Devlet-i ʿaliyye ile Fransa devleti beyninde kadîmü'l-eyyâmdan berü derkâr olan silm ü vifâk hiçbir vakitde mübeddel-i husûmet ü şikāk olmayup, bu âna dek her vechile ʿârıza-i halelden masûn olarak ʿuhûd u şurûtun kâmilen îfâ ve merâsim-i vedd ü velânın kemâyenbağî icrâsına taraf-ı Devlet-i ʿaliyye'den dâʾimen ve müstemirren gereği gibi riʿâyet ve her hâlde ibrâz-ı âsâr-ı dostî vü safvet olunduğu, ʿâmme-i düvel ʿindinde maʿlûm olan hâlâtdan olduğundan mâ-ʿadâ, bundan altı sene mukaddem Fransa'da zuhûr eden ihtilâlin ibtidâsından ekser Avrupa düveli beynlerinde ʿahd ü mîsâk ve Fransa ʿaleyhine ittifâk olundukda, zimâm-ı hükûmeti nezʿ eden Fransa'da müdîrlerinin etvâr u harekâtı nâ-revâ olduğu bedîdâr iken, Devlet-i ʿaliyye mücerred Fransa milleti ile derkâr olan kadîmî dostluğa riʿâyeten bî-taraflığı ihtiyâr edüp, düvel-i müttefika [Ü2 214a] taraflarından Saltanat-ı seniyye, Fransa ile fesh-i râbıta birle dâyire-i ittifâklarına duhûle bi'd-defeʿât daʿvet olunmuşiken ve ol esnâda Fransa'nın kerâhet-i ahvâli yevmen-fe-yevmen kesb-i iştidâd etmek üzere olduğundan başka, düvel-i müttefika asâkirinin Paris'e tekarrübü ve baʿdehû şimâl cânibinde Fransa'nın kilîdi mesâbesinde olan “Valensin” [Valenciennes] ve “Konde" [Condé sur l'Escaut] ve “Kenva” nâm husûn-ı hasînenin Nemçe asâkiri cânibinden ve İç-deniz'de Fransa'nın tersâne-i yegânesi olan Tulon'un içinde [Ü1 200a] bulunan sefâyin-i harbiyye ile İngilterelü tarafından zabt u teshîri ve Fransa memâliki derûnunda Kıral tarafdarlarının kuvvet-i cemʿiyyeti hasebiyle Fransa'nın zaʿf-ı hâli nümâyân ve vücûh-ı mütenevviʿa ile zucret ü müzâyakası müstebân olduğu hâlde, Devlet-i ʿaliyye dahi düvel-i sâyireye muvâfakat edebilür iken, ʿâmmeye maʿlûm olan hakkāniyyeti, lâzimesi üzere bî-taraflık mesleğinden katʿâ ʿudûl etmediği ve Fransa memleketinin berren ve bahran mahsûriyyeti hasebiyle şiddet-i kahta ibtilâsı hengâmında Devlet-i ʿaliyye dahi külliyyen fesh-ı râbıta etmiş olsa, Fransa ehâlîsinin küllî halel ü ye’sini müstelzim olacak derecede iştidâd-ı zucret hâlleri mukarrer iken, Devlet-i ʿaliyye fesh-ı râbıta etmediğinden başka, ânen-fe-ânen haklarında mebzûl olan müsâʿade-i seniyyesi defeʿâtle düvel-i sâ'irenin şikâyetine bâdî olduğu maʿlûm değil midir? Müddet-i muhârebede Devlet-i ʿaliyye'nin bî-taraflığından Fransalu ne mertebe intifâʿ eyledikleri vekāyiʿ-i harbiyye ve hâlât-ı meşhûdeye cüz’î imʿân-ı nazar ile zâhir olan mevâddandır. Taraf-ı Devlet-i ʿaliyye'den bu vechile nev-be-nev zuhûr eden âsâr-ı mürû'ete mebnî Fransalu dahi ʿale'd-devâm dostlukda sebât u kıyâm eylemeleri [Ü2 214b] lâzım geldiği âşikâr iken, birkaç seneden berü Fransa'da ʿalevgîr-i iştidâd olan âteş-i fitne vü fesâd hasebiyle zimâm-ı hükûmeti yed-i tegallüblerine hasra fürce bulan eşhâs mahall-be-mahall vâsıtalar peydâ ederek maslahat-ı hâssalarını tervîc ve hükümeti kendülere te’bîd içün muntazamü'l-hâl olan düvel-i sâ'ire nizâmını Fransa'nın ahvâli misillü karîn-i teşvîş ü ihtilâl etmek ve refʿ-i cemîʿ-i edyân ve tahrîb-i memâlik ü büldân ve gasb-ı emvâl-i ehâlî vü sükkân ve fesh-ı revâbıt-ı efrâd-ı insân [Ü1 200b] usûlünden ʿibâret olan lafzı, murâd-ı serbestiyyet-i pür-tezvîrleriyle eblehân-ı nâsı taglît ü izlâl ve nevʿ-i insânı vuhûş menzilesine îsâl eylemek dâʿiyesinde olduklarından, dûr u nezdîk bilâ-temyîz gerek dost ve gerek düşmen olan devletlerin reʿâyâsını vücûh-ı mütenevviʿa ile tahrîk ü ifsâd ve tabîʿî mülûk ü hükkâmları ʿaleyhine tuğyân u ʿisyâna daʿveti iʿtiyâd edüp, bir tarafdan Der-saʿâdet'de mukīm elçileri dahi her mahalde me’lûf oldukları etvâr-ı rûbehâne-i mekkârâne ile cânib-i Saltanat-ı seniyye'ye ʿarz-ı mahabbet ve niçe hiyel ü desâyis ile Devlet-i ʿaliyye'yi taglîte ve sâ'ir dost düvelin ʿaleyhine tahrîk maslahatını tervîce müvâzabet ve bir cânibden dahi İtalya'da kâyin Fransa asâkiri kumandan ve ceneralleri, reʿâyây-ı Pâdişâhî'yi izlâl zuʿm-i fâsidiyle Rumeli ve Mora ve Akdeniz cezayirine hadîʿat ü desâyis ile meşhûr mebʿûslar irsâlinden ve niçe evrâk-ı ihtiyâl- me'âl neşrine mübâderetden hâlî değiller idi. Hattâ Bonaparta'nın Manya tâyifesine irsâl etdiği kağıd ve sayir [Ü2 215a] neşr etdiği evrâkın me'âl-i hadî'at-iştimâli ʿâmmeye ma'lûmdur. Devlet-i ʿaliyye zikr olunan kumandan ve cenerallerin bu makūle hareketlerinden Fransa müdîrlerine şikâyet etdikçe: “Cenerallerimizin dostluğa münâfî bu gûne hareketlerine rızâmız yokdur. Fîmâ-baʿd menʿ ü tahzîr ederiz. Murâdımız ânen-fe-ânen te’kîd-i mahabbet etmektedir" deyü resmen verdikleri cevâblara nazaran merkūm ceneraller icrây-ı mefsedetden ferâgat etmek iktizâ eder iken, etvârlarını katʿâ tagyîr etmedikleri ve temerrüd ü fesâdları evvelkiden ziyâde müştedd olduğu meşhûd olduğundan, müdîrlerinin cevâbları mahzâ hîle vü âl olduğu ve me'mûrlarının harekât-ı müfsidânesi [Ü1 201a] hâmil oldukları taʿlîmâtın muktezâsından neş'et eder bir hâlet idüği ve binâ-berîn fîmâ-baʿd şikâyetin dahi hiçbir gûne fâyidesi olmayacağı her ne kadar fehm olunmuş ise dahi, Fransa müdîrleri şâyed tebdîl-i meslek eder ve ifsâd ü ihlâl-i nizâm-ı ʿâlem sevdây-ı hâmından vazgeçer yâhûd bu ihtilâlin zuhûrundan berü mücerred çend-nefer tebeh-kârların maslahatı içün cemîʿ Fransa ehâlîsinin dûçâr oldukları mihen ve âfât-ı tâkat-fersâya ʿadem-i istıbâr ile felâket-zede olan Fransa'nın ahvâli âhar sûret kesb eyler me'mûlüyle, muʿâdât-ı hafiyye husûmet-i celiyyeyi müntic olmamağiyçün Devlet-i ʿaliyye yine mesleğini tagyîr etmeyüp, sükûtu ihtiyâr eylemişidi. Bundan mâʿadâ Fransa müdîrleri düvel-i sâ'ire ile muhârebeleri evâyilinde tevsîʿ-i memâlik kaydında olmadıklarını ve kabza-i temellük ü tasarruflarına dâhil olacak memâliği redd edeceklerini iʿlân etmişiken, muhârib bulunan devletlerden nezʿ edebildikleri niçe [Ü2 215b] memâlik-i vâsiʿayı Fransa'ya ilhâk etdiklerine kanâʿat etmeyüp, ilkā-ı nifâk ile düvel-i müttefika beyninde zuhûr eden inkılâbâtdan nâşî ihtirâzı külliyyen ber-taraf etmeleriyle, mekāsıd-ı hafiyyelerini zâhire ihrâc ederek Devlet-i ʿaliyye misillü bî-taraflığı ihtiyâr eden serbest ve müstakıll cumhûr ve hükümetlere bilâ-sebeb mahz-ı gadr olmak üzere musallat olup, esbâb-ı muhâfazadan hâlî bulunan memleketlerine hücûm u iktihâm ve cebren ve kahren merâmlarına râm etdikden sonra mümânaʿat eder olmadığından, bi'l-külliyye hetk-i perde-i nâmûs eyleyerek ʿahd ü şurût bilmediklerinden dostluk ve husûmet ʿindlerinde müsâvî olduğunu ʿâmmeye bildirmegiyçün kendülerine izhâr-ı dostîden gayri muʿâmelesi [Ü1 201b] olmayan Devlet-i ʿaliyye'nin eʿazz-i memâliki olan Mısır gibi memleketine hukūk-ı milele ve beyne'd-düvel merʿî olan kavâʿid-i muʿtebereye mugāyir, misli nâ-mesbûk vechile korsan gibi bağteten hücûm u iktihâm ve bi'l-muhârebe zabtına kıyâm etdiler. Fransalu'nun Mısır'a taʿarruz niyyetinde oldukları havâdisinin ibtidâ zuhûrunda Âsitâne-i saʿâdet'de Fransa tarafından Maslahat-güzârlık ile mukîm Rufen mükâlemeye daʿvet birle keyfiyyet kendüsinden suʾâl olundukda, katʿâ haber u âgâhı olmadığını ve kendü mülâhazası olarak Fransalu'nun işbu seferi tehakkuk eder ise, mücerred beylerden intikām ve İngilterelü'nün Hind ticâretine îsâl-i zarar ü gezend maslahatına mebnî olmak muhtemel idüğini beyân etmekle, Fransalu'nun Mısır tarafına bir gûne taʿarruzu vukūʿunda her ne ʿillete ve her kangı sebebe mebnî olur ise olsun iʿlân-ı harb ʿadd olunacağı ve ez-kadîm miyânede derkâr [Ü2 216a] olan vüdd ü mahabbet şerʿan ve mülken mübeddel-i ʿadâvet u husûmet olacağı ve Saltanat-ı seniyye Mısır Ülkasi'nin bir avuc kumundan vazgeçmek ihtimâli olmadığından, ol erâzî-yi mübârekenin istihlâsı içün millet-i İslâmiyye'nin hareketini mûcib olacağı ve Mısır beylerinin teʾdîbi lâzım gelmiş ise, metbûʿları olan Devlet-i ʿaliyye tarafından icrâ olunmak iktizâ etmekle, Fransalu'nun bu husûsa müdahalesi hukūk-ı milele mugāyir bir keyfiyyet olduğu ve İngiltere Devleti, Saltanat-ı seniyye'nin ehabb-i dostu olmağla, Devlet-i ʿaliyye kendü mülkünden Fransa asâkiri murûruyla İngiltere ticaretine îsâl-i hasâra tesaddîlerine bir vechile rızâ-dâde olmadığını ve binâ-berîn Fransalu'nun Mısır ʿazîmeti velev bu maslahata mebnî olsa, yine iʿlân-ı harb ittihâz olunacağı ber-vech-i tafsîl gûş-i hûşuna ilkā ve böylece müdîrleri tarafına ʿacâleten [Ü1 202a] teblîğ eylemesi lâzime-i hâlden idüği kendüsine inbâ olunduğundan başka, Paris'de mukîm Devlet-i ʿaliyye Sefîri ʿAli Efendi'ye dahi mefâhîm-i mezkûreyi hâvî tahrîrât tesyîr ve keyfiyyeti resmen suʾâl eylemesi Efendi-i mûmâ ileyhe tenbîh ü tahrîr olunmuşidi. Rufen'in müdîrleri tarafına gönderdiği kağıd ve taraf-ı Devlet-i ʿaliyye'den sefîr-i mûmâ ileyhe irsâl olunan tahrîrâtın vusûlünden mukaddem Rufen'e târîh-i ʿatîk ile vürûd eden kağıdın mefhûmunda Bonaparta'nın Mısır'a meʾmûriyyeti sahîh olup, lâkin gûyâ Mısır beylerini teʾdîb birle tahsîl-i menâfiʿ-i ticaret ve İngiltere Devleti'ne îsâl-i hasâret etmek maksadına mebnî olduğu ve bu mesâlihin tanzîmi içün Devlet-i ʿaliyye'nin maslahatına enfa suver-i hasenenin ʿarzına meʾmûr bir elçi taʿyîn olunduğu ve Devlet-i ʿaliyye bu husûs içün [Ü2 216b] Fransa cumhûruna iʿlân-ı harbe tesaddî eder ise, beher hâl iki devlet İmperatorunun dahi hücumuna mazhar olacağı meʾâl-i butlân-iştimâli münderic idüğini Maslahat-güzâr-ı merkūm resmen tefhîm ve mezkûr kağıdın bir sûretini dahi takdîm etmişiken, Devlet-i ʿaliyye Sefîri olan Efendi-i mûmâ ileyh muktezây-ı meʾmûriyyeti üzere Paris'de Umûr-ı Ecnebiyye Nâzırı Taleyran Yerbigor ile lede'l-mülâkāt taraf-ı Devlet-i ʿaliyye'den vürûd eden tahrîrâtı der-meyân ve meʾâlini ifâde vü beyân birle bir cevâb-ı katʿiyyü'l-müfâd iʿtâsını resmen taleb eyledikde, şahs-ı mezkûr gālibâ mukaddemâ Rufen tarafına tahrîr eylediği sâlifü'z-zikr kağıdın meʾâlini ferâmûş etdiğinden, Mısır cânibine ʿazîmetlerini külliyyen inkâr ve Bonaparta'nın meʾmûriyyeti Malta Cezîresi'nin zabt u teshîrine münhasır olduğunu ve Malta kavalyerlerinin izmihlâli, kâffe-i [Ü1 202b] Müslimîn'e hayırlu bir maslahat olmağla, Devlet-i ʿaliyye'non bâʿis-i memnûniyyeti olmak lâzım geldiğini ve Saltanat-ı seniyye ile öteden berü derkâr olan dostluğun vikāyesi ve ânen-fe-ânen teʾkîdi be-gāyet mültezemleri olduğunu utanmayarak bast u işʿâr ve feth-i hemyân-ı hîle-bâzîye ibtidâr eylediği Efendi-i mûmâ ileyhin cevâb-nâmesinden müstebân olmağla, Maslahat-güzâr-ı merkūmun ifâdesiyle Nâzır-ı mersûmun cevâbı beyninde derkâr olan tenâkuz-ı tâmm Devlet-i ʿaliyye'yi açıkdan taglît u igfâl ve Mısır mâddesinin ne sûret kesb eylediğinden ol esnâda henûz habîr olamadıklarından, tahsîl-i ıttılâʿa değin imrâr-ı vakt kasdıyla bir sûret-i mekr u ihtiyâl olduğuna binâʾen, bu hâlet-i garîbe Fransa müdîrlerinin [Ü2 217a] kemâl-i kibr ü gurûrlarından cemîʿ düvel ʿindinde merʿî vü muʿteber olan usûlü nihâde-i tâkçe-i nisyân eylediklerine ve bi'l-cümle akvâlleri iʿtimâda nâ-sezâ olduğuna delîl-i vâzıh değil midir? İle'l-ân merʾî vü müşâhid olan etvâr-ı tehakkümâne ve harekât-ı tegallübânelerine nazaran cây-gîr-i zamîrleri ifsâd-ı nizâm-ı ʿâlem ve teşvîş-i râbıta-i milel ü ümem birle iktizâsına göre gâh zîr-gâhdan icrây-ı âb-ı hîle vü âl ve gâh açıkdan ceng ü kıtâl ile muntazamü'l-hâl olan cemîʿ düvelin şîrâze-i nizâmını muhtell ü perîşân ederek, İtalya'da etdikleri gibi cemâhîr-i sagīre vü kebîre ihdâs edüp, Fransa cumhûru ümmü'l-cemâhîr olarak her mahalde dilediği vech üzere hall ü ʿakd-ı umûr ve ʿumûmen fetk u ratk-ı mesâlih-i cumhûr etmek olduğu celî vü âşikârdır. İmdi Mısır, bâb-ı Haremeyn-i muhteremeyn olup, bu husûs bi'l-cümle millet-i İslâmiyye'ye râciʿ bir mâdde-i cesîme olduğundan, Devlet-i ʿaliyye mukaddemâ ber-minvâl-i meşrûh gerek mersûm [Ü1 203a] Maslahat-güzâr'a gerek Paris'de mukīm Sefîr vesâtatiyle Fransa müdîrlerine sarâhaten beyân ü iʿlân etdiği vech üzere Fransalu'nun bilâ-sebeb bağteten zuhûr eden taʿarruz u ʿadâvetine şerʿan mukābele lâzım geldiğinden, ʿavn ü ʿinâyet-i hazret-i Hudây-ı Mu'în'e tevekkülen berren ve bahran defʿ-i şürûr-ı aʿdâ ve kahr-ı tedmîr-i husamâ esbâbına teşebbüs olunmağla, Fransa ʿaleyhine gazâ vü cihâd cemîʿ Müslimîn'e farz-ı ʿayn olduğu mukarrer olmağın, Maslahat-güzâr-ı merkūm müteʿayyinân-ı hademe-i sefâretle mûmâ ileyh ʿAli Efendi ve maʿiyyetinde olanların Paris'den vürûduna değin rehin tarîkıyle Yedi-kulle'ye [Ü2 217b] irsâl ve Âsitâne-i saʿâdet'de ve bi'l-cümle Memâlik-i mahrûse'de mevcûd Fransa konsolosları ve tüccâr ve emvâlleri Mısır Ülkasi'nde harb esîri olmayarak tevkīf olunan Devlet-i ʿaliyye'ye tâbiʿ tüccâr ve emvâl ve sefînelerinin ve beylik gemilerinin ve içlerinde mevcûd neferâtın sebîlleri tahliye oluncaya değin kezâlik rehin olmak üzere emâneten tevkīf olunmuşdur. Fransa'da râyet-efrâz-ı fitne vü fesâd olan erbâb-ı tegallübün defʿ-i şürûru yalnız Devlet-i ʿaliyye'nin değil, belki cemîʿ Avrupa devletinin âsâyiş ü emniyyetini müstelzim olacağı bedîdâr olmağla, bu bâbda cemîʿ dost düvelin teveccüh-i kulûbu ve zâhiren ve bâtınen icrây-ı levâzım-ı dostî ve iʿâneye mübâderetleri me'mûldür. İşbu beyân-nâme bu vechile tahrîr ve bâlâda zikr olunduğu üzere cemîʿ düvel elçilerine tesyîr olundu. Ve mâdâm ki, Fransa Devleti böyle müstakıll kırallıkdan çıkup, cumhûriyyetleri dahi cemâhîr-i sâyire-i Efrenciyye'ye makīs olmayup, vazʿ etdikleri kavânîn-i bâtılalarında bây ü gedâ müsâvî ve cümlesi edyândan birine tebaʿiyyet etmeyüp, Dehrî makūlesi olmağla, bunlar düvel-i sâyireye muhâsametle iştigālden fârigu'l-bâl olsalar [Ü1 203b] beher hâl birbirlerine düşüp, az müddetde cümlesi karîn-i izmihlâl olacağı bî-reyb ü işkâl olduğuna binâ'en, dâ'imen ve müstemirren mânend-i kelb-i ʿakūr ʿâlem ü ʿâlemiyâna îsâl-i şerr ü şûr etmeğe mecbûr olmalarıyla, fîmâ-baʿd Devlet-i ʿaliyye yalnız istihlâs-ı Mısır ve muhâfaza-i memâlik-i İslâmiyye ile meşgûl olmayup, tâyife-i mesfûrenin akvây-ı husamâsından olan İngiliz ve Moskovlu ile ʿakd-i rişte-i ittifâk [Ü2 218a] ederek, bi'l-külliyye bunların kesr-i unûf-ı nahvet ü gurûrlarına saʿy-i mevfûr lâzım gelmekle, hâlâ mesned-ârây-ı Riyâset ʿÂtıf Ahmed Efendi ve kudât-ı asâkirden ʿİsmet Beyefendi hazretleri bu husûsa me'mûr kılındı. Müzâkere-i ittifâka şurûʿdan mukaddem mâh-ı Rebîʿulevvel'in yirmi dördüncü günü Rûsiyyelü'nün kebîr ü sagîr on dört pâre donanması Bahr-ı siyâh Boğazı'na vürûd ile Büyükdere pîşgâhına vazʿ-ı lenger edüp, İngilterelü'nün bir takım donanması dahi Mısır tarafına giden Fransa donanmasını taʿkīben irsâl olunmuş olmakdan nâşî, Bonaparta'nın derûn-ı Mısır'a istîlâsı hılâlinde işbu İngiltere donanması Mısır sevâhilinde kâ'in Ebuhûr'da [Ebûkīr] Fransa donanmasına mukābil olup, bi'l-muhârebe Fransalu'nun yüz yirmi pâre topçeker bir kıtʿa üç enbârlı ve yetmiş dört pâre topçeker bir kıtʿa ve kırk pâre topçeker bir kıtʿa ve otuz altı pâre topçeker bir kıtʿa kalyonlarını ihrâk u iğrâk etdiklerinden başka, seksan bir pâre topçeker iki kıtʿa ve yetmiş dört pâre topçeker yedi kıtʿa kalyonlarını dahi ahz etdikleri haberi işbu Rebîʿulevvel'de tevârüd etmekle, Rûsiyye ve İngiltere elçileri ve Rûsiyye Amirali'yle bi'l-mükâleme Donanma-yı hümâyûn ve Rûsiyye donanmasından birer ikişer fırkateyn ve korvet ifrâz ile Devlet-i [Ü1 204a] ʿaliyye şalopeleriyle maʿan Rodos'a ve andan Rodoslu Murâbit-zâde Hasan Kapudan maʿiyyetiyle İskenderiyye tarafına irsâl olunmak ve Rûsiyye donanması, Donanma-yı hümâyûn ile beraber Körfes cânibine gönderilmek üzere karâr verildi. Bu hılâlde Rûsiyye Elçisi'yle müzâkere-i mevâdd-ı ittifâka mübâşeret [Ü2 218b] ve baʿdehû İngiltere Elçisi'yle dahi kezâlik ittifâk mükâlemâtına mübâderet olunup, mersûmân ile bi'd-defeʿât ʿakd-i mecâlis olunarak şurûtu müzâkere olundukdan sonra, meclis-i hazret-i Şeyhülislâmî'de sudûr-ı kirâm ve ricâl-i Devlet-i ʿaliyye-i ebediyyü'd-devâm'ın bi'l-hatemi ve'l-imzâ istısvâbları ve şeref-yâfte-i sudûr olan hatt-ı hümâyûn-ı şevket-makrûn-ı hazret-i Şehriyârî mûcebince ittifâklar sûret-yâb-ı hıtâm olmağla, Rûsiyye ittifâkının tasdîknâmeleri mübâdelesi resmi işbu Şaʿbân-ı şerîf gurresinde Bâb-ı ʿâlî'de icrâ ve İngiltere ittifâkı temessükleri dahi mâh-ı Recebü'l-ferdin yirmi sekizinci günü mübâdele ile Devlet-i ʿaliyye murahhasları tarafından verilan sened İngiltere Elçisi'ne cânibinden devletinden isrâ olunmağın Rûsiyye ve İngiltere ittifâk-nâmeleri dahi ʿayniyle zikr olunur.