Salifü'l-beyân altıncı mâddede mezkûr Fransa ve İngiltere ve Avusturya ve İspanya ve Rûsiyye ve Prusya devletleri şurût-ı mezkûreye iltihâka daʿvet oluna.
On birinci mâdde
Anaboli ve Rim-papa memâliki, Fransa askerinden tahliye oluna. Ve kezâlik Porto-ferrabo [Porto-Ferrajo] Lîmânı ve ʿale'l-ıtlâk iç deniz ve Bahr-i Körfez'de İngilterelü'nün zabt etdikleri lîmân ve cezîreler tahliye oluna.
On ikinci mâdde
İşbu musâlaha-i katʿiyye ʿahid-nâmesinde meşrût terk ü redd ve tahliye [Ü3 196a] mâddeleriyçün tasdîk-nâmeler mübâdelesinden iʿtibâr ile Avrupa'da bir ay ve Amerika'nın berr ü bahrında üç ay ve Asya'nın berr u bahrında altı ay taʿyîn olunup, lâkin yine ʿahid-nâme-i mezkûrda tasrîh olunan hâlete mebnî, ilkāsı lâzım gelecek mevâdd müstesnâ ola.
On üçüncü mâdde
İşbu musâlaha-i katʿiyye ʿahid-nâmesi mûcebince reddi lâzım gelecek mahallerin istihkâmâtı, imzây-ı esâs vaktinde bulundukları hey'et üzere terk olunacak olmağla, esnây-ı istîlâda ihdâs olunmuş olan ebniye kemâ-kân ibkā kılına. Ve kezâlik terk ü ferâgat olunacak mahallerin [Ü4 118a] sükkân u ehâlîsi her ne tarîk ve milletden olur ise olsun, kable's-sefer ve yâhûd esnây-ı seferde temellük etdikleri emlâk ü emvâllerine nizâm vermek içün tasdîk-nâmeler mübâdelesinden iʿtibâr ile üç sene taʿyîn-i mühlet olunup, mühlet-i mezkûrede âyînlerini serbestiyyet üzere icrâ ve emlâk ü emvâllerin diledikleri vech üzere tasarruf edeler. Ve bu ruhsat redd oluna. Memâlikde gerek ehâlî ve gerek sâyirden İngilterelü tarafından zabt olunduğu esnâda her ne gûne mülk edinmiş kesân, hakkına masrûf ola. Ve terk ü redd olunacak memleketlerin ehâlîsi bir gûne tavr u harekete mebnî ve umûr-ı
mülkiyyeye dâ'ir i'tikādları ve yâhûd düvel-i muʿâhidînin birisine meyl ve eyne-mâ kesb etmiş olduklarına mübtenî ve'l-hâsıl efrâd-ı nâsı deynleri ve yâhûd işbu ʿahidnâme târîhinde sonrasında rabt olunmuş mukāvelelerinden mâʿadâ bir dürlü özrü behâne ile mâl ve nefislerine [Ü3 196b] îrâs-ı zarar u keder olunmaya.
On dördüncü mâdde:
Düvel-i muʿâhidînin ve yâhûd reʿâ[yâ]larının tevkīf olunmuş olan emvâl ve vâridât ve zimemleri her ne cins olur ise olsun, işbu ʿahidnâmenin imzâsı ʿakībinde hâlet-i tevakkufdan âzâde ola. Düvel-i mezkûreye tâbiʿ milletler ve efrâd-ı nâs beyninde düyûn ve emvâl ve eşyâ ve hukūk-ı sâyireye müteʿallık mevâdd-ı münâzaʿun fîhânın fasl u hasmı, kavâʿid-i merʿiyye-i milel ve makbûl u muʿteber tutulan rusûm üzere vakt-i sulha mürâcaʿata mütevakkıf olduğu hâlde, mâddeye göre lâzım gelen hükkâma havâle birle ʿacâleten ve müsâraʿaten ihkāk-ı hakk etdirile.
On beşinci mâdde:
Arz-ı cedîd sevâhilinde ve tevâbiʿinden maʿdûd adalarda San-Loran [سان لوران = Saint-Lorent] Körfezi'nde sayd-ı mâhî mâddesi kable [Ü4 118b] ʿs-sefer cârî olan nizâm üzere iʿâde etdirile. Ve Arz-ı cedîd'e mahsûs Fransalu sayyâdları ve "San-piyer [سان پيبر = Saint-Pierre]" ve "Migelon [ميكلون = Miquelon]" nâm adaların ehâlîsi işbu ʿahidnâmenin tasdîk-nâmeleri mübâdelesinden iʿtibâr ile evvelki senede muhtâc oldukları hatabı Fortuna ve Dosinvar [دوسنوار = Désespoir] lîmânlarında katʿ etmeğe me'zûn olalar.
On altıncı mâdde:
İmzây-ı esâsdan sonra zabtı melhûz olan akdarmalar cây-ı şikâyet ü mübâhase kalmamak içün düvel-i muʿâhidîn beyninde mukāvele olunduğu sened-i esâsın tasdîk-nâmeleri mübâdelesinden on iki gün sonra “Mates” taʿbîr olunur İngiltere Cezîresi'yle Fransa sâhili beyninde vâkiʿ boğazda ve bihâr-ı şimâliyyede ahz olunmuş olan sefâyin ve eşyâ tarafeynden [Ü3 197a] redd oluna. Manş ile bihâr-ı şimâliyyeden Mesarya [مثاريه = Canaria] Cezîreleri'ne varınca vâkiʿ olan sâ'ir bihârda gerek Bahr-i Muhît'de ve gerek iç denizde mühlet-i merkūme bir ay ve yine cezâyir-i mezbûreden mıntıka-i muʿaddeleye kadar iki ay ve aktâr-ı sâ'ire-i cihânda beş ay olmak üzere tahsîs olunup, işbu mâddede musarrah vakt ü mahalle dâ'ir bir dürlü istisnâ câ'iz olmaya.
On yedinci mâdde:
Düvel-i muʿâhidînin biribirlerine ikāmet etdirilecek büyük elçileri ve sâ'ir süferâ ve me'mûrları kable's-sefer mütemettiʿ olageldikleri rüteb ve imtiyâzât ve muʿfiyât ile bundan böyle dahi mütemettiʿ olalar.
On sekizinci mâdde:
Mukaddemâ Felemenk ve el-yevm Batavya ismiyle tesmiye olunan cumhûrda ikāmet eden Nasav [Nassau] Hânedânı gerek emvâl-i mahsûsasına isâbet-i hasâret takrîbi ve gerek ol tarafda tebeddül-i nizâm hasebiyle dûçâr-ı ziyân olmakdan nâşî, bedel-i mâ-fât olacak bir münâsib şey' ile [Ü4 119a] tazmîn-i zarar etdirile.
On dokuzuncu mâdde:
İşbu musâlaha-i katʿiyye ʿahid-nâmesi İngiltere Devleti'nin müttefiki olan Devlet-i ʿaliyye hakkına dahi müşterek idüği iʿlân olunup, Devlet-i ʿaliyye dahi mümkin olacak vakt-i kalîle içinde iltihâkı müşʿir mesned iʿtâsına medʿuvvdur.
Yirminci mâdde:
Kātil ve kalb-zen ve sâhte müflis olmak üzere müttehem olup, düvel-i muʿâhidînin birisinden ru'yet-i daʿvâları iddiʿâ olunan kimesneler, düvel-i müşârun ileyhim ve yâhûd elçileri ve bu bâbda resmen meʾmûrları tarafından matlûb olundukca, teslîm olunmalarına [Ü3 197b] düvel-i müşârun ileyhim biribirlerine müteʿahhid ola. Lâkin bu makūle ashâb-ı cerâyim hârice ihrâc olundukları beldenin kānûn u kāʿidesince de habs ve huzûr-ı hâkime ihzârları îcâb olunacak derecelerde kabâhati sâbit ü mütehakkak olmadıkca, şart-ı mezkûr icrâ olunmaya. Bu makūlelerin ele getürilüp, hâkime ihzârları içün vâkiʿ olacak mesârif, müddeʿî olanların üzerlerine tahmîl oluna. Bu madde işbu ʿahid-nâmenin inʿikādından mukaddem katl-i nüfûs ve darb-ı sikke-i magşūş ve müvâzaʿaten ʿarz-ı iflâs etmiş kimesneler hakkında cârî olmaya.
Yirmi birinci mâdde:
İşbu ʿahid-nâmede mastûr cemîʿ mâddelerin sıdk u vekā ve hulûs u safvet üzere vikāyesi emrinde düvel-i muʿâhidîn müteʿahhid olup, reʿâyâları tarafından bizzât ve bi'l-vâsıta hılâfına bir dürlü vazʿ u hareket vukūʿunu tecvîz etmeyeler. Ve buna mebnî mevâdd-ı merkūmenin vikāyesine düvel-i müşârun ileyhim ʿale'l-ıtlâk birbirlerine zâmin ü kefîllerdir.
Yirmi ikinci mâdde: İşbu ʿahid-nâme düvel-i muʿâhidîn tarafından otuz gün zarfında ve mümkin ise dahi [Ü4 119b] evvelce tasdîk olunup, resm-i merʿî üzere iktizâ eden tasdîk-nâmeler Paris'de mübâdele oluna. Düvel-i müşârun ileyhim tarafından verilan ruhsat-ı kâmilemiz mûcebince işbu katʿî ʿahid-nâmeyi te'kîden li'l-hâl kendü yedimizle imzâ vü temhîr eyledik. Bin sekiz yüz bir sene-i ʿÎseviyyesi'nin Mart'ı on üçünde ʿAmyen Şehri'nde tahrîr olundu.
Bonaparta
Kornvallis
ʿAccara Şimmelpennik
ʿAmyen meclisinde ʿakd olunan mâdde-i münferidenin tercemesidir:
İşbu ʿahid-nâmede baʿzı tayy olunmuş elkāb var ise bu defʿa tayy olunduğıyçün elkāb-ı mezkûreye müstehakk olan düvel ve zevâtın istihkākına halel gelmamek ve ʿahid-nâme-i mezkûrun sûretleri Fransa ve İngiltere lisânında muharrer olması, düvel-i muʿâhidînin lisânlarınca ʿahid-nâme tahrîr olunmamış devletlerin hakkına fîmâ-baʿd emsâl ittihâz olunup, kāʿide hükmüne dâhil olmamak ve bu takrîb düvel-i müşârun ileyhimin istihkāklarına zarar gelmamek mukāvele olundu. Ve lisân-ı âhar üzere bu makūle ʿahid-nâme sûretleri alup vermeğe salâhiyyeti olan düvel hakkına riʿâyeti lâzım gelan ve riʿâyet olunmuş ve kezâlik anların tarafından riʿâyeti lâzım gelan ve riʿâyet olunmuş her ne ise, işbu ʿahid-nâmeye mutâbık bilinerek ʿayniyle icrâ olunmuş gibi âtîde hükmü cârî ola. Biz ki, İngiltere ve Fransa ve İspanya ve Batavya Murahassıyız, işbu mâdde-i münferideyi imzâ vü temhîr eyledik. ʿAmyen Şehri'nde bin sekiz yüz bir sene-i ʿÎseviyyesi Mart'ın yirmi yedinci günü tahrîr olundu.
Sâlis-i ʿâşiran
Attribution
- Citation:
- "Sâlis-i ʿâşiran", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_689.html
Item Details
- Title:
- Sâlis-i ʿâşiran
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1216
- Source:
- Hüseyin Sarıkaya
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota