İstîlây-ı küffâr-ı Françe be-Mısır

Tâ'ife-i mesfûrenin desîseleri ʿâleme münteşir ve tegallüben hazâyin-i mülûk ü emvâl, ağniyâya tasarruf ile yevmen-fe-yevmen miknetleri mütekessir olup, zikr olunduğu vech üzere Avrupa halkını silmen ve harben dâ'ire-i itâʿatlerine idhâl ve serkeşlerini kuvvet-i asker ile terhîb ü izlâl eylediklerine kanâʿat etmeyüp, ile'l-ân bî-taraf ve dostlukda kemâ-selef olan Devlet-i ʿaliyye'ye hiyânet ve hufyeten reʿâyâsını izlâl ü ifsâda mübâderet üzere oldukları, reftâr-ı hadîsât-âsârlarından istidlâl olunduğundan fazla, Bahr-i Süveys'den Hind memâlikine yol bulup, hasm-ı kadîmleri olan İngilizlü'yü tenkîb ü izʿâc ve belki o diyârdan külliyyen tard u ihrâc mekāsıd-ı fâsidesiyle, ibtidâ Mısr-ı Kāhire'yi istîlâ içün küllî donanma tedârükünde oldukları istişʿâr olunmağla, hufyeten Devlet-i ʿaliyye tarafından tedbîrât-ı mukteziyyeye mübâşeret ve sûret-i zâhirde tâ'ife-i mesfûreye irâ’e-i vech-i mülâyemet olunarak, ümerâ’-i Mısrıyye'ye bu ahvâl nihânîce bast ü tezkîr ve gaflet ü rehâvetden tahzîr ve hâssaten Mektûbî hulefâsından Ahmed Erîb Efendi bu husûsu ifâde içün tesyîr olunmuşidi. Françelü tarafından ihtimâl-i zarar, havâtır-ı ekâbire defʿaten hutûr etmeyüp, istiknâh-ı hakīkat-i hâl edinceye dek düşmen-i sekarr-makarr küllî donanma ile Mısır'a ʿâzim olduğu muhakkak u mukarrer olup, berîd ü nüvîdin vaktiyle vusûlüne siper-keş-i [Ü2 212b] mümânaʿat ve bu makūle hatb-ı ʿazîm ve emr-i cesîmin tahkīkını butûʿ u te'ennîye havâle edenler üftâde-i vâdî-yi hayret oldular. [Ü1 198b] Binâ-berîn işbu bin iki yüz on üç senesi Muharremü'l-harâmın on beşinci günü Bonaparta nâm Ceneral'in sergerdliğiyle Françe donanması İskenderiyye'ye vusûl ve muhârebe-i cüz'iyyeden sonra İskenderiyye'ye duhûl edüp, baʿdehû Reşîd ve Dimyât'ı zabt ve Mısır'a hücûm ve Mısır Vâlîsi ve ümerâ'-ı Mısrıyye tîz elden tedârük edebildikleri asker ile mukābele-i hasm-ı gaşûm edüp, henûz ʿâkıbet-ı harb maʿlûm olmadan Mısırlı Ordusu'nu gâret ü yağmâya tesaddî eden eclâf-ı ʿUrbân'ın hıyâneti ve hasma min-külli'l-vücûh iʿâneti sebebleriyle asker-i Mısrî pâydâr olamayup, Şeyhü'l-beled dahi karşu tarafda bulunmağla, ahadühümâ âhara imdâddan me'yûs olarak müteferrik u perîşân ve her biri bir tarafa gürîzân oldular. Garâyib-i ahvâldendir ki, bu keyfiyyet-i müdhişe vukūʿ bulmazdan mukaddem Françelü'nün etvârlarından Devlet-i ʿaliyye hakkında hiyel-i kâmine hiss olunup, istiknâh-ı zamâyir-i cumhûr içün Paris'de mukīm Devlet-i ʿaliyye Elçisi ʿAlî Efendi'ye tahrîrât gönderilmişidi. ʿAlî Efendi me'mûr olduğu vech üzere istikşâf-ı hâl eyledikde, cumhûr tarafından inkâr ve hılâf-ı şurût harekete tesaddî olunmayacağı işʿâr olunup, Mısır'a istîlâları vukūʿundan sonra istînâf-ı su'âl olundukda, inkâra mecâl kalmayup, Françelü'nün bu hareketi devlete muzırr olmayup, İngilizlü'nün Bahr-i Hind'de vâkiʿ ticâretlerini menʿa temhîd-i mukaddime kabîlinden olduğunu telmîh ve Devlet-i ʿaliyye Françelü üzerine sefer etmek ihtimâli olursa, Nemçe ve Rûsiyye [Ü2 213a] İmperatorları defʿaten memâlik-i ʿOsmâniyye'ye hücûm eyleyeceklerini tasrîh ve süyûf-i sârimeleri niçe yüzyıldan berü âguşte-i hûn-ı küffâr olan Devlet-i ebed-karâr'ı ihâfe ile bilâ-müzâhim Mısır Ülkesi'ni, memleketlerine izâfe kaydına düşdükleri, Şehriyâr-ı hamiyyet-şiʿâr [Ü1 199a] hazretlerine bâʿis-i heyecân-ı mevâdd-ı gayret ü himmet olup, sû-be-sû aʿdâ üzerine sevk-ı asâkir-i İslâm ahz-ı sâr u intikām kılınmak bâbında erkân-ı devlet ve hıdmet-güzârân-ı saltanatlarına tenbîh-i eşedd ve emr-i mü'ekked-i Husrevâne'leri sudûr edüp, fi'l-hâl telâfî-i mâ-fât zımnında tedârükât-ı kaviyyeye şurûʿ ve birkaç defʿa Bâb-ı ʿâlî ve hâne-i Fetvâ-penâhî'de meşveretler vukūʿ bulup, Cezzâr Paşa'nın Serʿaskerlik ile Mısır'a me'mûriyyetinde Dürzî tâyifesi ve o cibâlde vâkiʿ milel-i muhtelife halkı halʿ-i ribka-i itâʿat ve düşmen ile bi'l-muhâbere müteffik u yek-cihet olmak mülâhazaları der-meyân ve Haleb Muhassılı İbrâhîm Ağa'nın ʿuhdesine Eyâlet-i Şâm ve Mısır Serʿaskerliği tefvîz olunmak istihsân olunup, fi'l-hâl tarafına teşrîfât irsâl ve bi'l-cümle Anadolu askeri maʿiyyetine taʿyîn ve mühimmât ve levâzımât-ı sâyire ile me'mûriyyet-i cesîmesi tehvîn olunduğundan gayrı, sevâhil-i Bahr-i sefîd ve Cezâyir'de vâkiʿ kılâʿ u bıkāʿ gereği gibi keyd-i düşmenden muhâfaza olunmak husûsâtı me'mûrlara teʾkîd ve o taraflar dahi asker ve mühimmât ile teşyîd ve ümerâ ve ʿUrbân ile ihtilâtı melhûz sâbıkā Şâm Vâlîsi ʿAzm-zâde Vezîr ʿAbdullah Paşa'ya Mısır Eyâleti tevcîh olunup, Mısır'dan ʿavdet eden ümerâ ve cündîleri istishâb ve o havâlîde olan kabâyil ve ʿaşâyiri isticlâb etmek maslahatlarına [Ü2 213b] me'mûr kılındı. Bahr-i sefîd Boğazı'nın muhâfız ve askerden huluvvü mugāyir-i resm-i hazm olduğundan, merfûʿu'l-Vezâre Zihneli Hasan Paşa'nın Vezâret'i ibkā ve Boğaz Muhâfızı nasb olunup, Boğaz'a gelinceye dek vekâleten ikāmet ve mühimmât ve neferâtına nezâret ü dikkat etmek üzere Defterdâr-ı esbak Moralı-zâde ʿOsmân Efendi taʿyîn [Ü1 199b] ü isrâ ve Françe Elçisi Âsitâne'de olmayup, Maslahat-güzârları Kapu'ya ihzâr ve Reʾîs Efendi odasında tebeʿât-ı devleti işʿâr olunarak mücerred iʿlân-ı harb maʿlûm olmak içün hılâf-ı resm Yedi-kulle'ye habs olunup, düvel kāʿidesi üzere etrâfa beyânnâmeler neşr olunmağla, sûret-i beyânnâme ʿayniyle bu mahalle sebt olundu.
Attribution
Citation:
"İstîlây-ı küffâr-ı Françe be-Mısır", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_347.html
Item Details
Title:
İstîlây-ı küffâr-ı Françe be-Mısır
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1213
Source:
Hüseyin Sarıkaya
Format:
text/plain
Language:
ota