Vürûd-ı haber-i meserret ez-cânib-i mısr-ı Kahire

Bir müddetden berü Mısr-ı nâdiretü'l-asra istîlâ eden ümerâ-yı bed-kirdârın rıbka-i itâʿatden hurûc ile mürettebât-ı Devlet-i aliyye'yi edâda mutill ve inâdları (277-a) ve hâsılât-ı memleketi hevâ vü heveslerine sarf u nisâr ve mu'ayyenât-ı fukarâ-yı Haremeyn-i şerîfeyni adem-i i'tâ ile iktirâf-ı maʿâsî-i bî-şumâr eyledikleri ve câ-be-câ ısdâr olunan hutût-ı hümâyûnu sem'-i kabûl ve rızâ ile ısgā etmediklerinden gayri bi'l-külliye kutr-ı Mısr'ı istihlâs niyyet-i fâsideleriyle düvel-i âhar ve sâir ehl-i mekr ü şerr ile kesb-i münâsebet ve tahsîl-i ünsiyyete ibtidârları ve bundan sonra Mısır'ın intizâmı ve ümerânın inʿidâmı esbâbına teşebbüs olunmadığı hâlde devâʿî-i bâtılaları ve zamîrlerinde müstekin olan niyyât-ı fâsideleri kuvvet bulup madde yesîr iken hatîr ve hücnet nezîr iken kesîr olacağı hayır-hâhân-ı saltanat taraflarından fikr ü mülâhaza olunduğuna binâen bi'l-ittifâk bu hatb-i lâzımü'l-iʿtinânın temşiyetine teşmîr-i sâk-ı gayret ve fâtih-i Mısır Sultan Selim Hân eskenehû Allah fî buhbûhatü'l-cinân zamânından berü misli sebkat etmiş tedârükât-ı kaviyye ile emr-i nizâma mübâşeret olunduğu bâlâda güzâreş-pezîr-i hâme-i beyân olmuşidi. Bu hilâlde mücerred ümerâ-yı Mısriyeyi iğfâl ve bu azîmet-i câzimeye vâkıf olmamaları zımnında letâifü'l-hiyel i'mâl olunup şöyle ki sâbıklarda kendülere hitâben ısdâr olunduğu gibi vaʿîd ve tehdîdi mutazammın misâl-i lâzımü'l-imtisâl bu def'a dahi ısdâr ve mu- kaddemce irsâl olundukdan sonra merakıb-ı bahriyye ile kapudan-ı deryâ Vezîr Gazi Hasan Paşa ve tertîbât-ı berriyye ile vezîr Gügeği Abdi Paşa taʿyîn olunup kapudan paşa hazretleri destiyârî-i himem-i hazret-i sadâret-penâhî ile mühimmât (277-b) ve levâzımâtını ber-vech-i ekmel tanzîm ve kudret ü miknet-i devlet-i ebed-müddeti irâe ile ef'ide-i aʿdâyı teklîm eyleyerek Âsitâne-i hümâ-âşiyâneden fekk-i lenger-i ikāmet ve güzergâhında vâkiʿ Cezayir-i bahriyyede izhâr-ı adâlet ve me'mûr-ı maʿiyyeti olan sâir asâkiri idhâl-i dâire-i cemʿiyyet edüp Rodos'a vâsıl ve limân-ı mezkûrdan dahi hareket ile işbu şehr-i Ramazan-ı şerîfin onuncu günü furza-i İskenderiye'ye dâhil olup merâsim-i hazm ü ihtiyâta riʿâyet ve etrâf ve eknâfa itâre-i cevâsîs-i basîret edüp bu hilâlde İbrahim Bey ve Murad Bey ticâret tarîkiyle Mısır'da olan kalyoncuları ihâfe ve irhâb ve üç güne dek mısr-ı Kahire'den hurûclarını tenbîh ve işrâb eylediklerinden gayri asâkir-i kesîre ve mühimmât-ı vefîre ile mukābeleyi kasd u niyyet ve eşhâs-ı kāsiretü'l-ukūl miyânelerinde mücmel ve mestûr olan isyân ve tuğyanlarını izhâr ve iʿlâna mübâderet eyledikleri ihbârı istirâk olunduğuna binâen vezîr-i müşârün-ileyhin ırk-ı hamiyyet ve gayreti hareket ve derhal tertîb-i asker ve techîz-i leşkere himmet edüp mecmaʿ-i asâkir-i mansûreden mikdâr-ı vâfî kümât-ı ceng-azmâ tefrîk ve aʿmâl-i askere muktedir başbuğlar nasbiyle râbıta-i iltizâmı tevsîk akabinde leylen bender-i Reşîd'e taʿyîn ve sugr-ı mezkûru tahsîn ve bundan sonra asâkir-i bâkiye ile bi'n-nefs Reşîd'e gelüp muktezâ-yı vakt ü hâle göre hareket edeceğini bundan akdem der-i devlet-medâra tahrîr etmişidi. Bu defʿa bender-i İskenderiye'nin kulel ve burucunu kalyoncu ve yerlü neferâtı ve kapudanlar taʿyîn ile tarsîn edüp ümerâ-i Mısriye taraflarından Lâçin Bey (278-a) ve Mustafa Bey asker-i mevfûr ile Reşîd boğazını zabta me'mûr oldukları haberi dahi şuyûʿ bulmağla kapudan paşa hazretleri Cidde vâlisi Vezîr Elhac Ahmed Paşa'yı İskenderiye'0de terk ve tevkīf ve emr-i muhâfazaya dâir baʿzı nasâyih ve tenbîhât ile gûş-i huşûnu teşnîf etdikden sonra cünûd-ı bâkiyeyi ve kırlangıc ve şalope sefînelerini istishâb ile bender-i Reşîd'e vusûl bulduğunu ümerâ-i bed-ârâ tahkīk ve îkān ve bu vazʿ-ı gayr-i me'mûl azîmet-i ulularını ve bünyâd-ı zaʿîfü'l-esâs metânet ve sebâtlarını mütezelzil ve vîrân edüp me'mûr etdikleri ümerâyı yedi-sekiz sâʿat mesâfede tehîr ve yekdiğer ile idâre-i akdâh-ı re'y ü tedbîr ve kapudan paşa hazretleri dahi tertîbât-ı berriyyeye muntazıren Reşîd'de mukīm ve zuhûr-ı ahkâm-ı ikdâr zımnında ser be-zemîn-i teslîm olmuşiken ümerâdan dokuz nefer-i küştenî mühimmât-ı vâfire ve asâkir-i mütekâsire ile Mısır'dan tahrîk-i ikdâm ve evbâş-ı urbânı hükm ü re'ylerine münkād ve râm ederek bender-i Reşîd'i basmağa niyyet etdikleri vezîr-i müşârün- ileyhin ma'lûmu oldukda asâkir-i berriyyenin kudûmuna vakit kalmayup müceddeden tahrîr etdiği bin nefer mağribî ve bin nefer havârî ve sâir tavâif-i askeriyyenin bir mikdârını mukaddemce hafr olunan meterislere vazʿ ve taʿbyeden sonra asâkir-i bâkiye ile kırlangıç ve süfün-i sâireye suvâr ve selh-i Ramazân-ı şerîfde müteveccih-i sûy-i usât-ı bed-kirdâr olup katʿ-ı emyâl ve mesâfât ile Lâçin Bey'in ve Mustafa Bey'in sâhil-i Nil'de vâkiʿ Rahmâniye kasabası kurbinde vâkiʿ olan ordularına hücûm ve top ve humbara ve tüfeng (278-b) ile icrâ-yı fasl-ı hüsûm eylediğinden gayri bir mikdâr asker-i ceng-âveriyle vezîr-i müşârün-ileyh sâhile hurûc ve mecmaʿ usâta vülûc edüp medâr-ı gurûr ve istikbârları olan toplarını zabt ve üzerlerine havâle ile cemʿiyyetlerini tefrîk etmekle bu haber-i bârid gerüde kā'im olan Murad Bey'e vârid oldukda ordusunda mütehaşşid olan enzâl-i nâsdan yedi sekiz bin âdem ifrâz ve kāmet-i ucb ü pindârına ihtizâz vererek emsâli hâinlere imdâd kasdiyle müşârün-ileyhin üzerine hücûm ve dilâverân-ı Rum dahi mukābele-i hasm-ı şûm edüp beş-altı sâʿat kadar müddet ceng mümted ve gitdikçe devâhî-i harb ü darb müştedd olup bilâhire nesîm-i fevz ü nusret asker-i sultânî üzerine hubûb ve usât-ı Mısriyye şakk-ı giribân ve cüyûb ederek herze-kerd-i tîh-i hezîmet ve nefâis-i eşyaları dâhil-i radde-i nakl ve ganîmet olduğundan gayri hiyâm ve nakli mümkin olmayan eşyaları ihrâk ve ifnâ ve yedi-sekiz kıtʿa topları bahre ilkā olunup muhârebe mahalline karîb olan Fûve kasabasına dahi müşârün-ileyh neferât ve edevât ile istihkâm verdikden sonra zâfir ve gānim bender-i Reşid'e kādim ve dört sâʿatden sonra asâkir-i Mısriyye harekât-ı mezbûhâne ile kasaba-i mezkûre üzerine hâcim olmalariyle me'mûr-ı muhâfaza olan hizebrân-ı uʿme-i şecâʿat ve nihengân-ı deryâ-yı besâlet yek-laht-ı ittihâd âteş-i harbi îkād ve yürüyüş tarîkiyle asâkir-i Mısriyeye tasvîr-i ehvâl-i yevm-i maʿâd etmeleri bu defʿa dahi intizâm-ı fâhiş ile münhezim ve bünyâd-ı sebât ve tecellüdleri münhedim olduğu ve bundan sonra havf-1 seyf-i asker-i (279-a) sultânîden firâr eden ümerâ tersân ve lerzân kurb-i Mısır'da vâkiʿ Azab kubbesi'ne şitâbân oldukları hâlde Mısır mîr-haccı içün tehyi'e olunan cimâl ve bigāl ve ahmâl ve eskāli yağma eylediklerinden gayri mahrûse-i Mısır'ı hasr u tazyîk dâʿiyesiyle mecârî-i miyâhı sedd ve zehâir vürûd edecek turuk u sübülü bend ve baʿdehû Bulak ve sâir mahalleri gāret ile vedîʿa-i hakk olan fukarâyı mübtelâ-yı muzâyaka ve kedd etmek efkârında olduklarından Mısır vâlîsi sadr-ı esbak Yeğen Mehmed Paşa ve erkân-ı Mısriyye'den baʿzıları nâ-çâr ve kalʿada mütehassın olmuşlar idi. Bu hilâlde müşârün-ileyh maʿiyyetinde mütehaşşid olan asâkir-i mansûreyi sefinelere imlâ ve tehşîn ve berren ve bahren muhâfaza-i etrâf ve eknâf eyleyerek mâh-ı Zilkaʿdenin onbirinci günü Bulak iskelesine vazʿ-ı lenger-i sebât ve temkîn edüp bu debdebe-i kāsımetü'z-zuhûr buğāt-ı Mısriyye'ye bâʿis-i ihtilâc-ı sudûr olduğundan gayri mahsûrân-ı Mısriyye'yi ale'l-ıtlâk tervîh ve bir müddetden berü zebûn-ı ser-pençe-i cevr ü iʿtisâf olan ibâd-ı zaʿîfetü'l-iyâdı tefrîh edüp bundan sonra gürûh-ı eşkıyâ Cezîretüzzeheb nâm mahalle inân-tâb-ı firâr oldukları vezîr-i müşârün-ileyh tarafına inhâ olundukda onbeş kıtʿa kırlangıç ile kırlangıç başbuğunu verâlarından taʿyîn edüp ümerânın bahren müstashabları olan zehâir ve mühimmât cerîmlerine zafer-yâb-ı vusûl ve on kıtʿasını zabt ile sukkân pîç-i ʿavd ü kufûl ve ferdâsı şehre duhûl maʿrazında Mısır vâlîsi ile muhâbere olunup müşârün-ileyh küberâ-i memleket ve ʿuzemâ-i vilâyet ile taşra hurûc (279-b) vâlâ-yi dilârâ ile bi'l-maʿiyye mahrûse-i Mısır'a vülûc eylediklerinde müşârün-ileyh hazretleri İbrâhim Bey'in hânesine rekz-i ʿalem-i sarâmet ve vâlî-i müşârün-ileyh dahi kalʿada vâkiʿ sarayına azîmet ile nefs-i şehirde avâze-i ʿadl ü dâdı iʿlân ve zemzeme-i nasâfet-i mülûkâneyi muvâzî-i âsmân eylediler. Bir gün sonra müşârün-ileyh hazretleri Mısır vâlîsinin sarayına kudûm ile şeyh-i sâdât-ı Vefâiyye ve Bekriyye ve ʿulemâ-i câmiʿ-i Ezher ve sâir vücûh-ı nâsı ihzâr edüp dîvân-ı muʿallâ-erkân tertîb ve cümlesini telâttufât-ı vezîrâne ile tatyîb akabinde tarh-ı encümen-i meşveret ve şimdilik ittifâk-ı cümle ile defterdarlık ve mîr-haclıkdan gayri altı nefer ümerâya ve ocakludan iktizâ edenlere ilbâs-ı hilʿat olunup menhec-i sıdk u istikāmete zehâb ve buğāt-ı sâlifü'z-zikrin reftâr-ı nâ-hemvârlarına iʿtisâden ictinâb vesâyâlariyle gûş-i hûşları emlâ olundukdan sonra mîr-haclık husûsu zebân-güzâr-ı ehl-i şûrâ olup zamân-ı hareketine oniki gün kaldığı ve Mısır'dan cânib-i Hicâz'a medâ-hân-ı azîmet olması yedi yüz kîse-i Mısriyye'ye muhtâc idüğü mütehakkik ve fıkdân-ı vakt ü nakd ile huzzâra hayret ve iztırâb lâhık olup bilâhire müşârün-ileyhin taʿahhüd ve tekeffülü ile meblağ-ı mezkûr tüccârdan istidâne ve mîr-haccın levâzımı rü'yet olunarak kabl-i fevte'l-vakt savb-ı maksûda revâne kılınacağı ve şeyhülbeledlik an-asıl iʿtibârât-ı cedîdeden olup vücûd ve ademi berâber ve telef-i mâldan gayri fâidesi olmadığı ems-i dâbirden azhar olmağla külliyen terk (280-a) ve ilgā olunması savabdîd-i huzzâr olduğu ve hâric-i Mısır'da müddet-i medîdeden berü tarîd ü şerîd mukîm olup bu defʿa istihdâmları irâde olunan İsmâil Bey'e ve Cedâvî Hasan Bey'e defterdarlık ve mîr-haclık vaʿdiyle birkaç defʿa haberler tesyîr ve sâir ümerânın nasbları dahi mûmâ-ileyhimânın kudûmlarına tehîr ve el-yevm firârîlerin bahren verâlarında kırlangıçlar taʿyîn olunmuş olmağla berren tesâdüf mümkin olduğu hâlde istîsâl ve tedbîrlerine saʿy ü ikdâm etmeleri husûsu dahi mûmâ-ileyhimâya tahrîr ve tertîbât-ı berriyyeden henüz bir eser zuhûr etmediği bu defʿa ve mukaddemâ müşârün-ileyh hazretleri tarafından vürûd eden kāimelerde derc ü tastîr olunmuş mahrûse-i Mısır'ın bir müddetden berü külliyen ihtilâl ve fesâdı ve ümerânın bağy ü inâdı filhakīka Devlet-i aliyye'ye gāile-i azîme olup bu defʿa fazl-ı Bârî ve yümn-i teveccüh-i hazret-i şehriyâriyle gāile-i mezkûrenin eshel vech üzere indifâʿı husûl-i nizâm-ı mülk fāidesini müstelzim olduğundan gayri düvel-i nasârâ bir zamandan berü Devlet-i aliyye'yi meyt-i müteharrik ismiyle müsemmâ edüp berren ve bahren tertîb-i leşkerden âciz olduğunu cezm etmişleridi. Ednâ himmet ile bu hareket-i ânîfenin cilve-ger-i meclâ-yı bürûz olması zünûn-ı fâsidelerini ibtâl ve tezyîf edüp istikrâr-ı kuvve-i kāhire-i devleti müşâhede ile benân ber-dehân-ı hayret oldukları bî-reyb ü gümândır. Kapudan paşa hazretlerinin tertîbât-ı berriyyeye ve Arnavud askerine muhtâc (280-b) olmayarak yalnız Donanma-yı hümâyûn askeriyle aktār-ı Mısriyeden zevâl ve izmihlâlleri müstahil olan bugāt ve eşkıyâyı beyʿ-i seyr-i râh-ı hezîmet etmesi mahzâ eser-i hüsn-i nazar-ı tâcdârî olduğundan gayri müşârün-ileyhin muktezâ-yı kuvve-i bahtı ve semere-i safvet-i taviyyeti olup hakkında kâr-ger olan enzâr-ı mekârim-ı âsâr-ı mülûkâne muzâʿaf ve bu defʿa mirahor-ı sânî vesâtatiyle tahsîn-i hizmet zemîninde teşrîfât-ı seniyye-i pâdişâhâne ile muʿazzez ve müşerref oldu. Mısır vâlisi müşârün-ileyhin dahi ocaklu ile mukaddemce ittifâk ve ittihâdı suhûlet-i maslahata medâr olduğundan gayri Cidde vâlisinin İskenderiye'yi zabt etmesi ve Güğeği Abdi Paşa'nın her çend Mısır'a vusûl bulmadığı zâhir ise dahi külliyyetli suvârî askeriyle geliyormuş havâdisinin bugāt-ı Mısriye beyninde şuyûʿu hâlin ani'l-fâide olmadığından gayri bundan sonra müşârün-ileyhe tâziyâne-i şevk ü himmet olmak irâdesi gerek müşârün-ileyhin ve gerek sâirlerinin bu niʿmet-i celîle-i pâdişâhîden hisse-mend olmalarını îcâb etmekle binâberîn müşârün-ileyhin hazerâtına dahi serâsere kaplu semmûr kürkler ve Abdi Paşa maʿiyyetinde olan mîrimîrân Derviş Paşa'ya bol yenlü bir sevb semmûr ağa-yı mûmâ-ileyh ile irsâl olundu.
Attribution
Citation:
"Vürûd-ı haber-i meserret ez-cânib-i mısr-ı Kahire", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1782_325.html
Item Details
Title:
Vürûd-ı haber-i meserret ez-cânib-i mısr-ı Kahire
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1200
Source:
Mücteba İlgürel
Format:
text/plain
Language:
ota