Vekāyiʿ-i müteferrika ve zikr-i ahvâl-i eşkıyâ ve katl-i Mutasarrıf-ı Kocaeli

Bundan akdem Tvargadsa Çiftliği'nde sâkin olan Cengîz Mehmed Girây ʿan-asl mahrûm-ı rûy-i tevfîk ve dâyire-i gāyiresi meʾvây-ı lusûs ve kuttâʿu't-tarîk olup, fukarâya zulm ü teʿaddîsi gāyete ve reʿâyâya olan renciş ü âzârı nihâyete resîde olduğundan, mukaddemâ Sadr-ı vakt bulunan Yûsuf Paşa asker taʿyîni ile merkūmu tenkîb ve il ve yurdunu ifnâ vü tahrîb edüp, memâlik-i ecânibe firâr ve harîs u menhûm olduğu menhiyyât ile evkāt-güzâr ve bu esnâda cürm ü taksîrine iʿtirâf ile müteşebbis-i dâmân-ı ʿafv ü emân olmağla, Yergöğü Muhârebesi'nde vukūʿ bulan gayret ü ikdâmına hürmet ve tebeʿât-ı sâbıkası ʿafvıyla Âsitâne'ye celb ve hakkında îfây-ı şîme-i şefekat olunmuşidi. Sâlyâne ve cihât-ı sâyire ile intizâm-ı esbâb-ı maʿîşeti iltizâm ve şimdilik birâderleri cenbinde ihtiyâr-ı karâr u ârâm eylemesi ifhâm olundukda, ʿan-asl garazı mahall-i fesâd ve mecmaʿ-i evgād olan mesken-i kadîmini iʿmâr ve hılâf-gîrlerinden ahz-i sâr ile fukarây-ı raʿiyyeti izrâr olduğundan, irâde-i devleti baʿzı vâhî ʿözr ile sarf ve zimâm-ı ilticâsını maksadı semtine ʿatf edüp, bitâne-i zamîri ve hevâsına muvâfık tedbîri zâhir olduğundan, [Ü3 73b] hâzır elde iken kaydı görülmek ve fukarâyı zulmünden vâreste eylemek [Ü1 275b] maslahatı havâtır-ı erkân-ı devletde cevelân etmişiken, baʿzı ʿukūl-ı kāsıra erbâbı: “Bu makūle ayağıyla gelan mücrim-i nâdime ʿukūbet, hılâf-ı şart-ı mürüvvetdir” deyerek fursatı fevte ʿillet ve ol dahi matlabına vusûlden âyis olup, bir gün bilâ-ruhsat Âsitâne'den hareket ve Tırnova havâlîsine varıncaya dek etrâfda müntehiz-i yevm-i şerr olan derbederleri başına cemʿ ve baʿzı ser-keşân-ı rüzgâra bess-i hüzn ve isâle-i demʿ eyleyerek, muʿâvenet-i hafiyye tahsîl etdikden sonra, çiftlik taʿmîri behânesiyle îkāz-ı fitne-i nâyime ve gasb-ı mevâşî vü sâyime eylediği Der-i devlet-medâr'a münʿakis oldukda, birkaç defʿa hakkında iltizâm olunan nush u pend müfîd ve sûdmend olmayup, encâm-ı kâr defʿ-i mazarrat ve izâle-i keyd ü hadîʿati zımnında Silistre Vâlîsi Vezîr Mûsâ Paşa o etrâf asâkiriyle üzerine me'mûr kılınup, baʿde'l-mukābele başında müctemiʿ olan haşerât teferruk ile cûyây-ı semt-i necât ve kendüsi dahi mecrûhan firâr ile birkaç gün mühlet-yâfte-i garîm-i memât olup, o esnâda dağluların cemʿiyyet-gâhına vâsıl ve Bergos Kasabası'na bir nevʿ mekr u âl ile dâhil olmalarıyla, Bergos'un bir mahallesini ihrâk (احراق) ve dimâʿ-ı Müslimîn'i ihrâk (اهراق) akabinde Tekfürdağı'na mânend-i seyl meyl etmeleriyle, ehâlînin medâr-ı meʿâşları çiftlik hâsılatına mevkūf olup, ihrâk-ı mehâzin ü hubûbât ve itlâf-ı mevâşî vü hayvanât havfıyla fidyetü'l-mâl olarak mecbûren teʿahhüd eyledikleri meblağı cemʿ u irsâl etmeğe istimhâl ve eşkıyâ dahi “İnecik” nâm karyede intizâr-ı mâl ile şürb ü lehve iştigāl eyledikleri hılâlde, mukaddemâ seyf-i siyâsetden [Ü3 74a] gürîzân ve baʿdehû cürmü ʿafv ile Tekfürdağı'nda iskân olunan Halîl Paşa [Ü1 276a] küfrân-ı niʿam ile eşkıyâ cemʿiyyetine munzamm olduğu ahbârı pey-ender-pey müteʿâkib ve o makūle şekāvet-pîşelerin tedmîr ü istîsâli vâcib olmağla, Levend Çiftliği ve Boğaz askeri ve Topçu neferâtından mikdâr-ı vâfî asker, ağaları ile ve Âsitâne-i saʿâdet'den üç-beş yüz kadar süvârî dahi tedârük olunup, bu cemʿiyyete ve etrâfdan taʿyîn olunan asâkire bir Başbûğ nasbı lâzım geldiğinden, Kocaeli Mutasarrıfı Vezîr Hüseyin Paşa civârda vâkiʿ olduğundan, me'mûriyyeti tasvîb ve Âsitâne'ye celb ü takrîb ve taraf-ı hümâyûndan “atâyây-ı Şâhâne ile terhîb olunup, askere Başbûğ nasb ü tesrîb olunmuşidi. Müşârun ileyh mahall-i maʿrekeye tekarrüb eyledikde, top ve edevâtı zabt ve me'mûrları istîsâl-i eşkıyâdan menʿ ile Tekfürdağı'nda on gün kadar kālîçe-i mel‘aneti bast edüp, gayret-keşân askerinin baʿzıları müşârun ileyhin muʿallel bi'l-garaz olan menʿini dinlemeyüp, eşkıyâ üzerine hecme-endâz ve âsâr-ı merdânegî ibrâziyle iki yüz mikdârını tedmîr ve kusûrunu dahi tuʿme-i dehen-i şemşîr etmek üzere her ne kadar müşârun ileyhden top ve imdâd talebinde oldular ise, îrâd-ı ʿözr-i müşevveş ile imdâddan dâmen-keş ve eşkıyâ ile nihânî muhâbere eyleyerek, ʿalâ-rivâyetin yetmiş bin guruşluk altûn eşkıyâdan fidyetü'r-re's alup, irâ'e-i fürce-i tarîk ile firârlarına ruhsat verdikden sonra, envâʿ-ı tekellüf ile yerlerinden ihrâc ve bu cemʿiyyete idrâc olunan aʿyânların dahi birer mikdâr akçalarını [Ü3 74b] alup, birer gice tevkīf etmeksizin mahallerine iʿâde ve hutâm-ı dünyâya tamaʿ ile böyle bir fursatın fevtini kasd u irâde eylediği taraf-ı Şâhâne'den hey'et-i mütenekkire ile mebʿûs tebdîl hasekîleri [Ü1 276b] ve sâyir sikāt-ı nâs ihbâr u ifâde etmeleriyle, âharlara medâr-ı ʿibret olmak içün müşârun ileyhin bi-eyyi-vechin kân tertîb-i cezâsı matlûb-ı Hudâvend-i cihân olmuşidi. Müşârun ileyh derebeyliğinden neş'et ve kemâl-i teyakkuz u intibâh ile hareket öteden berü muktezây-ı meslek-i mefsedeti olup, bâ-husûs başında bin beş yüzden ziyâde erâzil ü eşhâs mevcûd ve açıkdan iʿdâmı husûsuna mübâşeretde gûnâ-gûn mahzûr mahsûs u meşhûd olmağla, o gürk-i bârân-dîdeyi rîsmân-ı letâyifü'l-hiyel ile rabt-ı veted-i mezellet ve baʿzı emânî ile ilkāy-1 hufra-i hülket muvâfık-ı şart-ı basîret olduğuna binâ'en, müşârun ileyhe birkaç gün irhây-ı ʿinân ve bundan böyle ne vechile hareket eyleyeceğini istîzân eyledikçe, ser-rişte verilmemek içün Bilâslı Mehmed Paşa'nın o taraflara tekarrübü şâyiʿ oluncaya dek lüzûm-ı tevakkufu beyân ve gāyet-i emrde Mısır cânibine müceddeden sevk-ı asker lâzım gelüp, Anadolu Eyâleti ile Sürücülük ʿuhdesine ihâle kılınacağı ve Anadolu'dan tertîb olunacak asâkirin şifâhen müzâkeresiyçün Âsitâne-i saʿâdet'e gelmesi tarafına tahrîr ü işâret olunup, “Rubbe ümniyyetin tadhakü min hü'l-meniyye” mefhûmu üzere leyl ü nehâr dâğ-ber-dil-i hasret olduğu şâhid-i matlabına neyl ü vusûl ümmîdiyle olduğu mahalden ref-ı raht-ı ikāmet ve Kapu Kethudâsı [Ü3 75a] hânesine ilkāy-ı rahl-i beşâşet etmişidi. İşbu Zilhicce'nin yirmi altıncı Çehârşenbih günü Kāyim-makām Paşa hazretleri tarafından müşârun ileyh Kapu'ya da'vet ve Sürücülük'e dâ'ir baʿzı umûr müzâkeresiyçün huzûr-ı hümâyûna gidilmek lâzım geldiğini işrâb ile beraberce tebdîlen Serây'a ʿazîmet ve mukaddemce intizâr üzere olan Bostancı-başı Ağa'ya teslîm ile hakkında icrây-ı lâzime-i siyâset kılınup, [Ü1 277a] ser-i maktûʿu meydân-ı ʿibrete vazʿ u ilkā ve muhallefâtı zabtına ümenây-ı devlet baʿs ü isrâ olunup, münhall olan Kocaeli Sancağı, Mîr-i mîrân-ı kirâmdan Marʿaşlı-oğlu ʿAli Paşa'ya tevcîh ve bundan sonra dağlı eşkıyâsı me'mûnü'l-gāyile Baba-eskisi'ne vürûd ve birkaç hâneyi ifnây-ı nâr-ı zâtü'l-vekūd eyleyerek Aydos'a doğru ʿazîmet ve andan balkān dâmenini boşlamayarak herze-gerd-i vâdî-yi gavâyet oldukları vâsıl-ı semʿ-i devlet oldu. Eşkıyây-ı mezkûre üzerine me'mûr olanların ihtilâf-ı kelime ve agrâz-ı kâmineleri gitdikce maslahat-ı devleti taʿtîl ve belki zümre-i eşkıyâya delâlet-i tarîk tesvîl ü tadlîl eylediğinden başka, ʿan-asl mâdde-i vâhideye me'mûrların teʿaddüdü muzırr ve teşettüt-i ârâ vücûd-i emr-i savâba sitâre-keş ü muhıll olduğu zâhir olmağla, fîmâ-baʿd bu maslahat-ı mühimme, mişvârı maʿlûm bir şahsa münferiden ve müstakıllen ihâle savâb-dîd-i erbâb-ı re'y-i sedîd olup, binâ-berîn hâlâ Tırhala Mutasarrıfı Bilâslı Mehmed Paşa'nın şimdiye dek vukūʿ bulan muhârebât u muʿârekede celâdet ü şecâʿati zâhir ü beyyin ve bu maslahatın ru'yetine kudret ü mikneti müteʿayyin olmağla, [Ü3 75b] müstakıllen tedmîr-i eşkıyâ maslahatına me'mûr ve bu mazmûnda tarafına hıtâben irsâl-i menşûr kılınup, vâfî asker ile mahallinden hareket ve mülhakan tarafına tercîh olunulan Çirmen Sancağı'na teveccüh ile yemîn ü yesârında bulduğu bugātı tedmîre bezl-i cehd u tâkat ve İnecik Karyesi'nden hezîmet eden eşkıyâ üzerine tahrîk-i râyet-i ʿazîmet eyledi.
Attribution
Citation:
"Vekāyiʿ-i müteferrika ve zikr-i ahvâl-i eşkıyâ ve katl-i Mutasarrıf-ı Kocaeli", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_466.html
Item Details
Title:
Vekāyiʿ-i müteferrika ve zikr-i ahvâl-i eşkıyâ ve katl-i Mutasarrıf-ı Kocaeli
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1214
Source:
Hüseyin Sarıkaya
Format:
text/plain
Language:
ota