Avrupa devletlerinin tanzîm-i mecâmi‘-i umûrlarını mütekeffil olan kâr-fermâları tanzîm-i şevârid-i meʻâşlarına âlet olan ‘ukūl-ı şeytâniyyelerin ‘âcilen (عج) ve acilen (اجلا) husûlü müyesser ve belki müştebih ü mevhûm olan menâfi“ ü fevâyide hasr ile tevsî‘-i memleket ve celb-i menfaʻat ve teksîr-i reʻâyâ ve i‘mâr-ı etrâf u enhâ eylediklerinden gayri umûr-ı mülkiyye ve tasarrufât-ı ‘akliyyelerini umûr-ı diniyyelerine takdîm ile ‘illet-i cinsiyyet ve tevâfuk-ı millet dâhil-i hayta-i iltizâmları olmayup, ednâ-yı fâyide zımnında sarf-ı hazâyin-i bî-şümâr ve cü'z-i menfaʻat irâdesiyle fedâ-yı hîş ü tebâr edegeldikleri mücerribân-ı ahvâl-i ‘âlem olan rûşen-gevher-i zemâneye maʻlûm olan kazâyâdandır. Binâʼen-‘alâ-zâlik Prusya Devleti'nin yemîn ü yesârında vâki' Rûsiyye ve Nemçe devletlerinden bir vechile emniyyeti olmayup, vakten mine'l-evkāt devleteyn-i mezkûreteyn müttefikan yâhûd münferiden üzerine hareket ile devletine îrâs-ı mazarrat u âfât eyleyecekleri mülâhazasından baʻîd olmadığına binâʼen, bir devlet-i ‘azîme-i kaviyyü'ş-şekîmeye istinâd ve tarh-ı kurʻa-i ittihad eyleyerek lede'l-hâce isti‘mâl-i levâzım-ı peykâr ve isticlâb-ı mühimmât-ı muhârebe vü gîrûdâr etmek sinîn-i mütetâvileden berü semîr-i zâmîri ve bu emniyye-i hafiyyenin husûlü zımnında sarâhaten ü kinayeyen vâkiʻ olan müstedʻiyyâtı bütün defâtir ü mücelledât-ı [64b] tevârîhde mesbût olup, ancak o târîhde mes'ullerine müsâʻade müntic-i fâyide-i zâyide olmadığı hasebiyle, laʻalle vü ‘asâ ile imrâr-ı subh u mesâ kılınur idi. Çünki Rûsiyyelü ile "Alaman" dedikleri hasm-ı bed-peymân bu def‘a köhne berât-ı ittifakların tecdîd ve fesh-i şurût zımnında baʻzı mukaddemât-ı
bâtıla temhîdiyle taraf taraf bağteten memâlik-i İslâmiyye'ye hücûm ve vaz‘-ı kadem-i şûm eylediler. Nazarete ve Muhâdiye taraflarında fazl-ı Bârî ile tabur-ı makhûrları zûr-ba-zû-yı asker-i muvahhidîn ile şikest ve beyne'd-düvel şâyiʻ olan vakʻ u menziletleri pest olup, şe'âmet-i nakz-ı ‘ahdi müşâhede etmişleridi. Prusya Devleti bu hâlete nazar ile müceddeden nakd-i fikrini sarf ve ‘inân-ı irâdesini semt-i emniyye-i sâlifesine 'atf edüp, Devlet-i ‘aliyye ile ittifâk etmek içün dâmen-i ikdâm u ihtimâmın teşmîr ve bu keyfiyyeti birkaç defʻa tahrîr 'akabinde husûl-ı fâyide cezmiyle baʻde'l-istişâreti ve'l-istiftâ tahaffuzî vü tecavüzî ittifâka nizâm ve iklîm-i Kırım istirdâd ve kemâ fi'l-evvel zamîme-i memâlik-i Husrev-i ‘alî-nejâd olmadıkça tarafeyden tîg-i kîn ü intizâm der-niyâm olmamak şurût-ı ekîdesiyle beyne'l-murahhaseyn temessükler temhîr ve bir müddetden sonra tasdîk-nâmeler mübadelesiyle âvâze-i ittifâk teşhîr olunmuşidi.
Nemçelü, Prusya Devleti'nin her bâr zebûn-ı ser-pençe-i mikneti ve sâyir hersekler tâbi‘-i fikr ü reviyeti olup, baʻzı hâdisât-ı mülkiyye ile bu esnâda Nemçelü'nün za‘f-ı hâllerini dahi tahkīk eyledikden gayri Yergöğü Muhârebesi'nde vâfir 'askerleri pâ-mâl-i huyûl-ı İslâm ve inkisâr-ı kibr ü nahvetleri mâlûm-ı enâm ve ‘ârıza-ı neng ü ‘âr ile İmperator dahi dereke-i siccîni makām edüp, bu vukūʻât-ı gârîbe Prusya Kralı'nın devâʻî-yi şevk ü ‘azîmetini müzdâd ve Nemçelü'yü baʻzı delâyil-i 'akliyye ve tergībât-ı hükmiyye ile re'yine tavʻan ve kerhen [65a] münkād ve istatüska irkit taʻbîriyle yaʻnî baʻzı tasarruf ile istirdâd-ı mülk esâsını tahsîl ve tarafeyden tavsît-i ‘ukalâ ve taʻyîn-i süferâ ile bu emr-i müşkil ü düşvârı teshîl eyledi. Ancak Devlet-i 'aliyye'nin hasm-ı kadîmi Moskovlu olup, maksûdun bi'z-zât olan Kırım Ülkesi'ni vesâyir emâkin ü bikāʻ bilâ-ceng ü cidâl-i yalnız kîl ü kāl ile terk etmeyeceği maʻlûm olmağla, var kuvveti bâzûya getürüp, bi'l-maʻiyye kar‘-1 bâb-ı hısâm ve ahz-ı sâr u intikām etmek vâdîlerinde Prusya Kralı'nın mâye-i gayret ü hiddetini tehyîc ve bâzâr-ı ceng ü harbi tervîc, muktezâ-yı tabîʻat-ı maslahat olduğunu erkân-ı devlet sevk ü tergīb ve Kral-ı mersûma bu mazmûnda nâme-i hümâyûn ile bir mikdâr hediyye tertîb ve muʻtemedân-ı Devlet-i ‘aliyye'den birinin me'mûriyyetini istihsân u tasvîb etmeleriyle, binâ-berîn hâcegân-ı Dîvân-ı hümâyûn'dan rikâb-ı müstetâbda Mektûbî
olan Ahmed Âzmî Efendi mukaddemâ Resmî Efendi ile Prusya diyârına 'azîmet edüp, hâl ü şânlarına vâkıf olduğundan fazla, mizâc-ı devlete âşinâ ve kesb-i mahremiyyet ile her mâddeye ıttılâʻı hüveydâ olduğundan, Efendi-yi mûmâ ileyh ile bir kıtʻa nâme-i hümâyûn-ı mülâtafet-makrûn ve müferreh-i tibâ‘-ı nâs olan nefâyis-i elmasdan masnû iki kıta hatem-i girân-behâ ve bir kıtʻa sorguc-ı bî-hemtâ ihdâ ve isrâ olunup, mükâfât-ı 'âcile kasdıyla Efendi-yi mûmâ ileyhe ber-vech-i tevkīt Haremeyn Muhasebeciliği tecvîh ve mirkāt-i iʻtibârı bu vechile terfî vü tenvîh olundu.
Me'mûriyyet-i Ahmed ‘Azmî Efendi be-cânib-i Prusya
Attribution
- Citation:
- "Me'mûriyyet-i Ahmed ‘Azmî Efendi be-cânib-i Prusya", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1789_107.html
Item Details
- Title:
- Me'mûriyyet-i Ahmed ‘Azmî Efendi be-cânib-i Prusya
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1205
- Source:
- Yavuz Bülbül
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota