Firistâden-i teşrîfât-ı hümâyûn be-cânib-i Vâlî-yi Bağdâd ve icmâl-i ahvâl-i Vehhâbiyân

Vasat-ı diyâr-ı Necid'de vâkiʿ Dirʿiyye Kasabası'nda mukīm olup, o havâlîde bâdiye-nişîn olan kabâyil ü ʿaşâyiri rağbeten ev rehbeten hükmüne râm u münkād eden Vehhâbî'nin yevmen-fe-yevmen kuvveti müzdâd ve sâʿid-i bahtı karîn-i istidâd olmakdan nâşî, birkaç sene mukaddem Basra'ya on konak buʿdu olan Lahsâ Vilâyeti'ni Benî Hâlid yedinden ahz u teshîr ve Şerîf-i Mekke kāfile-i Aʿcâm'dan resm aldığı gibi, Necid kavminden dahi resm talebiyle tekdîr kaydına düşüp, ehl-i İslâm'dan harâc sûretinde fidyetü'r-re's almak mugāyir-i şerʿ-i Ahmedî olduğunu ʿillet ü sebeb ittihâzıyla, Şerîf'in mahkûmu olan emâkini igāreye merdûf taʿbîr olunan ceng-cûlarını havâle vü tesyîr edüp, defʿ-i tesallut dâʿiyesiyle Şerîf tarafından taʿyîn olunan asker bir hamlesine tâb-âver olmayup, ihtimâl-i hatar mukarrer olduğu, Şerîf-i müşârun ileyh tarafından vârid olan şikâyet-nâmede mastûr u muharrer ve defʿ-i sevret-i Vehhâbiyân, Bağdâd Vâlîsi tarafından âsân olduğu dahi beyân olunup, hattâ birkaç sene mukaddem bu mâdde içün ʿakd olunan meclisde Bağdâd Vâlîsi'nin me'mûriyyeti istihsân ve lede'l-istimzâc teklîfât-ı ʿazîmeye muhtâc olduğu Vezîr-i müşârun ileyh tarafından inhâ ve şimdilik meskûtun ʿanh [Ü3 14a] kalması evlâ görülmüşidi. Merkūm Vehhâbî'nin ʿan-asl zuhûru refʿ-i bedʿ-i mesleğine mebnî olduğundan, Meşhedeyn-i şerîfeyn'de [Ü1 224b] bergüzâr-ı mülûk-i ʿAcem ve yâdigâr-ı tavâyif-i ümem olan mücevherât-ı zî-kıyeme zaferyâb olmak kasdıyla geçen sene vâfir asker mahall-i mezkûra taʿyîn edüp, bu kazıyyeyi teşeyyuʿ u rafz ile müştehir olan Benî Hazâʿil tahkīk edüp, Bağdâd'a haber îsâl ve etrâf-ı Meşhedeyn'de mütemekkin hem-mezhebleriyle ittihâd eyleyerek, Vehhâbîler'i istikbâl ve o hılâlde Bağdâd askeri dahi vusûl bulup, miyânede eşedd-i kıtâl vâkiʿ olmağla, Vehhâbîler'in ekseri müste'sal ve firârîleri fikdân-ı nafaka vü zâd ile muzmahill olmuşidi. Şerîf-i Mekke cânibinden zuhûr eden şikâyet ve kurb-i Meşhedeyn'de vukūʿ bulan keyfiyyet Bağdâd Vâlîsi Vezîr Süleymân Paşa'ya bu defʿa mûcib-i nabzân-ı ʿırk-ı gayret olup, tâyife-i mezkûreyi gereği gibi te'dîb ve asker-i girân ve leşker-i firâvân ile ihâfe vü terhîb levâzım-ı intizâmât-ı mülkiyyeden olduğunu müşârun ileyh tahrîr edüp, umûr-ı uhar ile Devlet-i ʿaliyye meşgūl bulunmadığından, bu bâbda vâdî-i tahyîr tasvîb olunmuşidi. Müşârun ileyh dahi Baban ve Köy Sancağı ve Harîr ve Tercîl ve Erdebîl sancâğlarında mevcûd ümerây-ı Ekrâd'ı ve etrâfda olan kabâyil ü ecnâdı ve bâ-husûs asker-i Bağdâd'ı, Kethudâ'sı Mîr-i mîrân ʿAli Paşa maʿiyyetine terfîk ile top ve mühimmât ve edevât-ı sâyirelerin tekmîl ve Basra'ya doğru sevk u tesbîl eyledi. Basra'dan Lahsâ'ya ve andan Dirʿiyye'ye varınca turuk u mesâlik mefâze-i bârizü'l-mehâlik olup, cûy-bâr ve ʿuyûn ve âbârdan hâlî olduğuna binâʿen, hafaza içün lâzım olan cimâl ü bigāl ve birkaç bin tulum istihsâliyle Lahsâ tarafına tahrîk-i aʿlâm ve birkaç defʿa güzergâhda ceng u hisâm [Ü3 14b] ve asker-i Bağdâdiyân niʿmet-i fevz ü zaferi igtinâm edüp, baʿdehû Lahsâ'yı muhâsara ve bir-iki mâh kadar hâric ü dâhil-i şehirde muhârebe vü müşâcere ve bilâhare hısn-ı mezkûrun fethi meysûr ve bekāyây-ı mahsûrîn iki-üç sâʿat mesâfede [Ü1 225a] vâkiʿ bir palangaya girüp, tekrâr mahsûr ve karîben anlar dahi müdemmer ü makhûr olacağları ahbârı Bağdâd tarafından Devlet-i ʿaliyye'ye münʿakis olup, ancak Vehhâbîler'in tevhîd-i hazret-i Bârî, şiʿârları ve mezheb-i İmâm Ahmed Hanbel, muhtârları olmağla, beyne'l-Müslimîn bilâ-mûcib sell-i seyf-i gayz u kîn revâ-dâşte-i tabʿ-ı ehl-i yakīn olmayup, bâ-husûs Devlet-i ebed-kıyâm'ın berren ve bahran seferi olup, kutr-ı Bağdâd'da vâkiʿ asâkirin min-gayri fâyidetin iştigāli ve Vâlîsi'nin sarf-ı mebâliğ ile sûret-i zaʿf kesb etmek ihtimâli olup, o tarafa sarf olunan miknet-i mutlaka Françe seferine ʿatf olunmak her hâlde fâ'ide-i külliyyeden hâlî olmadığı, havâtır-ı erkân-ı devletde câlî olup, binâ-berîn Vehhâbî'lerin bu derecelerde te'dîbleri kâfî ve bundan sonra bu maʿreke ile iştigāl irâde-i devletin hılâfı olduğundan fazla, Şerîf-i Mekke ile Vehhâbîler miyânında safvet vukūʿu dahi mütevâtir olmağla, hemân bekā-yı şân ü nâm ve hüsn-i tedbîr ile defʿ-i cedel ü hısâm ve ıslâh-ı zâtü'l-beyne kıyâm olunup, bu kapunun insidâdına ve bu bâzâr-ı harbin kesâdına ihtimâm olunmak zemîninde taraf-ı Sadâret-penâhî'den müşârun ileyhe tahrîrât irsâl olunduğundan başka, Bağdâd cânibinden matlûb olan mürettebât-ı seferiyyenin husûlüne âlet ve beyne'n-nâs müşârun ileyhe mûcib-i tezâyüd-i ʿizz ü rifʿat olmak içün bâlâsı mufassal hatt-ı hümâyûn ile müveşşah emr-i celîlü'l-mikdâr ve serâpâ cevâhir-i girân-behâ ile tezyîn olunmuş bir kabza tîğ-i tâb-dâr ve serâsere dûhte bir sevb ferve-i semmûr-ı meserret-âsâr li-emrimmâ Kapu Kethudâsı'na teslîm ü iʿtâ ve savb-ı müşârun ileyhe baʿs ü isrâ olundu. [Ü3 15a]
Attribution
Citation:
"Firistâden-i teşrîfât-ı hümâyûn be-cânib-i Vâlî-yi Bağdâd ve icmâl-i ahvâl-i Vehhâbiyân", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_372.html
Item Details
Title:
Firistâden-i teşrîfât-ı hümâyûn be-cânib-i Vâlî-yi Bağdâd ve icmâl-i ahvâl-i Vehhâbiyân
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1213
Source:
Hüseyin Sarıkaya
Format:
text/plain
Language:
ota