Devlet-i müteceddide hükmüne duhûl eden Françe Devleti'nde ikdâm-ı tâmm ile kesb-i imtiyâz ve Baş Konsolosluk şiʿârı ile defʿ-i muʿârız u enbâz eden Bonaparta, her taraf ile musâlahada tavâyif-i askerî râhata varmak ve giderek miyânelerinde bir fitne hudûsuyla ihlâkine saʿy olunmak sûretlerini dâyimâ tefekkür edüp, İngilizlü ile münʿakıd olan musâlahanın istikmâl-i şurûtu kavlen icrâ olunamayup, fiʿlen icrâsı lâzım geldiğini işâʿa vü beyân ve defʿaten yüz bin kadar Françe askerini İngiliz Cezîresi'ne ihrâc niyyeti ile izhâr-ı tafra vü 'unvân etmekle, bu takrîb her tarafa mübâşirler tesbîl ve reʿâyâdan katʿî çok mâl tahsîl ve sagīr u kebîr vâfir zevrakçeler inşâ ve bir ân akdem tekmîli zımnında bu maslahat-ı garîbeye me'mûr olanları igrâ etdiyse dahi, farz-ı muhâl ile ol mikdâr asker, İngiltere Adası'na ihrâc olunmuş pür-sâz u seleb, niçe yüz bin asker-i müretteb ile meşhûn ve dâyimâ hasmın hâlinden 'adem-i gaflet ile müntehiz-i fursat-ı gûnâ-gûn olan kavm-i ʿazîm miyânında ol mikdâr asker telef ve imdâdın imkânı ise ber-tarafdır olduğunu Françelü'nün ser-âmedleri miyânelerinde hufyeten tezekkür [Ü4 253b] ve bu fiʿl-i garîb itlâf-ı mâl ve ifnây-ı ricâlden gayri bir şey' ifâde etmeyeceğini tefekkür etmeleriyle, giderek bu haber Bonaparta'nın gûş-zed-i tahkīkı olup, fesâd-ı mizâc-ı askerî endîşesi merkūmu endâhte-i halâb-ı ıztırâb ve bu 'amelin icrâsını sene-i âtiyeye tevkīf lâzım geldiğini, lâzım gelanlere işrâb etdikden sonra, İtalya'ya vâfir asker irsâl ve kâr-fermâyân-ı Devlet-i ʿaliyye'yi dahi müşevveşü'l-bâl edüp, bu hareketlerden merâmı ne olduğu mechûl ve fikr ü endîşesini hârice ihrâc tâkat-güzâr-ı erbâb-ı 'ukūl olup, hemân mânend-i kelb-i ʿakūr her tarafa ilkāy-ı şerr ü şûr ve her devleti bir nevʿ sanîʿa-i şeytâniyye ile şübheye ilkā ve askerî tâyifesini dahi bir mahalde tutmayup, birer behâne ile hudûdlara doğru sevk ile hezâr melʿanet icrâ eylediğinden, iyâb ü zehâbda reʿâyâ garâmet-i mâliyyeye giriftâr ve bâ-husûs imdâdât-ı seferiyye nâmıyla tüccâr ve zî-mâl olanlar ifrâğ-ı hemyân-ı iktidâr edüp, mezbûrun helâkine ʿan-samîmi'l-kalb hâst-kâr oldular ise dahi, gāyet hazm ü ihtiyât üzere olduğundan fazla, maskat-ı re'si olan mahalden birkaç bin muʿtemed asker tertîb edüp, leylen ve nehâran bir kalʿa-i âhen-sûr içinde mestûr gibi olup, tâliʿi dahi yâver ve kuvve-i istidrâcı füzûn-ter olup, şöyle ki, bir defʿa yolda gider iken, husamâsı hintovunu tutuşdurup, nısf derecesi muhterik olmuşiken, reh-yâb-ı halâs
olduğundan başka, bu defʿa dahi zevâline küllî tedârük görülmüşiken, fi'l-hâl intikāl ve vâfir kimseyi istîsâlden başka, âb-rûy-i askerî olan “Meravî" nâm Ceneral'i [Ü4 254a] bu töhmet ile habs ü iʿtikāl ve ceneral-i mersûm kavmi beyninde gāyet muʿteber ve iʿmâl-i askerde hüner-ver olduğundan, henûz iʿdâmına cesâret edemediği mukarrer ve Bonaparta hakkında Françe kavminin gayz u ʿadâveti yevmen-fe-yevmen teceddüd ve sâlik olduğu tarîkden cümlesi izhâr-ı ʿacz ile âteş-i ʿadâvetleri tevakkud edüp, zevâl-i vücûdu zımnında birkaç defʿa tertîb etdikleri kazıyye netîce-pezîr-i husûl olmadıysa dahi, idmân cihetiyle bu fiʿli icrâdan fâriğ olmayup, beher hâl bir nevʿ şebeke-i ihtiyâl ile merkūmu ıstıyâd ve ʿumûm nâsı mazarratından tahlîs, müteyakkın-ı erbâb-ı ictihâddır.
Havâdisât-ı Avrupa
Attribution
- Citation:
- "Havâdisât-ı Avrupa", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_889.html
Item Details
- Title:
- Havâdisât-ı Avrupa
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1218
- Source:
- Hüseyin Sarıkaya
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota