Kara-deniz Boğazı'nda vâki‘ Anadolu ve Rumeli-kavakları kal‘alarına kadîmden usta ve bostâncılardan muhâfız taʿyîn olunmuş olup, ancak kal‘a pîşgâhında müceddeden tabyalar inşâ ve kebîr toplar vazʿ olunmuş olmağla, beher hâl neferâtının tanzîmi lâzım gelüp, Bostâncı Ocağı'na merbût baratalı Bostânî olarak, gice gündüz hidmetlerinden münfekk olmayarak emr-i muhâfazaya kıyâm ve kurbünde vâkiʿ Yûşa Tabyası'yla Telli-dalyân tabyalarına dahi ihtimâm ile Bostâncı neferâtı tertîb ve Levend Çiftliği neferâtı gibi top u tüfeng taʿlîmiyle mehâret kesb etmek ve ustaları Dizdar makāmında olarak tanzîmine idâre-i hazret-i Cihân-bânî [Ü1 131b] te'alluk edüp, bu husûsa dahi böyle nizâm verilmişdir ki, Kılâʿ-ı erba'a neferâtının taʿlîm [Ü2 141a] ve teʿallüm ve zabt u rabtlarına Bostâncı-başı bulunanlar dâyimâ dikkat ü ihtimâm edüp ve ricâl-i devletden dahi bir kimesne Nâzır taʿyîn olunup, nizâm ve râbıtalarına ve tevzîʿ-i mevâciblerine nezâret edüp, esâmî tevcîhine dâ'ir 'arzları Ağa ile Nâzır temhîr ve Nâzır maʿiyyetine bir Kâtib taʿyîn olunup, Nâzır bulunmadıkda, Kâtib maʿrifetiyle mevâcibleri tevzîʿ oluna. Ve usta, Dizdar makāmında olup, i'mâl-i neferât eyleye. Ve neferâtın cümlesi cism-i vâhid hükmünde olmağla, bir top ustası neferâtıyla kendi topunu idâre ve âhar topa dahi iʿânet eyleye. Ve âhar top ustası ve neferâtı dahi öbür topa iʿânet eyleye. Kezâlik bir Humbara Halîfesi neferâtıyla humbarasını idâre ve âhara dahi iʿânet ve âhar Humbara Halîfesi neferiyle öbür humbaraya iʿânet eyleye. Ve bir kimesne fevt yâhûd tekāʿüd ve yâhûd hılâf-ı kānûn hareketle tard olunup silsile vukūʿ bulursa, eski nefer top ustası ve top ustalarının eskisi Bölük-başı, baʿdehû Topçu-başı, baʿdehû Kethudâ ola. İsti‘dâdda müsâvât olursa, eskilik muʿteber ola. Ve mâdûnu müstaʿidd ise, takdîmi câyiz ola. Cebeci-başılık inhilâlinde Cebeci'nin eskisi Cebeci-başı ola. Ve böylece silsile vukūʿunda hâlî kalan esâmeye müceddeden bir kimesne tahrîr olunup, cümlenin yenisi ola. Ve Boğaz'ın muhâfazası ikdâm-ı umûr-ı devletden olduğuna binâ'en, tahrîr olunacak Bostânî, güclü ve kuvvetlü ve harb ü darb erbâbından olup, leyl ü nehâr emr-i muhâfazada ihtimâm eyleyecek [Ü2 141b] yiğitlerden yazılup, dâyimâ top u tüfeng taʿlîmi ile meşgûl ola. Ve hazar vakti gicelerinde usta ve zâbitân maʿrifetleriyle [Ü1 132a] birer top ustası
neferleriyle nevbet-hânelerine nevbetci taʿyîn ve sabâha dek nevbet bekleyüp, iktizâ hâlinde yukaru kalʿalardan barut kaldırılup, fişeng atıldıkda, cümle zâbitân ve neferâta haber verüp, fetîl der-dest hâzır bulunup, maslahatın iktizâsına göre hareket eyleyeler. Ve her top ustası neferâtıyla me'mûr olduğu topu silüp süpürüp, bir çivisi eksik olmaya. Ve timur âlâtından biri şikest olursa, derhâl Ağa'ya ifâde birle yapdırılup, noksânı bulunmaya. Ve neferât evvelki gibi taʿlîmsiz ve işsiz durmayup, dâyimâ top atmak ve nişân almakda iktisâb-ı mehâret eyleyeler. Ve tabya derûnunda ve hâricindeki meydânda Levend Çiftliği'nde olan muʿallem asker misillü yek-laht olarak saff bağlayup, birden kıyâm ve kuʿûd eylemek ve defʿaten ayak almak ve ilerü ve gerü gidüp gelmek ve tüfenglerini birden doldurup atmak ve sâyir bu gûne evzâʿ-ı harbiyyede mehâret kesb edeler. Ve usta ve zâbitân bu şurûtun icrâsına ikdâm eyleyeler. Tekâsül ederlerse muʿâhaze olunalar. Ve hılâf-ı şurût ustanın bir maddesi zuhûr eylerse, ʿazliyle iktifâ olunmayup, vech-i âhar ile teʾdîb oluna. Ve neferâtdan dahi şurûtun hılâfı vazʿ u hareket sudûr eder ise, yâhûd yazıldıkdan birkaç ay sonra hıdmetin terk ederse buldurulup, teʾdîb olunup, tüvânâ ve hıdmetde [Ü2 142a] mukîm olacak âhar nefer tedârük ve esâmesi ana verile. Ve işbu kılâʿa taʿyîn olunan bir nefer Kâtib'e senevî bin guruş meʿâş ve her bir kalʿanın dizdâr ustalarına Kılâʿ-ı sebʿa'ya kıyâsen senevî altışar yüz guruş meʿâş verilüp, fekat Yûşaʿ Tabyası Dizdâr Ustası erbâb-ı tîmârdan olmağla, ana meʿâş taʿyîn olunmaya. Ve her bir Kalʿa Kethudâsı'na ve Topçu [Ü1 132b] -başısı'na maʿa-nân-behâ seksan altışar akça ve Muʿallem Bölük-başısı'na yetmiş altışar akça ve kâtiblerine ellişer akça ve Cebe-hâneci-başısı'na altmış altışar akça ve üç nefer cebecilere ve iki nefer mehterlere elli altışar akça yevmiyye taʿyîn oluna. Ve kılâʿ-ı mezkûreden Rumeli-kavağı'na altmışar akça yevmiyye ile yirmi dört top ustası ve elli altışar akça ile yetmiş iki top neferi ve seksan altı akça yevmiyye ile bir Humbaracı-başı ve yetmiş akça ile bir nefer Humbaracı Kethudâsı ve altmışar akça ile sekiz nefer Humbaracı Halîfesi ve elli altışar akça ile yirmi dört Humbaracı neferi tertîb oluna. Ve Anadolu-kavağı'na dahi sâlifü'z-zikr yevmiyye tertîbi üzere yirmi beş top ustası ve yetmiş beş top neferi ve ashâb-ı tîmârdan bilâ-yevmiyye bir nefer Humbaracı-başı ve yevmiyye ile bir nefer Humbaracı Kethudâsı ve on nefer Humbaracı Halîfesi ve otuz nefer Humbaracı ve Yûşaʿ Tabyası'na kezâlik bir top ustası ve doksan üç top neferi ve bir
Humbaracı-başı ve bir nefer Humbaracı Kethudâsı ve on nefer Humbaracı Halîfesi ve otuz nefer Humbaracı tertîb oluna. Ve Telli Tabya'ya yirmi üç top [Ü2 142b] ustası ve altmış dokuz top neferi ve Yûşaʿ Tabyası'yla Telli Tabya'da vâkiʿ iki câmiʿ-i şerîfin dahi iki nefer Hatîbi'ne yirmişer akça ve iki nefer Kayyim ve Mü'ezzin'ine otuzar akça yevmiyye taʿyîn oluna.
Tahsîs-kerden-i neferât-ı Bostâniyân be-Kılâ‘-ı erbaʻa-i sugr-i Bahr-i siyâh
Attribution
- Citation:
- "Tahsîs-kerden-i neferât-ı Bostâniyân be-Kılâ‘-ı erbaʻa-i sugr-i Bahr-i siyâh", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_164.html
Item Details
- Title:
- Tahsîs-kerden-i neferât-ı Bostâniyân be-Kılâ‘-ı erbaʻa-i sugr-i Bahr-i siyâh
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1210
- Source:
- Hüseyin Sarıkaya
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota