Sûret-i ittifâk-nâme-i İngiltere

Elhamdülillâhillezî seyyera fülke'l-eflâki fî muhîti ʿacâyibi kudretihî. Ve ersele'r-riyâha levâkıha mübeşşirâtin li-izhâri emvâci kulzümi ʿazametihî. Ve şeyyede nizâme'l-kâyinâti bi-bâhiri satavâti'l-mülûki min ʿibâdihî ulî be'sin şedîd. Ve eyyede'l-İslâme bi-ricâlin mâ-hüm min ehlihî hîne kāmû ʿalâ sâkın vâhidin ve ittifâkın sedîd. Ve's-salâtü ve's-selâmü ʿalâ hayri halkıhî Muhammedillezî ellefe kulûbe'l-mütenâfireti bi'l-kuvveti'l-kudsiyyeti'l-kāhireti. Ve şevvâ ekbâde'l-mütemerridîne bi-nîrâni bevârıkı's-süyûfi'l-bâtireti. Ve ʿalâ âlihî ve ashâbihillezîne kataʿû merâ'ire'l-fiteni ve'n-nifâkı bi-medâfiʿi'ş-şecâʿati ve'l-besâleti ve ağrakū sefâyine [Ü1 208a] 'l-fesâdi bi-nekbâ'i's-sarâmeti fî meraci'l-bahreyni mine'l-hamâseti mâ-raʿadet ğuyûme'l-ğayâhibi bi's-savâʿıkı ve'l-berkı ve telâtamet emvâce'n-nasri li-kahri'l-aʿdâ'i bi'l-ğarakı. Bâʿis-i tahrîr-i kitâb-ı sıhhat-nisâb ve sebeb-i tenmîk-ı sahîfe-i hakīkat-intisâb oldur ki, öteden berü Devlet-i ʿaliyye ile İngiltere Devleti beyninde bilâ-infisâl bâkī vü ber-karâr olan hüsn-i vifâka mebnî ve Fransalu'nun lâ-yenkatıʿ nakz-ı ʿahd ile berü tarafa hücûma tesaddîlerinden nâşî, gerek Devlet-i ʿaliyye ve gerek İngiltere Devleti el-ân muhârebe üzere bulunduklarına mübtenî, teşdîd-i revâbıt-ı mahabbet-i kadîmeye tarefeynden rağbet-i tâmme zuhûra gelmeğin ve bu defʿa Devlet-i ʿaliyye ve İngiltere Devleti'nin dostu ve müttefiki olan Rûsiyye Devleti arasında zamân-ı temâmiyyet-i memâlik-i tarafeyn ile âsâyişin istihsâl ü istimrârı ve devlet-i sâyirenin hifz u hirâseti esâsı üzere ʿakd olunan tedâfüʿî ittifâkda İngiltere Devleti dahi daʿvet olunacağı şart kılınmağın şevketlü, kudretlü, mehâbetlü, ʿazametlü veliyy-i niʿmetimiz Pâdişâh-ı [Ü2 223a] Âl-i ʿOsmân ve Şehinşâh-ı Dârâ-derbân Sultân Selîm Hân-ı Sâlis efendimiz hazretleri ve haşmetlü, miknetlü İngiltere Kıralı Corciyoş-ı Georges Sâlis cenâbları kezâlik emniyyet ve refâh-ı hâl-i reʿâyây-ı cânibeyni ve âsâyiş-i ʿâmmeyi müstelzim olacak vesâ'ilin tahsîli içün beyne'd-devleteyn ʿakd-i revâbıt-ı ittifâka karar vermeleriyle, biz ki, Devlet-i ʿaliyye-i ebediyyü'd-devâm ve Saltanat-ı seniyye-i maʿdelet-irtisâmın imzalarımızda mastûr merâtib-i celîlesini hâyiz ve bu husûsa murahhasıyız. Kıral-ı müşârun ileyhin murahhasları olan rütbetlü, asâletlü Ordre-yepe taʿbîr olunur tarîk-ı Kırâlî-yi Harbiyyet'in Rütbe-i ûlâ'sında Kavelyeri ve Donanma Başbûğu ve şark denizlerinde İngiltere [Ü1 208b] asâkir-i bahriyyesinin Kumandanı Viyam Sone-i İsmit ve Âsitâne-i saʿâdet'de Murahhas Elçisi Bohan İstisar İsimit hutimet ʿavâkıbuhû bi'l-hayr ile ʿakd-i meclis-i mükâleme ve ruhsat-nâmelerimiz birbirimize irâ'e ile müzâkere olunup, zikri âtî şurût üzere iki devletin ittifâkını ʿakd eylemişizdir. Evvelki mâdde: Rûsiyye İmperatoru'na eşedd-i revâbıt-ı ittifâk ile merbût bulunan İngiltere Kıralı cenâbları bu defʿa Pâdişâh-ı Âl-i ʿOsmân hazretleriyle İmperator-ı müşârun ileyh beyninde ʿakd olununan tedâfüʿî ittifâka Devlet-i ʿaliyye'nin ve İngiltere Devleti'nin keyfiyyet-i mevkıʿına şurûtunun tevâfuku derecede işbu ittifâk-nâme ile dâhil olur. Ve mukābeleten şevketlü Pâdişâh-ı Âl-i ʿOsmân hazretleri dahi işbu ittifâk-nâme ile haşmetlü İngiltere Kıralı'yla bi'l-misl muʿâhede eder. Şol vechile ki, düvel-i selâse miyânında işbu tedâfüʿî ittifâk-nâme ve maʿkūd bulunan ittifâklar ve ʿahid-nâmeler hasebiyle gerek berrde ve gerek bahrda sulh u salâh ve hüsn-i vifâk ve hubb ü tevâdd-ı tâmm ile'l-ebed [Ü2 223b] bâkī vü ber-karâr olup, fîmâ-baʿd bir tarafın dostu dîgerlerin dahi dostu ola. Ve bir cânibin düşmeni âharların ʿindinde dahi düşmen ʿadd oluna. Binâ-berîn devleteyn-i fahîmeteyn-i muʿâhedeteyn vaʿd ü teʿahhüd ederler ki, âsâyiş ü emniyyet-i cânibeyne dâyir olan cemîʿ mevâdda hâlisâne muhâbere vü müzâkere edüp, kendü mülklerinden her gûne mekāsıd-ı hasmâneyi menʿ ü defʿ ve âsâyiş-i ʿâmmenin istihsâliyçün bi'l-iştirâk iktizâ eden esbâba teşebbüs edeler. İkinci mâdde: Devleteyn-i fahîmeteyn işbu ittifâklarına ziyâde takviyet vermegiyçün bi'l-mukābele tarafeynin memâlikine zâmin ü kefîl olurlar. Şol vechile ki, İngiltere Kıralı cenâbları Fransalu'nun Mısır'a hücûmundan mukaddemce Devlet-i ʿaliyye'nin zîr-i temellükünde [Ü1 209a] bulunan kâffe-i memâlikine bilâ-istisnâ' zâmin ü kefîl olup, bi'l-mukābele Pâdişâh-ı Âl-i ʿOsmân hazretleri dahi İngiltere Devleti'nin bilâ-istisnâ' kâffe-i memâlikine zâmin ü kefîl olur. Üçüncü mâdde: Devleteyn-i muʿâhedeteyn eğerçi düvel-i sâyire ile müzâkereye ve maslahatları îcâb edeceği muʿâhedâtın rabtına muhtârdırlar. Ancak ahadühümâ âhara vech-i ekmel üzere teʿahhüd eder ki, o makūle muʿâhedât vakten mine'l-evkāt biri birinin ednâ zarar u ziyân ve hasâretini yâhûd temâmiyyet-i memâlik-i cânibeyne noksân terettübünü müstelzim olacak şurûta katʿâ şâmil olmaya. Belki hasbe'l-makdûr ahadühümâ âharın şân ü emniyyet ve menfaʿatini vikāye vü tahsîl etmeği tarafeyn vaʿd eder. Dördüncü mâdde: Ahad-i cânibeynin memâlikine bir gûne hücûm vukūʿunda cânib-i âhardan iʿtâ olunacak imdâdlar vakt ü hâlin îcâb edeceği vech üzere hulûs-ı taviyyet [Ü2 224a] kāʿidesine ve beyne'd-devleteyn derkâr olan vüdd ü mahabbet-i samîmiyyenin muktezâsına tatbîkan tanzîm oluna. Beşinci mâdde: Devleteyn-i fahîmeteyn-i muʿâhedeteyn gerek var kuvvetleriyle ve gerek ittifâk muktezâsı üzere ahadühümâdan âhara olacak iʿânetle muhârebede müşterek olduklarından, ahad-i cânibeyn âharı müşterek kılmayınca ve emniyyeti tahsîl etmeyince musâlaha etmeyüp, mütâreke-i medîde dahi ʿakd eylemeye. Ve işbu ittifâkın şurûtuna yâhûd muktezâlarına sıdkla riʿâyet olunduğuna binâʾen, baʿzan ahad-i tarafeyne bir gûne hücûm vukūʿunda taraf-ı dîger maslahat-ı müşterekeye evfak u enfaʿ sûret ile muktezî olan iʿâneti icrâ eyleye. Altıncı mâdde: Devleteyn-i fahîmeteyn-i muʿâhedeteyn beynlerinde râbıta vü karâr verdiler ki, donanmaları ve kebîr ceng sefînleri ve sâyir sefâyin-i harbiyyeleri lede't-tesâdüf [Ü1 209b] selâmlaşmağa bedʿ içün başbûğların refʿ ve küşâd etdikleri Başbûğluk Sancağı'ndan müstebân olan tevaffuk rütbesine tarafeynden dikkat oluna. Müsâvât-i rütbe takdîrinde selâmlaşmayalar. Ve ibtidâ selâm verecek taraf ne mikdâr top atarsa taraf-ı âhardan dahi ol mikdâr top ile cevâb verile. Binâ-berîn lede't-tesâdüf bu keyfiyyeti bi'l-müzâkere tanzîm ve her gûne sehv vukūʿunu menʿ içün tarafeynden sandalları irsâliyle muhâbere oluna. Yedinci mâdde: Hîn-i muhârebede düşmenden ahz olunacak edevât-ı harbiyye ve âlât-ı ceng ve emtiʿa-i mütenevviʿa bi'l-cümle ahz eden gānimîn askerin ola. Sekizinci mâdde: Devleteyn-i fahîmeteyn-i muʿâhedeteyn el-hâletü hâzihî düşmen-i müşterek ile muhârebe üzere bulunduklarında, müştereken muhârebeye kıyâm etmek ve beşinci [Ü2 224b] mâddede şart kılındığı üzere tarafeynin re'yi munzamm olmaksızın musâlaha vü mütâreke ʿakd etmemek üzere karâr verdiler. Şol vechile ki, Devlet-i ʿaliyye el-ân memâlikine mazhar olduğu hücûmun indifâʿından sonra dahi yine muhârebeye mudâvemet edüp, kendüsi ve müttefikleriyçün şânlu ve hakkāniyyetlü musâlahanın inʿikādına değin müttefiklerinden müfârakat etmeye. Ve kezâlik İngiltere Devleti dahi Devlet-i ʿaliyye'nin şân ve emniyyet ü maslahatına muvâfık olan hâlâtı tahsîl etmeksizin düşmen-i müşterek ile musâlaha eylemeye. Dokuzuncu mâdde: Devleteyn-i müttefikateyn minvâl-i meşrûh üzere muhârebede müşterek olduklarından vaʿd ederler ki, muhârebenin imtidâdına ve musâlahanın şurûtuna mütedâyir niyyetlerini birbirlerine keşf ü beyân eyleyeler. Ve bu bâbda usûl-i munsifânenin muktezâsına iktidâʾen beynlerinde karâr vereler. Onuncu mâdde: İşbu muhârebede ittifâk-nâmenin muktezây-ı mefhûmu üzere tarafeynden iʿtâ olunacak imdâdlar ziyâde kârger [Ü1 210a] olmağiyçün düşmenin ʿale'l-ıtlâk ve be-tahsîs Mısır cânibinde mekāsıd-ı rediyyesini ilgā ve Ak-deniz ve İç-deniz'de ticâretini mahv ü ifnâ etmek maslahatlarına evfak olacak ahvâl-i harbiyyeye devleteyn-i fahîmeteyn-i muʿâhedeteyn bi'l-müzâkere beynlerinde râbıta vü nizâm vereler. Bu husûs içün Pâdişâh-ı Âl- i 'Osmân hazretleri teʿahhüd eder ki, düşmenin ticâretine bilâ-istisnâ' kâffe-i lîmânları mesdûd olacağından başka, mekāsıd-ı hırs-âlûdînin husûlünü menʿ içün kendü memâlikinde ekalli yüz bin nefer askeri düşmen ʿaleyhine iʿmâl edüp, [Ü2 225a] iktizâ ederse mecmûʿ kuvvetine varınca ol askerin ʿadedini teksîr ede. Ve bâlâda mezkûr denizlerde müttefikleri donanmalarıyla bi'l-ittifâk hareket etmekiyçün kuvvet-i bahriyyesini techîz eyleye. Ve mukābeleten İngiltere Kıralı cenâbları dahi teʿahhüd eder ki, kezâlik müttefikleri donanmalarıyla müttefikan düşmene îsâl-i zarar u gezend ve icrây-ı mekāsıdını menʿ, bâhusûs Devlet-i ʿaliyye memâlikine her gûne hücûmu defʿ içün zikr olunan denizlerde dâ'imâ düşmenin kuvvetine muʿâdil kuvvet-i bahriyyesini iʿmâl etdire. On birinci mâdde: İngiltere donanmasının Ak-deniz cânibinde tevakkufundan maksad-ı aslî memâlik-i ʿOsmâniyye sevâhilinin hifz u hirâseti olduğundan, neferâtın firârı donanmanın zaʿfını müstelzim olduğu bedîdâr ve maksad-ı aslî olan maslahata muzırr olacağı âşikâr olmağla, devleteyn-i muʿâhedeteyn bu hâleti hiçbir gûne ʿillet ü behâne ile kabûl etmameği teʿahhüd ederler. On ikinci madde: Devleteyn-i fahîmeteyn-i muʿâhedeteyn bu ʿuhûdun mümkin olduğu mertebe müddet-i medîde düstûru'l-ʿamel tutulmasına hâhiş-ker iseler dahi tebeddül-i ahvâl-i rûzgâr hasebiyle baʿzı mevâddın tebdîli lâzım gelmesi muhtemel olduğundan, işbu tedâfüʿî ittifâkı tasdîk-nâmelerin mübâdelesi [Ü1 210b] gününden iʿtibâr olunarak sekiz senelik müddet taʿyînine karâr verildi. Müddet-i mezkûre hulûlünde ol vaktin iktizâsına göre tecdîdi husûsu beyne'd-devleteyn dostâne müzâkere oluna. On üçüncü mâdde: İşbu tedâfüʿî ittifâk-nâme Âl-i ʿOsmân Pâdişâhı ve İngiltere Kıralı taraflarından tasdîk olunup, tasdîk-nâmeleri üç ayda ve mümkin olursa andan ekall müddetde Âsitâne-i saʿâdet'de mübâdele oluna. [Ü2 225b] Hâtime: Bi-ʿavni'l-Meliki'l-ʿallâm sıdk-ı tâmm-ı cânibeyn ile zikr olunan on üç mâddenin şart u rabt olunduğu üzere vakt-i merkūmda tasdîk-nâmeleri mübâdelesi husûsu pezîrây-ı hıtâm olmak içün bizler ki, Devlet-i ʿaliyye-i ebediyyü'l-karâr tarafından bâ-ruhsat-nâme-i hümâyûn murahhasslarız. Muktezây-ı ruhsat-ı kâmilemiz üzere işbu temessük terkîm ü imlâ ve kendü mühr ü imzâlarımız ile mahtûm u mümzâ kılınup, Kıral-ı müşârun ileyhin murahhasları mûmâ ileyhimâ tarafından dahi ruhsat-nâmeleri muktezâsınca mahtûm u mümzâ olarak tarafımıza teslîm olunan Frengiyyü'l-ʿibâre ʿaynı bir kıtʿa temessük ile mübâdeleten mûmâ ileyhimâ taraflarına iʿtâ olundu; hurrira fi'l-yevmi's-sâmini ve'l-ʿişrîne min şehri Recebi'l-ferdi, sene selâse ʿaşera ve mi'eteyn ve elf min hicreti men lehu'l-ʿizzu ve'ş-şerefu fi beldeti'l-Kostantiniyyeti'l-mahrûse.
Attribution
Citation:
"Sûret-i ittifâk-nâme-i İngiltere", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_351.html
Item Details
Title:
Sûret-i ittifâk-nâme-i İngiltere
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1213
Source:
Hüseyin Sarıkaya
Format:
text/plain
Language:
ota