Merâtib-i Devlet-i ʿaliyye'nin ekseri düvel-i sâlife-i İslâmiyye'den ahz olunup, Rûznâmecilik mansıbı dahi zemân-ı Fârûk-ı aʿzam'dan kaldığı bi't-tetebbüʿi ve'l-istikrâ maʿlûm olmağla, sûreti bu mahalle kayd olundu. Halîfe-i vâlâ-cenâb, yaʿnî ʿÖmer bin el-Hattâb radıyallâhu Teʿâlâ ʿanh zemânında Bahreyn ve etrafında vâki memâlikin cizye vü aşârı, ʿÂmil nasb olunan Ebû Hureyre vesâtatıyla Medîne-i münevvere'ye [Ü4 212a – V 83a] getürilüp, hâzır u gāyib-i Müslimîn'in esâmîleri ve hukūk-ı ʿatâyânın defâtiri müretteb olmadığından, taksîm emrinde meşakkat çekilüp, kibâr-ı ashâb-ı güzînden Hâlid bin Velîd hazretleri cevaba gelüp, iklîm-i Şâm'da mülûk-i Rûm, îrâd ve mesârıf ve mevâcib-i asker içün tertîb-i Dîvân edüp, müdevven defter tutmak ʿâdetleri olduğunu beyân ve: “Her zemân böyle meşakkat çekmekden ise, bizler dahi bu usûle riʿâyet eylesek münâsibdir” dediğini hazret-i ʿÖmer istihsân buyurduklarından fazla, vüzerây-ı Fürs'den tahsîl-i emân ile Medîne'de bulunan Hürmüzân'dan Devlet-i Kisreviyye'nin mesârıf u îrâdı ne vechile zabt olunduğun su'âl etdiklerinde, husûs-ı mezkûrda olan dikkat ü tasarrufu kemâ-yenbagī ifade etmekle, fi'l-hâl ʿuzamây-ı ashâb ile meşveret ve vazʿ-ı Dîvân eyleyüp, küttâb-ı Kureyş'den fenn-i hisâb u istîfâda ehliyyeti zâhir olan ʿAkīl bin [Ebî] Tâlib ve Mahreme bin Nevfel ve Cübeyr bin Mutʿim hazerâtını daʿvet edüp, ibtidâ asâkir-i İslâm'ın ʿale'l-esâmî defterleri ve erzâk ve ʿatâyâ vesîkaları tahrîr ü tedvîn olunmak husûsunu emr edüp, eşrâf-ı muhâcirîn ve ensârı ve sâyir âhâd-ı Müslimîn'i karâbet-i neseb ve tekaddüm-i İslâm iltizâmıyla vâhiden-baʿde-vâhidin tertîb ve ʿalâ-tefâvüti merâtibihim sebt-i defter eylediler. Ve herkesin hâl ü şânına göre nafakāt ve vezâyif taʿyîn edüp, ibtidây-ı emrde bu defterde mücâhidîn ve mütekāʿidîn dâhil olup, baʿde-zâlik mütekāʿidîn bu cümleden ifrâz olunmağla, başkaca bir Kalem oldu. Ve mücâhidîn dahi bir kaç kısıma münkasem olup, havâss ve mukābele defâtiri zuhûr etdi. [Ü4 212b – V 83b] Ve yevmen-fe-yevmen îrâd ve masraf-ı Beytülmâl ne olursa, anı zabt u tahrîr ve maʿmûlun-bih temessük vermek maslahatı içün başka defter tutulup, zühd ü emâneti cümleye gâlib olan hazret-i Cübeyr bin Mutʿim'i Kalem-i mezbûru idâreye taʿyîn eylediler. Bu hıdmet hâlâ “Rûznâmce-i Evvel” demekle maʿrûf olup, cümle aklâmın ve umûr-ı mâliyyenin üzerine nâzır u muhâsib olan Kalem'dir. Ve rûznâmecilerin pîrî mûmâ ileyhdir. Ve temessükât, cümle aklâmda temhîr olunur iken, Rûznâme Kalemi'nde mühür istiʿmâl olunmaması, bu defterin kıdem-i vazʿına ve erbâbının kemâl-i iʿtimâd ile ʿizâm-ı şânına delâlet eder. el-Yevm melfûz-ı aʿdâd-ı hisâbı ʿArabî olmak dahi, kıdemini te'yîd eder.