Mûmâ ileyh Kütahya etrâfında sâkin bir şahs-ı fakīrü'l-hâlin oğlu olup, hâl-i sabâvetinde Cerrâh-paşa'da sâkin talebeden birinin hacr-i terbiyesine varup, sevâd-hânlık derecesini iktisâb ve Feyzî Süleymân Paşa'ya intisâb etmişidi. Bir müddetden sonra müfârakat ve Mahmûd Bey'in hıdmet-i kitâbetinde olanlara mürâfekat edüp, Mahmûd Bey fevtinde Mektûbî hulefâsına munzamm ve bir hıdmet ile Maʿden'e varup, dâmen-bûsî-yi Sadr-ı sütûdeşiyem ile hurrem ve cevdet-i hatt ile maʿrûf [Ü4 193b] olduğundan, dâyirelerine celb olunup, Dîvân Kitâbeti ile mükerrem olmuşidi. Mûmâ ileyh hevânın rutûbetini ve sahrâ-ı sammânın düsûmetini istihrâca kādir, yaʿnî celb-i mâl maʿrifetinde mâhir olup, müddet-i kalîlede iktisâb-ı esbâb-ı servet ü sâmân ve geşt ü güzâr eylediği mahalde merkez-i umûr-ı hâcetmendân olup, Sadr-ı müşârun ileyh hazretleri Vekâlet-i mutlaka ile iʿzâz olundukdan sonra, Âsitâne'ye gelüp, Kalyonlar Kitâbeti ile kesb-i imtiyâz ve Mısır seferi bidâyetinde Mektûbî Baş-halîfeliği'ni ihrâz edüp, Sâdık Efendi vefâtında mûmâ ileyh, Mektûbî-yi Âsaf-ı sütûdeelkāb [V 65a] ve Defterdâr bulunan Saʿdullah Efendi, Kethudâ nasb olundukda, bi'l-fiʿl Defterdâr-ı ʿâlî-cenâb olmuş idi. Feth-i Kāhire hengâmında eşiddây-ı erbâb-ı istîfâ mesleğine sâlik ve katʿî çok nukūd ve tarâyif-i eşyâya mâlik olup, daʿvây-ı teferrüd ü istibdâd ile tebdîl-i ahlâk ve vezâyif ve idrârât-ı nâsı ʿadem-i iʿtâ vü tevzîʿ ile katʿ-ı erzâk eylediğinden fazla, bâʿis-i nemây-ı diraht-ı ikbâli olan Sadr-ı ʿâlî-kadr'e muhâlefet ve baʿzı husûsda izhâr-ı rûy-ı dürüştî vü gılzat etmekle, Defterdârlık'dan ʿazl ve Âsitâne'ye ʿavdet etmişidi. Mukātaʿât-ı Mısrıyye tâliblerine fürûht olundukda, baʿzı kimseler izhâr-ı tehâlük ve muʿaccelât-ı kalîle ile cesîm mukātaʿaları temellük eyledikde, mûmâ ileyh iʿmâl-i fikr ü ruʾyet ve bu maslahat karâr-gîr-i nizâm u temşiyet olmayacağını tefattun ile izhâr-ı ʿiffet edüp, ʿuhdesi mukātaʿât-ı [Ü4 194a] Mısrıyye'den hâlî bulunmak hasebiyle, kadri ʿâlî ve istikāmeti bâdî-yi nazarda zâhir ü celî olmuşidi. Şerîf Efendi, Mısır Defterdârlığı'ndan istiʿfâ ile Vezâret'e tâlib olduğundan, mûmâ ileyh hakkında sebk-ı irâde ve keyfiyyet tarafına ifâde olundukda,
tereddüd ve defiyle tekayyüd ve saʿyi müsmir olmadığından, “en-Nukūd tuhillü'l-ʿukūd" mefhûmu üzere ʿafvı bâbında yüz bin guruş cânib-i mîrîye ʿarz eylediği beyne'n-nâs müştehir olup, bu ʿameli dahi bâtıl ve hâh u nâ-hâh Mısır'a varup, aʿbâ'-i Defterî'yi mütehammil olmuşidi. Mısr-ı Kāhire'de askerin vücûdu beylerin indifâʿına mebnî olup, mezbûrların Asvân cânibinde Devlet-i ʿaliyye tarafından taʿyîn olunan meʿâş ile teʿayyüşleri karâr-gîr-i nizâm olduğundan, askerin ʿadem-i [V 66a] lüzûmu zımnında tefevvüh etdiği makāle, Mısır Vâlîsi Vezîr Husrev Paşa tarafından istihsân ve katʿ-ı ʿulûfeleriyle tahfîf-i mesârıfa berzede-dâmân olarak, Arnabudlar'ın taʿyînâtlarını katʿ ve terâküm eden ʿulûfelerinin bir mikdârını tüccârdan istikrâz ile defʿ sadedinde olmağla, askerî tâyifesi ise bir müddetden berü cemʿ-i mâl ve intizâm-ı hâle me'lûf ve bu sûret kendülere girân ü me'ûf görülüp, ʿulûfeleri temâmen edâ olunmadıkça, hareket etmeyeceklerini beyân ve hazînede nakdin fikdânı sebebi ile matlûblarına müsâʿade mümkin olmadığından, miyânelerinde tenevvür-i fitne feverân edüp, Mısır Vâlîsi bir takrîb tahlîs-ı cân ve mûmâ ileyhin etrâfı mesdûd bulunduğundan, firâr edemeyüp, hakkında seyf-i [Ü4 194b] gadr u hayf meslûl ve o kavm-i bî-rahm elinde maktûl oldu. Mûmâ ileyh gāyet cesûr ve zulm ü gadr ile meşhûr, tahsîl-i mâl dekāyıkına vâkıf u dânâ ve mûyu revgandan tefrîka muktedir bir merd-i zeber-dest ü tüvânâ olup, üç-beş sene zarfında elli bin guruş îrâd-ı tabîʿî peydâ etdiğinden fazla, nakd ve konak ve sâyir tuhaf u tarâyifi, bin kîseye mütekārib ve masrûfâtı, mevcûduna gālib olup, az vakit içinde şu kadar mâl tedârükü ʿukalây-ı deryâyı hayrete ilkā ve sinîn-i mütetâvileden berü deryây-ı jerf-i devletden igtirâf eden kudemây-ı ricâlin kuvve-i müfekkiresini ifnâ etmişdir.
İcmâl-i ahvâl-i Recâyî Efendi Defterdâr-ı Mısır
Attribution
- Citation:
- "İcmâl-i ahvâl-i Recâyî Efendi Defterdâr-ı Mısır", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_814.html
Item Details
- Title:
- İcmâl-i ahvâl-i Recâyî Efendi Defterdâr-ı Mısır
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1218
- Source:
- Hüseyin Sarıkaya
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota