Havâdis-i İran

Hıtta-i İran'da müteferrid olan Mehmed Hân'ın il ve reʿâyâ mütâlebesi zimnında Kars Muhafızı'na mukaddemâ baʿs eylediği tahrîrâtına, Erzurum Vâlîsi Vezîr Ziyâ Yûsuf Paşa hazretlerinin istısvâbıyla Kars Muhafızı'ndan yazılan cevâb, hevâsına muvâfık olmayup, tekrâr âdemler irsâl ve Revân Hân'ını bu mâddeye terhîs eyleyüp, mebʿûsunun Kars'da iskâtı mümkin olmadığından, Erzurum Vâlîsi tarafına ʿazîmet etmek talebinde olduğundan, Erzurum'a îsâl olunmuşidi. Mukaddemâ Devlet-i ʿaliyye tarafından müşârun ileyhe ifâde olunan usûle tatbîkan iʿtây-i cevâb ile iʿâde olunacağları ve Erekli Hân'ın iltimâsına mebnî Rûsiyyelü tarafından asker vürûdu mütevâtir olduğundan mâ-ʿadâ, tîz elden beş bin kadar asker ve yüz kadar top gönderilüp, verâdan külliyyetlü asker geleceğini ve Timur-kapu'dan ʿubûr içün Saltanat-ı seniyye'den meʾzûn olarak Ağa Mehmed Hân üzerine ʿazîmet havâdisi miyânelerinde cereyân eylediğini Tiflîs cânibine irsâl olununan [Ü1 65b – Ü2 68b] câsûs takrîr etmekle, “Mehmed Hân isticlâbı mı olunur ve yâhûd Rûsiyyelü'ye mümâşâtı mı olunur?” ahad-i emreynin tercîh olunması ve Kars Muhâfızı'nın tahrîrâtında Mehmed Hân evvel-behârda Revân kurbünde vâkiʿ “Gökçe-depe” nâm mahalle vürûd ile hudûd-ı Hâkāniyye'ye tecâvüz eyleyeceği mezkûr olmağla, hudûs-ı gāyileden mukaddem Sivas ve Maraş eyâletlerinin Sahrây-ı Erzurum'da bulunmaları evâmiri, taraf-ı müşârun ileyhden irsâl ve teʾkîden li'l-hâl Âsitâne'den istiʿcâl olunması hususları tafsîl ü icmâl olunduğundan gayri, Anapa Muhâfızı Vezîr Seyyid Mustafa Paşa tarafından vürûd eden tahrîrâtda Anapa havâlîsi reʾs-i hudûd ve sükkânı Dağıstan'a kadar memdûd olmağla, Dağıstan Hâkimi ʿamm-i Hân'ın Mehmed Hân tarafından isticlâbı irâde ve bu kazıyyeye mebnî der-dest olan ʿArabiyyü'l-ʿibâre havâdis mektûbu Âsitâne'ye firistâde olunduğu ve havâlî-yi Dağıstan'dan istirâk olunan ahbâra nazaran Kabarta etrâfında mütemekkin kabâyilden ve Dağıstan nevâhîsinden baʿzı kimseler refʿ-i râyet-i muvâfakat ile Ağa Mehmed Hân tarafına temâyül ve baʿzıları gāyet-i emre tevâsul içün mütereddid-i beyne'l-emreyn oldukları ve bu esbâb ile Rûsiyye askeri Kızlar Kalʿası semtine ʿazîmet ile o taraflara istihkâm verüp, hattâ Kabarta ehâlîsinden üç bin süvârî taleb eyledikde, ehâlî imtinâʿ ve “Kangı taraf mağlûb olursa, o tarafı târâc ederiz” cevâbları dahi istimâʿ olunduğu ve Hân-ı mûmâ ileyhin Kızlar Kalʿası'na vürûdu tehakkuk eyler ise, Kabarta halkı Hân'a tâbiʿ ve sinur muhâfazasıyla tekayyüd eden Çerâkise ve Abaza halkı Kuban'ı güzer ve Rûsiyyelü'ye zarar eyleyecekleri şâyiʿ ve akvâm-ı merkūmenin buʿd-i mesâfe takrîbi ile defʿ-i tesallutları emr-i ʿasîr ve ne gûne irâde [Ü2 69a] teʿalluk eyler ise, behârdan evvel ifâde olunması [Ü1 66a] müşârun ileyh tarafından tahrîr ve lede'l-ʿarzı ve'l-istîzân mevâdd-ı mezkûre baʿzı havâss ile meşveret olunup, Devlet-i ʿaliyye'nin bu mâddede maksadı İranîyân'ın hıfz-ı muʿâhedesi ve Mehmed Hân ile hüsn-i vifâk bulunup, Rûsiyyelü ile olan silm ü musâfâta dahi tegayyür gelmamesi olup, iltizâm-ı ahad-i tarafeyn, devlete semm-i nâkıʿ ve bî-taraflık her hâlde müfîd ü nâfiʿ olup, binâ-berîn Hân'ın taleb eylediği reʿâyâ fi'l-asl hoş-nişîn olup, bundan evvel bi'l-istîzân hudûd-ı devlete dâhil olmuşlar idi. Baʿde't-te'mîn iʿâdesiyle refʿ-i kīl u kāl ve Erzurum tarafına asker irsâli Hân'a mûris-i ihtimâl olup, bir vechile ser-rişte verilmeyerek taʿmîr-i kılâʿ behânesiyle o tarafdan mârru'z-zikr eyâletlere istiʿcâl olunmak istısvâb olunduğu, müşârun ileyh hazretleri tarafına cânib-i Sadâret-penâhî'den tahrîr ve Anapa Muhâfızı'na hudûd-ı Devlet-i ʿaliyye'de mütemekkin kabâyil ve akvâmın kemâ-kân zabt u rabtlarına ve münâfî-yi ʿuhûd bir hâl vukūʿ bulmamasına ihtimâm eylemesi ifâde vü tezkîr olundu.
Attribution
Citation:
"Havâdis-i İran", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_121.html
Item Details
Title:
Havâdis-i İran
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1210
Source:
Hüseyin Sarıkaya
Format:
text/plain
Language:
ota