Mûmâ ileyh işbu Ramazân-ı şerîf evâyilinde ʿillet-i insibâb ile zânû-zede-i [Ü1 182a] visâde-i bîmârî ve şehr-i mezkûrun on beşinci Sebt günü o ʿillet haysiyyeti ile rahl-i vücûdu ilkāy-ı ribât-ı cezâ-kârî eyleyüp, Sultân Bâyezîd Mezâristânı'nda hâk-i siyâha defîn ve ahbâb ü asdıkāsı mübtelây-ı âh ü enîn oldu. Mûmâ ileyh Dîvân Kalemi küttâbından Caʿfer Efendi'nin sulbünden bin yüz altmış iki târîhinde ser-zede-i zuhûr ve kesb-i meleke-i ʿakl ü şuʿûr ʿakabinde Dîvân Kalemi'ne me'mûr olup, giderek Beylikçi Kîsedârı ve Hayrî Efendi Re'îsülküttâb oldukda, Beylikçilik hıdmet-i eşrefi zamîme-i kadr ü iʿtibârı olmuşidi. Halîl Hamîd Paşa Sadâret'e geldikde, ʿan-asl mûmâ ileyh hacr-i terbiyesinde perverde olmak cihetiyle Mektûbçuluk hıdmetine takrîb ve Halîl Paşa ʿazlinde yed-i rişvet olmak isnâdıyla Âsitâne'den nefy ü tagrîb murâd olunmuşiken, nakd-i gîrân-ı ʿasr himâyeleriyle ortadan reh-yâb ve vâreste-i dü-şâh-ı ıztırâb olup, bu mülâbese ile kevkeb-i ikbâli âfil ve bir müddet libâs-ı hamûle mürtefil olmuşidi. Hayrî Efendi Tersâne Emâneti'nden Riyâset'e nakl ü tahvîl olundukda, bunlar kemâ-kân Beylikçilik ile vâlâ-cenâb ve sefer zuhûrunda Feyzî Süleymân Paşa yerine Re'îsülküttâb olmuşlaridi. Beş-altı mâhdan sonra Rikâb Re'îsi Nahîfi Efendi intikāl ve Sadr-ı vakt tarafından o hıdmetin taʿyîni münâsib-i vakt ü hâl mülâhaza olunup, o mazmûnda [Ü2 197b] müşârun ileyhe hatt-ı hümâyûn irsâl olunmuşidi. Yûsuf Paşa mûmâ ileyhi bitâne-i umûru ʿadd ve menâfiz-i
ʿâlemden hübûb eden rûzgârı sedd etmek kavliyle teʾkîd-i merâyir-i peymân ve teşdîd-i elfâz-ı eymân ʿakabinde Âsitâne'ye gönderüp, iki buçuk sene zâhirde Vekâlet ve bâtında müstakıllen idâre-i umûr-ı Riyâset eyleyüp, Ordu-yi hümâyûn Âsitâne'ye dâhil [Ü1 182b] ve ricâlinin sâbıkı gibi menâsıbdan inʿizâllerine mürüvvet ve şefekat-i Mülûkâne hâyil olup, Sâhib-i tercemenin dahi vukūfu sebebi ile Bâb-ı ʿâlî'den infisâli tecvîz olunmayup, Çavuş-başılık ile bekâm ve Dîvân-ı hümâyûn'da icrây-ı ahkâm eyleyerek, yevmen mine'l-eyyâm vücûduna ʿilel ü eskām târî ve bir mâhdan ziyâde âh ü enîn kârı olmuşidi. Bürʾ-i ʿillet ʿakabinde sâniyen tahsîl-i dest-i Riyâset ve kâr-fermâ-yı devlet ve bu defʿa dahi iki seneden efzûn o hidmete mülâbes ü makrûn olup, ahvâlini müfettiş olan küberâʾ-i devletin baʿzısından mütevahhiş olduğuna binâʾen, sûret-i istifâ ile hâst-kâr-ı ʿazl ü infisâl olduğu, hakkında mûcib-i igbirâr ve Riyâset'den ʿazl olunup, iki seneye karîb agyârdan hâlini istitâr ile kûşe-güzîn-i mezellet ü ihtikār olmuşidi. Sadrıaʿzam ve Fetvâ-penâh niyâzlarıyla Tersâne Emâneti'ne nâyil ve bir buçuk sene murûrunda yine maksadı hâsıl olup, sâlisen ʿUtâridîler'e reʾîs ve felek-i devlete Bercîs oldu.
ʿİzzet Paşa'nın huzûr u gıyâbında hem-demi ve her hâlinde enîs ü mahremi iken müşârun ileyh baʿzı mevâdd zımnında mûmâ ileyhden müsteşʿir ve matlaʿ-ı Riyâset'den maktaʿ-ı hayatına dek “Şâvir [Ü2 198a] ve hâlif” muʿâmele-i garîbesiyle mûmâ ileyhi dâğ-dâr u müteʾessir etmişidi. Bu hâl ile marîz ü hasta ve dağdağa-i ʿâlem-i fânîden reste oldu.
Mûmâ ileyh hadîdü'z-zihn ü mütefattın ve vakūr ü mütemekkin, sıfat-ı sehâ ile benâm ve sürʿat-ı kitâbetle pîşvây-ı ketebe-i aklâm olup, ancak nâsa sûʾ-i zann gālib ve herkes mekrinden hârib, ednâ siʿâyet ü nifâk ile şakīkını fedâ etmek ʿâdeti ve mekr eylediği âdeme takıyye sûretinde ikrâm-ı muktezây-ı mecrây-ı maslahatı olup, temâdî-yi eyyâm-ı ikbâl ile iktinây-ı emvâl ve vefâtına dek zaʿf-ı hâl [Ü1 183a] nolduğun bilmeyüp, mahsûd-ı emsâl olacak tarâyif ü netâyif-i istimlâkiyle ifrâğ-ı arzû-yı bâl ederek intikāl eyledi.
Be-în-cümle merkez-i sadâkatde kāyim ve vücûdu devlete lâzım idi. Terk eylediği emvâl-i kesîresine cânib-i mîrîden taʿarruz olunmayup, hidmet ü sadâkatine hürmet ve âharlara tâziyâne-i şevk u rağbet olmak içün taraf-ı hümâyûndan hasîs ü nefîs neye mâlik ise evlâdına ihsân ve vefâtından sonra bile mazhar-ı ikrâm-ı Pâdişâh-ı kadr-dân oldu.
Fevt-i Re'îsülküttâb Râşid Efendi
Attribution
- Citation:
- "Fevt-i Re'îsülküttâb Râşid Efendi", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_290.html
Item Details
- Title:
- Fevt-i Re'îsülküttâb Râşid Efendi
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1212
- Source:
- Hüseyin Sarıkaya
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota