İnkızâ'-i müddet-i tahliye ve duhûl-ı Sadrıaʿzam be-Mısr-ı mahmiyye

Fransızlar ile vukūʿ bulan muʿahede-i tahliye Saferü'l-hayrın yirmi dokuzuncu günü gāyet bulup, yevm-i mezkûrda [Ü3 154b] nefs-i Mısır ve kalʿa ve palangaları bulunduğu hâl üzere gümâştegân-ı Devlet-i ʿaliyye'ye teslîm ve Françelü Cize'ye nakl ve Mısır'dan ʿalâkaları katʿ u tasrîm olunup, fi'l-hâl Sadr-ı sütûde-hisâl muhâfaza-i şehre yetmiş kadar kolluk tanzîm ü irsâl eylediklerinden fazla, bi'n-nefs Yeniçeri Ağası'nı taʿyîn ve Mısr-ı mahrûse'nin burc u bedenlerin elviye-i reng-â-reng-i ʿOsmânî ile tezyîn ve Fransızlar'ın terk eyledikleri cumhûr, mâlı âverde-i dest-i igtinâm ve ehâlî-yi Mısır'a bir zarar u ziyân isâbet [Ü4 80a] etmamesiyçün bi'n-nefs Sadrıaʿzam ve Kapudan Paşa hazerâti tarafından ihtimâm olunup, üç seneden berü işkence-i Frenk ile dil-teng-i mesâ'ib ü âlâm olan sekene-i Mısr-ı zâtü'l-Ehrâm, kemâl-i şevk u garâm ile sipâs-güzârî-yi Melik-i ʿallâm olduklarından gayri, ʿörf-i belde üzere “Allâhu yansuru's-Sultâne ve yahzülü ehle's-sulbâne” âvâzeleriyle tânîn-endâz-ı nüh-kubbe-i âsumân oldular. Serdâr-ı ekrem hazretleri Hasaneyn ve Câmiʿ-i Ezher'e ʿazîmet ve zebh-i karâbîn ve iğnây-ı mesâkîn ile tekmîl-i bezl-i niʿmet ve isticlâb-ı daʿavât-ı hayriyye-i Pâdişâhî ile îfây-ı hukūk-ı hıdmet etdikden sonra, Nîl kenârında mansûb Otak-ı süreyyâ-nitâk'larına ʿavdet buyurdular. Françelü'ye iʿânet ve sükkân-ı Mısır'a ihânet ile müttehem olan Kıbt ve Yehûd ve Nasârâ ve sâyir münâfikīn-i Aʿrâb tebeʿât-ı sâbıkāların yâd ve sû'-i sanîʿlerine mücâzât olunur ise, yerleri “Cehennemü ve bi'se'l-mihâd” olacağını miyânelerinde îrâd edüp, devâʿî-yi tahlîs-ı nefs ile terk-i evtân ve Françe'ye ʿazîmet içün Françelü ile ʿahd ü peymân edüp, sinîn-i sâlifeden berü râhat u huzûr ile [Ü3 155a] âşinâ ve ʿale'l-husûs terk-i emlâk u ʿakār ile ecânib vilâyetinde gurbete mübtelâ olan tâyife “el-Mer'ü yeştâku ilâ vatanihî kemâ inne'l-ible yahinnu ʿalâ ʿatanihî” mefhûmu üzere iştiyâk-ı beled ve iftirâk-ı mâ u veled sebebleriyle Françelü'yü tekrâr tahrîk ü tergîb eyleyecekleri ihtimâle karîb olup, Kapudan Paşa hazretleri bu kazâyâ ne netîceler vereceğin tahkīk edüp, Sergerde-i kavm-i Kıbt olan Cercis Cevherî ve serân-ı sâyireyi isticlâb ve cerâyim-i güzeşteleri mecbûriyyet ile vâkiʿ olduğun beyân ile muʿâhazeden reh-yâb olacağlarını münharıt-ı silk-i hitâb eyledikde, kavim ve akrıbâ ve emlâk ve eşyalarıyla Mısır'da ikāmet ü sevâ, ecânib mülkünde bî-ser ü pâ ikāmetden [Ü4 80b] evlâ olduğunu kendüleri dahi teyakkun ile re'y-i evvelden ʿudûl ve Françe'ye ʿazîmetden nükûl eylediler. Matlûbları üzere müşârun ileyh tarafından re'y verildiğinden gayri, Sadrıaʿzam hazretleri tarafından dahi emân-nâme getürdilüp yedlerine iʿtâ ve haklarında muʿâmele-i ʿafv icrâ olunup, anlar dahi zarûriyyü'l-ihtiyâr olan cünhalarından tevbe-kâr ve ilâ-yevmi'l-karâr ʿubûdiyyet ü sadâkat-i devletde pâyidâr olacağların işʿâr eylediler. Kulûb-ı erbâb-ı elbâbda ʿukde olan bu emr-i müşkil dahi o Vezîr-i Müşterî-tedbîr himmetiyle zâyil olup, şu kadar nüfûs-ı kesîrenin mülk-i Pâdişâhî'de bekā vü istikrârları sûreti hâsıl oldu. Bu haber-i meserret-eseri müşârun ileyh hazretlerinin Mühürdârı Hayreddîn Ağa, Der-i devlet-medâr'a îsâl ve taraf-ı Şehriyâr-ı deryâ-nevâl'den merkūmun yirmi beş kîse ʿatıyye ile kadri terfîʿ ve beş [Ü3 155b] kîselik bir sehm ile dâ'ire-i maʿîşeti tevsîʿ olundu. Fransızlar Cize'de umûr-ı bâkıyyelerin ru'yet ü itmâm ve işbu Rebîʿulevvel'in dördüncü günü hareket ü kıyâm eyleyüp, sevâd-ı cemʿiyyetleri on bine bâliğ ve fursat-yâb oldukları hâlde husûmet ü ʿadâvetden fârig olmayacağları emr-i sâyig olduğundan, Vezîr-i müşârun ileyh hazretleri mütebassırâne hareket ve hılâl-i râhda maʿiyyetlerinde olan piyâdegânın bir mikdârını İngiltere piyâdelerine zamm ile tahsîl-i kuvvet edüp, cümleye pîşvâ nasb u taʿyîn ve hareketlerinde tenebbüh ü teyakkuz üzere olmalarını tavsiye vü telkīn eylediğinden gayri, cânib-i yemîne süvâriyân-ı İslâm'ı ve yesâra İngiliz süvârîlerini ve kendüleri bizzât ve İngitere Sergerdesi bi'n-nefs verâlarından yürüyerek ve baʿzan birkaç âdem ile taburlarına girüp, evzâʿ u hareketlerine nazar eyleyerek ʿazîmete karâr [Ü4 81a] ve konak yerine nüzûllerinde şalopeler ordularına teslît olunup, nehren ʿazîmetlerinde dahi cerîmleri ihâta vü istîʿâb olunarak, teneffüse mecâl-i iktidâr verilmediği ve sahrây-ı bî-pâyâna münfelit olmuş şu mikdâr hayyât ve ʿakāribin sümûm-ı mazarratları çerende vü derendeye isâbet etmeksizin Reşîd'e îsâl olunmaları hususunda Kapudan Paşa hazretleri hayli zahmet ü meşakkat çeküp, gerek bu mâddede ve gerek mukaddem vukūʿ bulan melâhîm ü megāzîde dîn ü devlete hidmet ve taht-ı rıkk u ʿubûdiyyeti olduğu Pâdişâh-ı dil-âgâh'a sadâkat edüp, haşre dek nâm-ı nigûsu vakf-ı elsine-i nâs olmağa sezâ ve ahbâr-ı şecâʿat ü besâleti çâr-cihet-i aktâra münteşir olsa revâdır. [Ü3 156a] Feth-i Mısır zımnında vâfir tevârîh ʿarz olunup, bu Fakīr-i bî-bidâʿanın inşâd eylediği târîh, mizâc-ı feyz-imtizâc-ı Hâkānî'ye hûş gelüp, iki bin beş yüz guruş ʿatıyye ile bu ʿAbd-i nâ-cîzi nâyil-i dest-mâye-i tebahtur u ihtizâz ve beyne'l-akrân mümtâz ü ser-efrâz buyurup, hakk budur ki, târîh câyizesi olarak havâkīn-i sâlifeden bir Pâdişâh, ʿasrında vâkiʿ şuʿarâya bu ihsânı etmediği bî-iştibâh olmağla, zât-ı meʿâlî-sıfât-ı Tâc-dârî'leri -ki menbaʿ-ı cûy-bâr-1 cûd u sehâ ve maʿden-i yevâkīt-i bezl ü iʿtâdır- hemîşe çâr-bâlîş-nişîn-i çemen-i suffe-i şevket ü ikbâl ve ʿale'l-ittisâl zânû-zede-i visâdetü'l-mecd-i câh u iclâl olmak edʿiyyesi merfûʿ-ı dergâh-ı Müteʿâl kılınmışdır. Zikr olunan târîh bu mahalle kayd olundu: Vâsıfâ ben de dedim bu fethe bir târîh-i tâmm Mısır'ı ikdâmıyla aldı asker-i Sultân Selîm [Mısra]: (Mısır'ı ikdâmıyla aldı asker-i Sultân Selîm)
Attribution
Citation:
"İnkızâ'-i müddet-i tahliye ve duhûl-ı Sadrıaʿzam be-Mısr-ı mahmiyye", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_630.html
Item Details
Title:
İnkızâ'-i müddet-i tahliye ve duhûl-ı Sadrıaʿzam be-Mısr-ı mahmiyye
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1216
Source:
Hüseyin Sarıkaya
Format:
text/plain
Language:
ota