Devlet-i ʿaliyye-i ebediyyü'l-kıyâm'ın mülk-i kadîmi olan iklîm-i Mısır'a bir takrîb pâ-nihâde olan Françe askeri üzerlerine Devlet-i ʿaliyye'nin büyük ordusu tekarrüb etmiş olmak hasebiyle, tarafeynden irâka-i dimâʿ-i beşeriyye olunmamak münâsib ü savâb ʿadd olunduğundan, tarafeynden rızâ vü hâhişe mebnî bilâ-cidâl iklîm-i Mısır'dan Françelü'nün hurûc ve taraf-ı Devlet-i ʿaliyye'ye iklîm-i Mısır'ı teslîm eylemeleriyçün hâlâ Sadrıaʿzam-ı zafer-ʿalem ve Serdâr-ı ekrem-i kaviyyü'l-himem, devletlü, merhametlü el-Hâc Yûsuf Ziyâ Paşa efendimiz hazretlerinin taraf-ı bâhirü'ş-şereflerinden Devlet-i ʿaliyye-i ebed-müddet tarafından Vekâlet-i mutlaka'ları iktizâsınca taraflarımıza olan ruhsat-ı kâmileleri hasebiyle, hâlâ Mısır'da olan Françe askeri Sergerdesi riʿâyetlü, hürmetlü Kleber Enşef Ceneral cenâblarının ruhsat-nâmesiyle Ordu-yi hümâyûn-ı zafer-makrûnda olan rağbetlü Deze
Ceneral ve hürmetlü Yoselag cenâblarıyla bi'l-müzâkere tahliye-i Mısır'a şart olarak zîrde mastûr yirmi iki mâdde [Ü1 266b] bi-ʿaynihâ icrâ olunmak üzere ruhsatımız muktezâsınca muʿâhede ve tasdîk olunmağla, mevâdd-ı meşrûta ber-vech-i âtî beyân olunur.
Evvelki mâdde: [Ü3 63b] Fransız askeri kendü sefînelerine ve gerek Devlet-i ʿaliyye tarafından iʿtâsı lâzım gelan sefînelere irkâb olunup, Françelü'ye nakl olunmak içün esliha ve ahmâl ve eşyalarıyla İskenderiyye ve Reşîd ve Ebâhûr'a çekilüp, tanzîm-i umûr-ı sefâyin içün İskenderiyye Kalʿası'na cânib-i Devlet-i ʿaliyye'den tahliye muʿâhedesi tasdîkından bir mâh sonra elli nefer âdem ile bir Nüzül Emîni taʿyîn ve idhâl oluna.
İkinci madde: İşbu muʿâhedenin tasdîkı günü târîhinden Mısır'da üç ay müddet ile mütâreke ʿakd olunup, taraf-ı Devlet-i ʿaliyye'den iʿtâ olunacak sefâyin, Fransız askerinin râkib olacağları lîmânlara vürûd edince, müddet-i mütâreke münkazıyye olursa, tekmîlen rukûbları hâsıl oluncaya dek işbu mütârekenin imtidâdı câyiz ola. Ancak işbu mütâreke tanzîmi tarafeynin asâkir ve ehâlîsi istirahatı içün tasvîb olunmağla, işbu matlûb olan istirâhatin husûlüne tarafeynden ihtimâm oluna.
Üçüncü madde: Fransız askerinin nakliyçün lâzım olacak sefâyinin mikdârı tarafeynden, yaʿnî taraf-ı Devlet-i ʿaliyye'den ve Kleber Ceneral cânibinden taʿyîn olunacak kimselerin maʿrifetleriyle taht-ı râbıtaya idhâl olunup, sefâyin-i mezkûreye asker irkâbı husûsunda muʿâraza vâkiʿ olur ise, İngiltere kāʿidesine tatbîkan nizâm verilmek içün İngiltere Kumandanı tarafından bir kimesnenin nezâreti lâzım gelür.
Dördüncü mâdde: İşbu muʿâhedenin tasdîkı gününden iʿtibâr ile Françe askeri Kātıbe ve Sâlihiyye'yi sekiz nihâyet on güne dek tahliye eyleye. Ve yine tasdîkı târîhinden on beş [Ü3 64a] güne dek [Ü1 267a] Mansûre ve yirmi güne dek Dimyât ve Belbîs tahliye oluna. Ve Mısır'dan altı gün mukaddem Süveys tahliye oluna. Ve sâhil-i bahrda kâyin olup, Nîl-i mübârek'in şark kolunda vâkiʿ mahaller kezâlik işbu on gün zarfında bilâ-tevakkuf birbiri ardınca tahliye oluna. “Delta” taʿbîr olunur cevânib-i selâsesini Nîl-i mübârek ihâta etmiş olan mahallin dahi tahliyesi Mısır Şehri'nin tahliyesi gününden on beş gün sonra ola. Bi'l-cümle garb tarafında vâkiʿ olan sâhili tevâbiʿiyle Eyâlet-i Mısır tahliyesine dek garb tarafında olan bi'l-cümle Françe askeri yedinde olup, Mısır'ın garb-ı aʿlâsı tarafında Saʿîd ve Feyyûm ve
sâyir mahallerde olan bi'l-cümle Françe askeri ʿavdet edince, Françelü yedlerinde olacak olmağla, nihâyet-i mütârekeye dek ve mümkin olduğu mertebe dahi evvelce tahliye oluna. Ve işbu tahliye olunacak kâffe-i mahaller bulundukları hâl üzere terk oluna.
Beşinci mâdde:
Şehr-i Mısır işbu tasdîk günü târîhinden mümkin olur ise kırk günde, olmadığı hâlde kırk beş gün murûrunda redd oluna.
Altıncı mâdde:
Nîl-i mübârek'in garb tarafında kâyin mahallerde ikāmet üzere olan Fransız askeri esliha ve ahmâl ve eskāli ile büyük ordularıyla mülâkī olacak olup, ancak askerlerinin sâhil-i bahrda kâyin olan karâr-gâhı buʿdu sebebi ile esnây-ı râhda gerek ʿOsmânlı askerinden ve gerek Mısır ehâlîsi taraflarından askerlerine bir dürlü keder ve ʿırzlarına halel vâkiʿ olmamasına Devlet-i ʿaliyye tarafından saʿy olunmak husûsu hâssaten muʿâhede olunur.
Yedinci mâdde:
[Ü3 64b] ʿOsmânlı askerinin bâlâda zikr olunduğu vechile tahliye olunacak mahallere kemâl-i dikkat ve basîret üzere duhûlü lâzım gelüp, tarafeyn askeri beyninde ihtilâl ve muʿâmele-i hasmâne tetarruk etmamesiyçün birbirinden baʿîd [Ü1 267b] olması lâzım gelür.
Sekizinci mâdde:
İşbu muʿâhedenin tasdîkı ʿakabinde gerek Françe'de ve gerek Mısır'da mahbûs ve alıkonulmuş olan ehl-i İslâm ve Devlet-i ʿaliyye reʿâyâsından maʿdûd olan milel-i sâyirenin bilâ-imtiyâz sebîlleri tahliye oluna. Ve muʿâmele-i bi'l-misl olarak Devlet-i ʿaliyye memâlikinden ʿadd olunan şehirlerde ve bi'l-cümle lîmânlarda alıkonulmuş olan gerek Françelü'nün ve gerek elçileri ve konsolosları hıdmetinde olmuş olan kimesnelerin kangı milletden olur ise olsun kezâlik sebîlleri tahliye oluna.
Dokuzuncu mâdde:
Tarafeyn ehâlî ve reʿâyâsının emvâl ü emlâkları redd olunması ve yâhûd behâ takdîriyle nakden ashâbına teslîm olunması husûsu, Mısır'ın tahliyesi ʿakībinde tarafeynden taʿyîn olunacak me'mûrlar, Dersaʿâdet'de ru'yet-i hisâb ve tanzîm-i mevâdda şurûʿ edeler.
Onuncu mâdde:
Fransızlar'ın Mısır'a duhûllerinden berü kendüleri ile ihtilât etmiş Mısır ehâlîsinden kangı milletden olursa olsun taraf-ı Devlet-i ʿaliyye'den cânlarına ve mâllarına zarar u keder vâkiʿ olmaya.
On birinci mâdde:
Françe askeri âminen ve sâlimen Françe'ye rucûʿ etmek içün "Pasaporto" taʿbîr olunur yol emri kâğıdları ve itmi'nânlarını hâvî senedât ve muhafazalariyçün iktizâ eden sefîneler [Ü3 65a] taraf-ı Devlet-i ʿaliyye'den ve Rûsiyye ve İngiltere taraflarından iʿtâ oluna.
On ikinci mâdde: Mısır'da olan Françe askeri Mısır'ı tahliye içün sefâyine rukûb etdikde, Françe sâhiline hurûc edinceye dek gerek Devlet-i ʿaliyye ve gerek müttefikleri olan İngiltere ve Rûsiyye devletlerinin donanmaları taraflarından bir gûne taʿarruz vukūʿa gelmamek üzere düvel-i müttefika vaʿd ü te'ahhüd ederler. Kezâlik Mısır'da olan Françe askeri dahi Mısır'dan hurûc edüp, zarûret cihetiyle mecbûr olmadıkları hâlde [Ü1 268a] bir mahalde tevakkuf etmeyerek, doğru Françe sevâhiline duhûl edinceye dek gerek Devlet-i ʿaliyye ve gerek müttefikleri olan Rûsiyye ve İngiltere devletleri donanmalarına ve memâlikine taʿarruz eylememelerine Mısır'da olan Françe Sergerdesi Kleber Ceneral vaʿd ü te'ahhüd eder.
On üçüncü mâdde: Mısır'ın tahliyesiyçün Mısır'da olan Françe askeriyle üç mâh müddet-i mütâreke ʿakd olunmağla, bu esnâda Mısır'da olan Fransız askerinin maʿlûmu olmayarak, Françe memâliki tarafından birkaç sefîne gelüp, Devlet-i ʿaliyye ve müttefikleri olan düvelin sefâyini zâbitânı haberdâr olmaksızın İskenderiyye Lîmânı'na dâhil olur ise, der-ʿakab suyunu alup, lîmân-ı mezkûrdan hurûc etmek tarafeynden muʿâhede olunmağla, işbu maʿlûm olmayarak dâhil-i lîmân olan Françe sefînesi halkı Mısır'ı tahliye edecek Françe misillü mütârekeye lâzım olan harekâtı icrâ etmek içün sefînesiyle lîmân-ı mezkûrdan hurûc ve âminen Françe'ye ʿavdet eylemesiyçün düvel-i müttefika taraflarından pasaportolar [Ü3 65b] verile. Ve işbu makūle bilâ-haber vürûd eden sefâyinden bir-iki kıtʿası taʿmîre muhtâc olursa, taʿmîrini tekmîl edinceye dek tevkīf, mâ-ʿadâsı lîmân-ı mezkûrda ve hâricinde muʿâraza olumamak içün hevâ müsâʿid oldukda, hemân Françe'ye ʿavdet eyleye.
On dördüncü mâdde: Ceneral Kleber tarafından bilâ-tevakkuf Françe'ye Mısır'ın tahliyesini ihbâr içün mektûb gemisi gönderecek olmağla, bu geminin âminen sâhile varması zımnında emniyyeti hâvî kāğıd iʿtâsı mukāvele oluna.
On beşinci mâdde: Françe askeri Mısır'dan hurûc edeceği üç mâh müddetde ve Mısır'dan sefîneye rukûb etdikleri günden Françe'ye varmalarına takdîr olunan kezâlik üç mâh müddetde akvât-ı yevmiyyeye [Ü1 268b] muhtâc oldukları bedîdâr olmakdan nâşî, gerek ikāmetleri esnâda ve gerek bahran yolda oldukları zemânda murahhaslar taraflarından ihbâr olunan mikdâr-ı askere göre lâzım gelan yevmiyye mukāvele olunduğu vech üzere ber-mûceb-i defter muʿteber hınta ve gûşt ve pirinç ve şaʿîr ve saman taʿyînâtları işbu muʿâhede
tasdîkından sonra, yedlerinde der-mahzen olan zahîrelerinden verilüp, yevmiyye Devlet-i ʿaliyye tarafından verilecek taʿyînâta mahsûb ola.
On altıncı mâdde: Mısır'da olan Françe askeri işbu muʿâhedenin tasdîkı gününden Mısır'dan hiçbir dürlü virgü tahsîl etmeyeceği ve Mısır'dan hurûc edince lâzım gelan mukannen îrâdâtın bakıyyelerini ve Françelü'lerin mâlından ʿadd olunan deve ve hecîn ve mühimmât ve top misillü Mısır'dan ihrâc [Ü3 66a] u naklini münâsib görmediği eşyâsını ve bundan akdem tahsîl etmiş virgüden der-mahzen olan ecnâs-ı zehâyiri Devlet-i ʿaliyye'ye terk edeceğini ve işbu mevcûd olan envâʿ-ı zehâyir ve eşyâları taraf-ı Devlet-i ʿaliyye'den ve İngiltere Donanması Kumandanı olan İsmit cânibinden mahsûs Komisar, yaʿnî Nüzül Emîni taʿyîn ve Ceneral Kleber tarafından me'mûr olmuş âdemler ile tashîh ve behâ takdîr ve cârî olan fey’ât üzere me'mûr olacak kimesneler işbu der-mahzen olan envâʿ-ı zehâyir ve eşyâyı ahz u kabz edüp, muʿâhede olunduğu gibi Françelü'nün hareket ve sefînelerine irkâbı husûsu teshîli içün mesfûrlara lâzım olan üç bin kîse akça verile. Ve zikr olunan Françelü'nün işbu der-mahzen olan envâʿ-ı zehâyir ve eşyâlarından hâsıl olacak semen zikr olunan meblağa muʿâdil ve kâfî olmaz ise, mâ-bâkīsi Françe'nin müdîrleri tarafından edâ olunmak şartıyla Devlet-i ʿaliyye'ye Kleber Ceneral tarafından taʿyîn olunmuş olan Nüzül Emîni yedinden sened ahz [Ü1 269a] edüp, mesfûrlara ber-vech-i idâne iʿtâ eyleye.
On yedinci mâdde: Françelü'nün tahliye-i Mısır içün evvel emirde mesârıfları idâresine akçanın lüzûmu derkâr olmak hasebiyle, on altıncı mâddede beyân olunduğu vechile istikrâz olunacak akçaya mahsûb olmak şartıyla, tasdîk târîhinden on beş gün sonra Devlet-i ʿaliyye me'mûrları taraflarından Mısır'da beş yüz kîse akça ve otuz gün sonra kezâlik beş yüz kîse akça ve kırk gün sonra üç yüz ve elli gün sonra üç yüz [Ü3 66b] ve altmış gün sonra üç yüz ve yetmiş gün sonra üç yüz ve seksan gün sonra üç yüz ve doksan gün sonra beş yüz kîse akça idâne vechiyle iʿtâ ve her bir kîsesi beşer yüz guruş iʿtibâr oluna. Ve bâlâda zikr olunan temşiyetin icrâsını teshîl içün tasdîk-nâme mübâdelesinden sonra der-ʿakab Sadrıaʿzam hazretleri tarafından gerek Mısır Şehri'ne ve gerek Mısır'ın sâyir mahallerine emînler gönderile.
On sekizinci mâdde: İşbu tasdîk târîhinden evvel ve sonra işbu şartımız şuyûʿ bulunca her mahalde envâʿ-ı îrâddan kabz olunmuş akça var ise, idâne olunacak üç bin kîse akçaya mahsûb oluna.
On dokuzuncu mâdde: Tahliye mâddesini teshîl etmeleriyçün işbu üç ay mütâreke müddeti tekmîline dek Mısır iskelelerinde el-ân mevcûd olan nakil sefînelerinin Dimyât ve Reşîd'den İskenderiyye'ye ve İskenderiyye'den Dimyât'a ve Reşîd'e varup gelmesi câyiz ola.
Yirminci mâdde: Maraz-ı tâʿûnun Avrupa'ya te'sîr ü sirâyeti vukūʿunu menʿ zımnında Avrupa'nın itmi'nâniyçün iktizâ eden tedâbîrin icrâ olunması lâzım gelmekle, matʿûn olanlar yâhûd hasta olup hastalığı tâʿûn olmak muhtemel olan kimesneler, gerek tâ'ûndan ve gerek emrâz-ı sâyireden hasta olanlar tahliye müddeti esnâsında [Ü1 269b] sefîneye irkâb ve nakilleri tecvîz olunmamağla, mesfûrlar devletlü Sadrıaʿzam hazretlerinin taht-ı himâyelerinde terk olunarak, bulundukları hasta-hânede ikāme olunup, ifâkat buluncaya kadar bunlara mahsûs olan [Ü3 67a] Fransız ofiçyâlleri nezâret edeler. Ve ifâkat buldukdan sonra, mesfûrların haklarında dahi on birinci ve on ikinci mâddelerin mefhûmu icrâ oluna. Ve Fransız askerinin Müdîr'i, mesfûrları âhar bir lîmâna çıkarmayup, Lazaret içün taʿyîn olunacak mahalle doğru nakl olunmalarını ofiçyâllerine mü'ekkeden tenbîh eyleye.
Yirmi birinci mâdde: Vukūʿu muhtemel olup, işbu muʿâhedede münderic olmayan ʿusretlerin dostâne halli ve Mısır tahliyesi husûsunu teshîl zımnında taraf-ı Devlet-i ʿaliyye'den ve Kleber Ceneral tarafından me'mûr olacak muʿtemed âdemler ile tesviye vü tanzîm oluna.
Yirmi ikinci mâdde: Tasdîk-nâme târîhinden sonra işbu mevâdd, tarafeynden merʿî vü muʿteber tutulup, hılâf-ı hareket tecvîz olunmaya. Ve işbu mevâddın kabûlünü hâvî tarafeynden temessükler tahrîr u imzâ ve temhîr ü iʿtâ ile mübâdele oluna. Ve târîh-i temessükden tasdîk-nâmeler dahi sekiz gün sonra Ordu-yi hümâyûn'da mübâdele oluna.
Hâtime: Zikr olunan yirmi iki mâdde şart u rabt olunduğu vechile vakt-i merkūmda tasdîk-nâmelerin mübâdelesi husūsu pezîrây-ı hıtâm olmak içün bizler ki, bâ-ruhsat-nâme-i hazret-i Serdâr-ı ekremî murahhaslarız. Muktezây-ı ruhsat-ı kâmilemiz üzere işbu temessük terkîm ü imlâ ve kendü mühr ü imzalarımız ile mahtûm u mümzâ kılınup, Ceneral Enşef-i mûmâ ileyhin murahhasları mûmâ ileyhimâ taraflarından dahi ruhsat-nâmeleri muktezâsınca mahtûm u mümzâ olarak tarafımıza teslîm olunan Frengiyyü'l-ʿibâre bir kıtʿa [Ü1 270a]
temessük ile mübâdeleten mûmâ ileyhimâ [Ü3 67b] taraflarına i'tâ olundu; tahrîren fi'l-yevmi's-sâmini ve'l-ʿişrîne min Şaʿbâni'l-muʿazzam sene erbaʿa ʿaşera ve mi'eteyn ve elf min hicreti men lehu'l-ʿizzu ve'ş-şeref fî Sahrâ'i ʿArîş. Sûret-i imzâ: el-Müteşebbisü bi-ezyâli ʿinâyeti'l-Mevlâ, Mustafa Reşîd ed-Defterî hâlâ; el-Müstemiddü bi-feyzillâhi'l-Meliki'l-Vehhâb, Mustafa Râsih Re'îsülküttâb.
Sûret-i şurût-ı mütâreke
Attribution
- Citation:
- "Sûret-i şurût-ı mütâreke", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_453.html
Item Details
- Title:
- Sûret-i şurût-ı mütâreke
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1214
- Source:
- Hüseyin Sarıkaya
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota