Moskov memleketine mücâvir olan İsveclü'yü Moskovlu üzerine taslît ve tarafı-ı dîgerden tevhîm ü tağlît mûceb-i husûl-i fevâyid-i külliyye-i mülkiyye olduğunu bundan akdem bi'l-ittifâk erkân-ı Saltanat istisvâb etmişler idi. Binâ-berîn İsveclü ile baʻzı şurût iltizâm olunarak mu‘âhede-i cedîdeye mübâşeret ve tarafeynden senedât mübadelesiyle temhîd-i mukaddemâ-ı yek-cihetîye mübâderet olunmuşidi. İsveclü dahi ber-muktezâ-yı şurût-ı kar‘-1 bâb-ı hisâm ve berren ve bahren Rûsiyye memleketine hücûm u iktihâm edüp, "el-Harbu sicâlun" kā‘idesi üzere gâh gālib ve gâh mağlûb olarak a‘dâ-yı Devlet-i ‘aliyye'yi işgāl etmişler idi. Geçen sene Moskovlu'nun kâr-güzâr u hîle-kârları İsveclü'nün cenerallerine ve sâyir erbâb-ı nüfûz u iʻtibârlarına haberler irsâl ve: "İsvec Kralı'nın bizim ile muhârebesi tevsî'-i mülk dâʻiyesine mebnî olmayup, bize zafer bulur ise müstakill kral olup, sizleri [84b] her hâlde mahkûm u makhûr etmek ve bu sûretde cengin fâyidesi zâtına mahsûs ve mağlûb olur ise kuvvet-i beriyye vü bahriyyeniz telef ve devletiniz kemâl-i vehn ve tezelzül-i 'ârız olacağı zâhir ve ‘alâ-kile't-takdîreyn bizim ile muhârebenin netîcesi vahîm olup, yine imtiyâzât-ı sabıkanız ibkā vü zabt eylediğimiz sefîne ve üserâ vü mühimmâtınız tarafımızdan istirdâd u i‘tâ olunur" deyü İsveclü rüʼesâsını iğfâl eylediklerinden gayri büyük İspanyalular dahi tahsîl-i şân zuʻm-ı bâtılî ile vâfir meblağ sarf u bezl ve Moskovlu tarafına İsveclü'yü celb ü meyl etdirüp, bilâhare kralı sulha mecbûr ve
beyne'd-düvel-i mersûmu 'adem-i sebât u vefâdârî ile mezkûr etmişler idi. Bu esnâda Prusyalu tecdîd-i ittifâka teşmîr-dâmen-i ihtimâm ve Âsitâne'de olan elçisine ‘arz-ı merâm edüp, Devlet-i ‘aliyye meʼmûrlarıyla mükâlemeye rağbet ve vukū‘ bulan mükâlemenin mazbatası ve elçisinin ‘arz u takdîm eylediği takrîri ve Kāyim-makām Paşa'nın bu cümleyi şâmil olan kāyimeleri Ordu-yi hümâyûn'a vürûd edüp, münʻakid olan meclisde kırâʼat ve cümleye ifâde-i mezâya vü keyfiyyet olundukdan sonra, taraf-ı Sadâret-penâhî'den huzzâr-ı meclise tevcîh-i veche-i hitâp olunup, tecdîd-i ittifak mâddesi fi'l-hakīka düşmenimizin maʻlûmu olur ise müttefikimizi i‘mâl-i efkâr-ı bâhirü'l-ihtiyâl ile ya rağbeten veyâ rehbeten tarafına celb ve yâhûd tekmîl-i esbâb-ı muhârebeye vakit vermeksizin sâbıkda olduğu gibi üzerine defʻaten hücûm ile sulha mecbûr eyleyeceği mücerreb ve bu hâlet-i rediyyenin vukūʻu Devlet-i ‘aliyye'ye ne derecelerde muzırr olduğu ednâ-yı mülâhaza ile maʻlûm olan kazâyâdandır. "İste‘înû ‘ala-umûrikûm bi'l-kitmân" mefhūmu üzere cemî‘-i ahvâlde ve bâ-husûs işbu [85a] emr-i hatîrde iltizâm-ı ketm cümleye farz u hatm olup, maʻâzallahu Teʻâlâ bu meclisde ictimâʻ edenlerden birinden sarâhat ü kinâyet cihetleriyle: "Ecânib ü esâfile nakş ü ser-rişte verilmek lâzım gelür ise, mazhar-ı mu’âheze vü ‘itâb olacağı muhakkakdır" dediklerinde cümlesi ketm-i meclisi taʻahhüd eylediklerinden gayri ferden ferdâ tahlîf ve merreten-ba‘de-uhrâ cümlesi tahzîr ü tahvîf olunundu. Bu mukaddimeden sonra usûl-i mâddeden bahs birle: "Prusyalu'ya vech-i muharrer üzere sened verilsün mü, ve İsveclü'nün şurût-ı sabıkasıyla tecdîd-i ittifaklarında Devlet-i 'aliyye'ye ne makūle fâyide melhûzdur" ve tecdîd-i ittifak bu tarafda savâb-dîd-i ehl-i şûrâ olduğu takdîrde rızâ vü kabûlü hâvî cümle tarafındandır. Devlet-medâr'a memhûr u mümzâ sened gönderilmek ve derhal Âsitâne'de olan erbâb-ı şûrâ dahi ol vechile imzâ vü temhîr etmek irâde-i Şâhâne olduğuna binâ'en, bu bâbda hâtıra hutûr eden fâyide vü mahzûr beyân olunsun ve ‘Azmî Efendi'nin vârid olan tahrîrâtında bu sâl-i meyâmin-iştimâlde Devlet-i ‘aliyye bir Sipeh-sâlâr-ı kavîyyü'l-iktidâr maʻiyyetiyle mukābele-i düşmene yüz elli bin kadar ‘asker sevk ü i'dâd etmek" 'ibâreleri
Prusyalu'nun zebân-güzârı olup, zikr olunan ‘ibâreler mahall-i te'emmül ve belki muhtâc-ı mülâhaza vü tahvîl olup, tertîbâta nazaran Rumeli'nden müretteb 'asker ile donanmalara ve Anapa'ya techîz olunan cüyûş, yüz bine mütekārib ve Anadolu'dan gelecek 'asâkiri dahi o derecelere müntehâ ve bu takdîrde Prusyalu'nun mikdâr u kemiyyet tasrîhiyle kāle getürdükleri ‘askerden ziyâde bi-‘avnillâhi Teʻâlâ leşker-i zafer-peyker hâzır u âmâde olacağı zâhir ise dahi ahad-ı usûl-ı mecâmi‘-i ‘askeriyye olan zehâyir ü akvâtın vücûdu min-ehemmi'l-umûr ve her çend cemʻ ü tedarikinde izhâr-ı tüvânî vü kusûr olunmayup, leyl ü nehâr sarf-ı makdûr [85b] olunur ise dahi, ba'zan sûret-i uhrâ ile idâresi mikdâr-ı vâfî mebâliğe münhasır olduğu zikr ü beyân olundukda huzzâr tarafından: "İdâre-i umûr-ı zehâyir ve sâyire içün Hazîne-i mevâhib-i defîne-i hazret-i Tâc-dârî'den mikdâr-ı kifâye meblağ ile i'âne olunmasını cümlemizin ‘indinde emr-i meczûm ve himmet-i kûh-efken-i hazret-i Zıllullâhî'ye nazaran bu maddede zarûret çekilmeyeceği muhakkak ve maʻlûmdur" denildi. Tekrâr tecdîd-i ittifak zımnında cevâb-ı kat‘î taleb olundukda, gass ü semîn-i vâfir ebhâs güzerân edüp, bilâhare cümlesi yek-zebân-ı vifâk olarak şu vechile kelâma ibtidâr eylediler ki: "Prusya Devleti ber-muktezâ-yı şurût-ı ittifâk tarh-ı kurʻa-yı kâr-zâr eylediği hâlde İsveclü ile istizhâra muhtâc ve baʻzı sevâhilini ince donanmasıyla muhafazaya mecbûr ve muhârebeye tesaddî vü mübâşereti zevâhir-i ahvâle nazaran İsveclü ile Devlet-i 'aliyye'nin tecdîd-i ittifaka münhasır u maksûr olup, İsveclü dahi fîmâ-ba'd 'ahdinde pâ-ber-câ-yı merkez-i istikrâr ve silm ü harb husûslarında Devlet-i 'aliyye'ye vefâ-dâr olacağına İngiltere ve Prusya devletleri tekeffül ederler ise istînâf-ı ‘ahd-ı sabık cümle ‘indinde enseb ve şurût-ı merʻîyesiyle râbıta-i hayriyyet encâmında mükerreren tevsîki müstasveb olmağla, Asitâne-i saʻadet'de olan ehl-i şûrânın irâ'e-yi sâ'ibelerine mutâbaʻat ve hüsn-i mütâlaʻa ile istinbât eyledikleri husûl-i menâfi‘-i küliyye vü mülkiyye ikrâr u tasdîk olunarak, sened-i mezkûrun Prusyalu tarafına verilmesini tecvîz ü istihsân ederiz" demeleriyle meclise hitâm ve emr-i hatm-i imzâya nizâm verilüp, netîce-i irâ'e-i erbâb-ı sefer, merfû'-1 dergâh-ı Şehinşâh-ı mevʻûdü'z-zafer oldukda, kefere mutavassıtlarıyla zikr olunan mâddenin semt-i [86a] suhûleti bulunamayup, terki evlâ ve kuvvet-i kāhire-i Devlet ile bâ-‘avn-i Mevlâ mukābele-i aʻdâ olunmak tedâbirine şurûʻ u ibdâ olundu.
Vukū‘-ı meşveret ve tecdîd-i ittifâk-ı İsvec
Attribution
- Citation:
- "Vukū‘-ı meşveret ve tecdîd-i ittifâk-ı İsvec", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1789_139.html
Item Details
- Title:
- Vukū‘-ı meşveret ve tecdîd-i ittifâk-ı İsvec
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1205
- Source:
- Yavuz Bülbül
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota