Vukūʿ-ı ahvâl-i müzʿice der-Mısır

Ordu-yı hümâyûn Âsitâne-i saʿâdet'e teveccüh etdikden sonra, ümerây-ı Mısır Devlet-i ʿaliyye askeri ile muhârebeden hâlî olmayup, İngilterelü'nün recâsına ibtinâʾen, Asvân cânibinde iskânlarıyla defʿ-i nizâʿ [Ü4 192a] olunmuşidi. Gāyile-i ümerâ ber-taraf ve kesret-i asker sebeb-i tezâyüd-i masraf olduğundan, Arnabudlar'ın ihrâcı tasmîm ve ʿulûfeleri katʿ olunup, maʿmûlâtlarının bir mikdârı teslîm ve bakıyyesi ʿalâ-mehlin verilmek husûsu ruʾesâlarına tefhîm olunmuşidi. Tâyife-i mezkûre esveʾ-i ʿayş ile memleketlerinde ikāmet ve semen-i bahs ile segbânlık sanʿatını medâr-ı maʿîşet edüp, mahmiyye-i Mısır'da müşâhede etdikleri refâhiyyet-i hâl ve bu takrîb ile cemʿ etdikleri emvâl, mezbûrları terk-i evtân dâʿiyesine düşürüp, îkāz-ı fitne-i nâyimeye şurûʿ ve sergerdeleri olan Tâhir Paşa dahi tahrîk u ifsâd-ı efrâd u cümûʿ edüp, birkaç defʿa Mısır Vâlîsi Husrev Paşa'ya cemm-i gafîr ile ʿazîmet ve mutâlebe-i bekāyâ ile izhâr-ı huşûnet eylediler. Hazînede nukūd, mefkūd ve mukaddemâ vukūʿ bulan istikrâzât-ı kesîre hasebiyle nefs-i beldede sâhib-i servet ü liyâkat nâ-bûd olduğundan, matlûbları ʿalâ-mehlin verilmek üzere teskînlerine ihtimâm olunduysa dahi, ilzâm kābil olmayup, Vâlî ve Defterdâr miyânında dahi ʿan-asl münâfese derkâr olduğundan, matlûbun edâsını ahadühümâ âhara tahmîl ve behâne-cû-yı fesâd olan Arnabudlar bu vazʿ-ı garîbi mutâlaʿa ile birbirini tadlîl edüp, Defterdâr'ın konağını muhâsara ve her tarafdan âgāz-ı müşâcere eylediklerini Husrev Paşa muʿâyene ve mûmâ ileyhin hânesine birkaç top irsâliyle izhâr-ı muʿâvene etdikde, tâyife-i mezkûre berü tarafı terk ile Paşa Serâyı'na hücûm edüp, müşârun ileyh dahi evvelce [Ü4 192b] müsteşʻir bulunmağla, celb etdiği toplar ile müdafaʻaya kıyâm ve o hilâlde Tâhir Paşa kalʻaya çıkup, Paşa'ya intizâr üzere olduğunu iʻlâm ile birkaç top ihrâc ve cemʻiyyete duhûl ve o dahi bir tarafdan Paşa Serâyı'nı muhâsara ile sebeb-i takviyet-i hasm-ı mahzûl olup, bu hâl ile tarafeyn top u tüfeng cengine mübâşeret ve Mısır ulemâsı kasd-ı te'lîf ile Arnabudlar'a vaʻz u nasîhat edüp, Tâhir Paşa dehen-bâz-ı mekr ü tezvîr ve: “Husrev Paşa maʻzûldür” kelâmını takrîr ve bu cihetle 'ulemânın mülâhazalarını tagyîr etdikden sonra, Paşa-yı mezbûr, serâyı ihrâka delâlet ve Husrev Paşa'yı mecbûr-ı gaybet ve emvâl ü eşyâsını gāret etdikden sonra, Medîne-i münevvere Muhâfızı Vezîr Ahmed Paşa'yı Kāyim-makām ve Defterdâr'ın vech-i âtî üzere kârını itmâm eylediler. Mısır'da mevcûd evlâd-ı Türk, bu fezâhate tâkat getürmeyüp, Tâhir Paşa'nın istîsâlini ızmâr ve bir gün 'ale's-seher eşbehlerinden birkaç nefer merd-i nâmdâr, 'ulûfe talebiyle konağına varup, o müfsid-i bed-tebârı küşte-i şemşîr-i âteş-bâr eylediler. Arnabudlar bu melʻaneti kuvvetden fiʻle îsâlden sonra, siyâset-i Pâdişâhî'den zehre-tirâk-ı havf u haşyet ve nihânî ümerâya haber irsâliyle Mısır'a da'vet eylediklerinden, merkūmlar dahi leyl ü nehâr zuhûr-ı ihtilâle müterassıd bulunmalarıyla, fi'l-hâl yerlerinden hareket, Cize'ye ilkāy-ı raht-ı nekbet ve Ahmed Paşa'nın Mısır'dan çıkması içün âdem irsâl ve ol dahi mukāvemete mecâl bulamadığından, Bulağ'a çıkup, [Ü4 193a] ümerâ dahi Arnabudlar'ın ma'mûlâtlarını edâ şartıyla Mısır'a duhûl etdiler ise dahi, ‘adem-i i‘timâddan nâşî nehâran Mısır'da ikāmet ve leylen Cize'de beytûtet eyledikleri ve Husrev Paşa el-yevm Dimyât'da mukīm olduğu rivâyet ve lâ-cerem Eyâlet-i Mısır, Rütbe-i vâlâ-yı Vezâret'le ‘Ali Paşa'ya tevcîh olunup, emr ü re'yine ittibâʻ sûretinde ‘ulemây-ı Mısır ve meşâyîh ve serân-ı kabâyile evâmir-i ekîde ısdâr u tenmîk ve yirmi beşer guruş bahşiş ve on beşer guruş ‘ulûfe ile müşârun ileyh maʻiyyetine iki bin nefer asker terfîk olunup, evâyil-i Rebîʻulevvel'de müşârun ileyh kapu halkı ile Mısır'a doğru neşr-i şirâʿ-ı 'azîmet ve tahrîr olunan asker dahi verâsında tahrîk-i sükkân-ı ‘azîmet eylediler. Ümerây-ı bed-kirdâr bu fezâhate kanâʻat etmeyüp, Dimyât'a sevk-ı leşker ve Husrev Paşa dahi mukāvemete muztarr olup, ‘âkıbet aʻdâ galebe ile müşârun ileyhi ahz u habs ve katl-i çok itlâf-ı nefs etdiklerine müteʻâkıb Mısır'a âyib oldular.
Attribution
Citation:
"Vukūʿ-ı ahvâl-i müzʿice der-Mısır", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_813.html
Item Details
Title:
Vukūʿ-ı ahvâl-i müzʿice der-Mısır
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1218
Source:
Hüseyin Sarıkaya
Format:
text/plain
Language:
ota