyleyeceği tecribe olunup, bundan başka Bağdâd ve Basra ve Şehrizor üç aded eyâlet-i cesîme olup, nefʿ ü cedvâları zâhir ü beyyin ve etrâf u eknâfı ʿilm-i fürûsiyyetde mâhir kabâyil ü ʿaşâyir ve cümûʿ-ı Ekrâd ve sâyir tavâyif-i askerî ile memlû olup, [V 122b] bir tarafdan [Ü4 263b] düşmen zuhûrunda
mâl ve ricâle ihtiyâc mess etmeyeceği müteʿayyin iken, müşârun ileyh Vehhâbîler mâddesine sarf-ı zihn etmeyüp, dâyimâ muʿârızlarını ifnâ ile iştigāl ve Devlet-i ʿaliyye tarafından icrây-ı me'mûriyyet-i mühimmesi zımnında ilhâh u ibrâm olundukça, maslahat-ı devlete muhâlif baʿzı husûs iltimâsıyla saded-i âhara intikāl ve'l-hâsıl müşârun ileyhin butûʿ-ı hareketi hasm-ı mekkârı teşcîʿa sebeb ü âlet ve Haremeyn-i şerîfeyn halkının mahsûriyyetinden başka, Bağdâd muzâfâtından Bender-i Basra etrâfını ve sâyir mahalleri taht u târâca ʿillet olup, bu ahvâli mübeyyin Sadrıaʿzam hazretleri tarafından bu defʿa ʿitâb-âmîz tahrîrât irsâliyle maslahata ez-dil ü cân teşebbüs ve bir sâʿat meks ü telebbüs etmeyerek, Dirʿiyye cânibine yâ bizzât ve yâhûd âhar bir sergerde nasbı ile sevk-ı kümât ve işgāl-i hasma sarf-ı tâb ve izhâr-ı sebât etmek maʿnâları metn-i tahrîrâta idrâc ve mahsûs Tatar ihrâc olundu.
Vürûd-ı Vehhabiyân be-serhadd-i Basra [Ü4 262b] ve ʿavdet-i îşân be-haybet ü husrân
Attribution
- Citation:
- "Vürûd-ı Vehhabiyân be-serhadd-i Basra [Ü4 262b] ve ʿavdet-i îşân be-haybet ü husrân", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_900.html
Item Details
- Title:
- Vürûd-ı Vehhabiyân be-serhadd-i Basra [Ü4 262b] ve ʿavdet-i îşân be-haybet ü husrân
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1219
- Source:
- Hüseyin Sarıkaya
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota