Bâlâda beyân olunan muzâfât-ı hâliyye ve müstakbeleye müceddeden ihtirâʿ olunan Zecriyye ve penbe hâsılâtı kifâyet etmeyüp, her ne kadar Donanma-yi hümâyûn gediklülerinin zâ'id ʿulûfelerine Darb-hâne'den zabt olunan mukātaʿât-ı Haremeyn'in mâ-ʿadâsı tahsîs olundu ise dahi, fekat mâdde-i vâhideye mukābil bulunup, bundan böyle nizâmâtdan vücûda gelecek mevâddın mukābilleri maʿdûm olup, mukābil bulunmadığı hâlde matlûb netîce-pezîr-i husûl olmayacağı bedîhiyyatdan ve nev-be-nev izâfât-ı vâridât, fazl-i Hakk ile bu emr-i lâzımü'l-ihtimâmın vücûd u istikrârını îcâb eyleyeceği, [Ü1 77b] tahkīkāt-ı akliyyeden olduğu hasebiyle erkân-ı devlet kemâ-fi'l-evvel idâre-i pergâr-ı reviyyet ve hulâsa-i meşveretleri bu vechile kesb-i sûret eyledi ki, fîmâ-baʿd mahlûl olan mîrî ve Haremeyn mukātaʿâtından fâyizleri on kîseden ziyâde olanları satılmayup, mîrîden zabt u ilzâm ve bu sûretde birkaç seneye dek mahlûlâtdan vâfir îrâd hâsıl olup, îrâd-ı devlet ʿuhde-i nâsa tefvîz olunmakdan ise cemʿ ve mesârıf-ı mezkûreye tahsîs olunmak evlâ olduğu ve on kîseden ziyâde [Ü2 82a] fâyizlü mukātaʿa birkaç kimesne ʿuhdesinde olarak müştereklerinden biri fevt olsa: "Fâyizi on kîseden noksândır” denilmeyüp, mukātaʿanın topu on kîseden ziyâde olmağla, bu bâbda topuna iʿtibâr olunmak ve bunların muʿaccelâtı Hazîne-i ʿâmire'nin mesârıfât-ı yevmiyyesine her ne kadar medâr ise dahi, îrâd, devletin olarak hazîneden ru’yeti lâzım gelan umûrun mesârıf-ı yevmiyyesine Zecriyye'den tahsîs olunacağı ve bir senede zabt olunan mukātaʿâtdan ne mikdâr fâyiz hâsıl olur ise, Zecriyye'den hazîneye tahsîs olunan akça ol mikdâr noksân verilüp, bu sûretde beş-altı seneye dek hazîneye bir senede hâsıl olacak muʿaccele mikdârı fâyizât-ı mukātaʿâtdan îrâd husûlüyle Zecriyye'den bir akça verilmek iktizâ etmeyüp, Zecriyye hâsılâtı dahi başkaca îrâd olup, Zecriyye'den hazîneye kaç sene ve ne mikdâr akça verilür ise, ol mikdâr hâsılât-ı mukātaʿâta muʿaccele hükmünde olacağı ve bu sûret taleb-kâr-ı îrâd olan ricâl-i devlete ve hademe-i Saltanat'a muzırr olmayup, eczâ ictimâʿ ile terekküb etmek kāʿidesi üzere fâyizi on kîseden dûn mukātaʿât-ı mahlûleden kudreti kadar mukātaʿa almak mümkinâtdan idüği rikâb-ı kamer-tâb-ı Husrevâne'ye ʿarz olunup: [Ü1 78a] “Bu sûret hâtırımda idi. Güzel mülâhaza olunmuş. Böylece nizâm verilsün" deyü hatt-ı hümâyûn şeref-rîz-i sudûr olmağla, şurûtu lâzım gelan mahallere kayd olunmak bâbında mûcebince emr-i ʿâlî sâdır oldu. Bu makūle mukātaʿâtın mahlûlleri Îrâd-ı Cedîd tarafından zabt olunmak üzere karâr verildiğine binâ'en, refte refte [Ü2 82b] mukātaʿalıkdan çıkup, küttâb-ı aklâm, harc-ı muʿtâddan mahrûm u nâ-kâm olacağı zâhir olup, ketebe-i aklâmı ye’s ü hirmândan tahlîs içün bundan böyle mukātaʿât-ı mezkûre ve Darb-hâne-i ʿâmire'den zabt olunan mukātaʿât ilzâm olundukça, Temessükler Kalemi'ne kayd u zabtıyçün tezkire ile fermânları tahrîr olundukda, bin guruş bedel-i iltizâmdan yirmi beş guruş harc takdîr olunup, ricâl-i aklâm ile bi'l-müzakere iktizâsına göre taksîm olunmak ve takdîr olunandan ziyâde defterdârlar ve Darb-hâne nâzırları ve sâyir efrâd bir akça ziyâde almamak ve ber-minvâl-i meşrûh fîmâ-baʿd gerek mîrî ve gerek Haremeyn mukātaʿalarının tâmm ve nâkısı mahlûl oldukda, Defterdâr-ı ʿasr olanlar fâ'izini erbâb-ı vukūf ve mültezimîn ve sarrâfân ve sâyir bilenlerden teharrî edüp, topu on kîseden ziyâde ise fürûht olunmayup, mîrîden zabt ve Darb-hâne'den ilzâm olunmak üzere Mâlikâne'ye kayd ve Darb-hâne'ye ʿilm ü haber verilüp, topu on kîseden dûn ve yâhûd temâm on kîse ise, ol vakitde tâlibine fürûht içün mezâd kāyimesi sekiz seneliğine iblâğ ve karâr-dâdesi çekilüp, tâlibine fürûht olunmak ve teharrîde kusûr ile fâyizi on kîseden ziyâde bir mukātaʿa satıldığı baʿde-zemân haber alınur ise, der-ʿakab refʿ ve ber-mûceb-i nizâm mîrîden zabt olunmak ve mahlûl olacak mukātaʿa hisse olduğu takdîrde, müştereki iltizâmına tâlib ve idâresine kādir ise âharın [Ü1 78b] verdiği bedel-i iltizâm ile müşterekine ilzâm ve hâricden kimseye verilmemek ve müştereki tehammülünden noksâna ilzâm ve kendüsi ziyâde [Ü2 83a] ilzâm ve yâhûd Darb-hâne'de olan hisseden ziyâde olur ise, hissesiyle maʿan Darb-hâne'den ilzâm birle fâyizi Darb-hâne'den verilüp, husûs-ı mezkûra Defterdâr-ı ʿasr olanlar dahi dikkat etmek ve işbu nizâm târîhi olan iki yüz yedi senesi Cumâdelâhıre'sinden sene-i âtiye Cumâdelâhıre'sine dek bir sene zarfında mahlûl olan mukātaʿâtın temâmı on kîseden ziyâde fâyizlü olup, Darb-hâne'den idâre olunacak kabîlden olur ise, beş senelik fâyiz iʿtibârıyla muʿaccele takdîr olunup, Zecriyye akçasından Hazîne-i ʿâmire'ye teslîm olunmak ve zabt olunan mukātaʿâtın fâyizi Zecriyye'den muʿaccele içün verilan akçaya mukābil zikr olunan Zecriyye Defteri'ne îrâd kayd olunmak, bu sûretle târîh-i mezkûrdan senesi hitâmına dek bir sene zarfında zabt olunan mukātaʿâtdan kaç kîse fâyiz hâsıl olur ise, ol mikdâr fâyizin beş senelik iʿtibârıyla muʿaccelesi kaç kîseye bâliğ olacağı hisâb ü mîzân olunup, fâyiz ve muʿaccelenin tarden ve ʿaksen tefâvütüne nazar ile ibtidâki sene fâyizinin muʿaccelesi kadar oluncaya dek her bir mukātaʿa zabt olundukça, ânifen beyân olunduğu üzere beş senelik iʿtibârıyla muʿaccelesi Zecriyye'den verilüp, fâyizi Zecriyye Defteri'ne îrâd kayd oluna. Fâyizi muʿaccelesinin mikdârı oldukda, andan sonra zabt olunan mukātaʿât içün muʿaccele verilmeyüp, bilâ-muʿaccele zabt olunmak ve bu ibtidâki sene mikyâs olup, bunun muʿaccelesi mikdârı fâyiz beher sene Hazîne-i ʿâmire'ye teslîm olunup, [Ü2 83b] fâyiz ol mikdâr muʿacceleyi tecâvüz eyledikde, ziyâdesi başkaca îrâd-ı mîrî olarak Darb-hâne'de hifz ve zuhûr edecek mesârıf-ı [Ü1 79a] cedîdeye sarf olunup, Zecriyye dahi külliyyen mîrîye îrâd kayd olunmak üzere nizâm ü temşiyet ve mesârıf-ı cedîde idâresine bir nevʿ tasarruf ile istiʿdâd ü kuvvet verildi.