Bundan akdem Batum tarafından bir kıt'a sefîne vürûd edüp Çıldır ve Tiflis havâdisâtı isticlâb olunmak irâdesiyle sefîne-i merkūmenin re'îsi Bâbıâlî'ye ihzâr ve ol havâlinin keyfiyyâtı istihbâr olundukda Ahısha'da terâküm eden Lezkî tâ'ifesinin o câniblerde bulunan ehl-i islâmdan beş bin mikdârı âdem ictimâʿ ve ihtişâd ve beyza-i sürh-i nasârâ eyyâmında Tiflis ülkesine azîmet ile fetîle-i gāret ve yağmayı îkād ve hâric ez-hayta taʿdâd-ı ganâ'im-i tıraf ve tilâd ile dilşâd oldukları hâlde avdet ve o hilâlde aʿdâ vâkıf-ı keyfiyyet der-akab güzergâhlarında vâki' miʿber-i saʿbü'l-memerre vâfir asker ve top vazʿ ü teşhîn ve seriyye-i müslimîn gāfil ez-hâl-i kemîn mahall-i mezbûre vürûdlarında aʿdâ-yi dîn bağteten zâhir ve bedîd ve top ve tüfeng ile ehl-i islâmın baʿzısı şehîd ve bir mikdârını beste-i kayd-ı isâr ve an-asıl muʿâdât üzere oldukları tâ'ife-i Lezkiyânın hayyen elegirenlerini irâde-i kayd-ı hayât müsteʿâr eylediklerinden gayrı bâkīlerinin bir mikdârı ümîd-i necât ile miʿber-i merkūmun tahtından cârî olan nehre havz ile gark ve bir mikdârı merdâne-ceng ile Ahısha'da olan ehl-i islâma mülhak olduklarını ve üserâ-yı islâmiyyeyi Tiflis hânı olan Mekkâr-oğlu'nun biriyle Rusyalu'nun Mezdek nâm kalʿada mukīm ceneraline tisyâr eylediğini takrîr ve âhar kimesnelerden dahi bu takrîri müeyyid istimâʿ olunan havâdisât âfâkgîr olup Çıldır vâlisi tarafından ahbâr-ı mezkûreye dâ'ir tahrîrât vürûd eylemediğinden eğerçi maddeye sıdk u kizb ihtimâli verildi. Ancak Rusyalu'nun Tiflis hânını istishâbları ve beynlerinde (235-b) nizâm-gîr-i karâr olan ittihâd ve ittifâkları takrîbiyle bu hâdisenin su'âlinden hâlî olmayacaklarından gayrı âdet-i me'lûfeleri üzere cüz'î maddeyi bahâne ve nihâyetce tahrîk ve iʿâne ile Tiflis hânını bilâd-ı islâmiyyeye teslît ve Devlet-i aliyye'yi dahi baʿzı evzâʿ-ı mekr-âlûdlariyle tağlît eyleyecekleri zâhir olmağla istiknâh-ı hakīkat-i hâl ve su'âl-i hasma tehyi'e-i cevâb-ı katʿiyyü'l-me'âl irâdesiyle bundan akdem makām-ı sadâretden Çıldır vâlisine hitâben tahrîrât-ı seniyye irsâl olunmuşidi. Müşârün-ileyhin bu defʿa vürûd eden tahrîrâtının mefhûmunda mukaddemâ Tiflis hânı tarîk-i cedîdi tevsîʿ ve taʿmîr ve üç bin kadar Rusya askerini maʿiyyetine celb ile sevâd askerini tevfîr eylediği sadr-ı sâbık vaktinde der-i devlet-medâra arz u tahrîr olunup mesfûrun bilâd-ı islâmiyyeye hücûm mülâhazasıyla rûz u şeb mutabbasırâne hareket ve tez elden Ahısha'da bir nevʿ askerin vücûdu dahi ehemm olduğundan selâbet-i diyânet ve fart-ı şecâʿat ile şöhret bulan ahâlî-i Dağıstan Lezkiyânın hâtırları celb olunmak irâdesiyle Âsitâne-i saʿâdetden tertîb olunan atâyâ-yı mülûkâne ve inʿâmât-ı pâdişâhâne rü'esâ-yı ahâlî-i mezkûreye iʿtâ ve gazâ ve cihâda tah- rîz ve iğrâ zımnında ısdâr olunan evâmir-i aliyye taraflarına üserâ ve tavâif-i merkūmeden Çıldır tarafına vârid olan guzât ve mücâhidîn ikrâm ve te'lîf ve taʿyînât ve atiyyât ile tatyîb ve taltîf olunup inde'l-lüzûm iʿmâl ve ehl-i küfr ü dalâl istîsâl olunmak hususları (236-a) emr ü fermân olduğuna binâen ber-minvâl-i muharrer atāyâ-yi pâdişâhâne mahallerine müşârün-ileyh vâsıtasiyle îsâl ve lâzıme-i celb-i kulûb tarafından dahi îfâ ve ikmâl olunup tāife-i mezkûre bu nevaziş ve iltifât-ı aliyyeden mesrûr oldukları hâlde fevc feve Çıldır diyârına vürûd ve müşârün-ileyh dahi muktezâ-yi me'mûriyyeti üzere merkūmlara taʿyîn-i me'vâ ve tertîb-i zâd ü kesâda eğerçi saʿy-i nâ-maʿdûd edüp ancak tāife-i mezkûre vakt-i lüzûm hulûlüne adem-i intizâr ile an-asıl me'lûf oldukları nehb ü gāret-i diyâr-ı küffâr ve seby ü istirkāk ehl-i nâr devâ'îsi ile leyl ü nehâr bî-karar ve men' ü zecrleri hâric-i hayta-i iktidâr ve tahliye sebîlleri harâb-sâz-ı bünyân-ı silm ü musâfât olacağı dahi âşikâr olduğuna binâen beyne'l-emreyn mütehayyir kaldığını birkaç defʿa Devlet-i aliyye'ye tahrîr ve sadrıazam hazretleri o esnada henüz Özi'den hareket ve Asitâne-i saʿâdet'e teveccüh ve azîmet üzere olup kāimimakām-ı ʿâlî-makām tarafından cevâb-nâmesi vürûd-ı sadr-ı vakūra dek taʿvîk ve te'hîr olunmuşidi. Bu aralıkda Tiflis hududuna karîb olan kazalarda mukīm Lezkî askerinden bin kadar ve Erzurum ve Kars havâlisinde bulunan kapusuz ve ekrâd makūlelerinden ve sâir esâmî ve emkinesi mechûl eşhâsdan bir mikdâr suvâri müşârün-ileyhin emri olmayarak nihânî ittihad ile yekdiğere iltihâk ve Tiflis ülkesine kasd-ı seby ü istirkāk ile azîmet ve vâfir ganâim ve üserâ ahz ve avdetleri hilâlinde zuʿafâ-yi nâs ile emvâl ve eşyayı ilerü irsâl ve akviyâ-yi kavm (236-b) akabgîr olarak âheste-reftâr ile katʿ-ı feyâfî ve tilâl ederler iken reh-güzerlerinde vâkiʿ miʿber-i mâzîkda Gürcü ve Rusya askeri toplariyle kemîn-gîr-i fırsat bulunmalariyle ale'l-gafle düşmen-i meş'ûm emvâl ve üserâyı nakle me'mûr olan zuʿafâ-yi kavm üzerine gulüvv ü hücûm edüp tarafeynden muhâbereye mübâşeret ve kesret-i aʿdâ-yi li'âm ve gaflet ü kıllet-i islâm bâʿis-i perişânî ve tefrika olup fırka-i muvahhidînin bir mikdârı cur'a-nûş-i câm-ı şehâdet ve bir mikdârı gark-ı nehr-i rahmet-i ahadiyyet ve hayyen ele girenleri dahi mahall-i muʿarekeye karîb Sürem nâm mahalle aʿdâ tarafından îsâl olunduğu hâlde akeb-gîrân-ı islâm resîde-i mevziʿ-i hisâm olup cümlesi birden sell-i seyf-i intikām ve vâfir aʿdâyı vasıta-i şemşîr-i adû-iltikām ile iʿdâm ve gümnâm eyleyerek miʿber-i mezkûrdan mürür ve kırk elli kadar kefereyi me'sûr eyledikleri ve hîn-i muhârebede gerek şehîd ve gerek garîk olan mü'minin adedi mukaddem-i kavm-i Lezkiyân olan şahısdan sû'âl olundukda gerek Lezkî ve gerek ecnâs-ı sâireden telef ve esir olanlar ancak kırk-elli nefere bâliğ olduğunu tefhîm ve muvaz- zaf ve muʿayyen asâkir-i pâdişâhîden mecmaʿ-ı mezkûrda bir ferd mevcûd olmadığını müşârün-ileyh tahrîr ve terkîm edüp Âsitâne-i saʿâdet'de şöhret bulan havâdis her ne kadar helecân-ı kulûbe bâʿis ise dahi neşr-i erâcîfe mübtelâ olan baʿzı zâhir bî-nân-ı ʿavâmın iʿzâm-ı mâdde etmesinden neş'et ve vakʿa-i mezkûrenin hîn-i vukûʿunda derhâl tafsîl-i mâcerâ olunmadığı dahi mâddenin arz u takdîme tahammülü (237-a) olmayup umûr-ı cüz'iyyeden olduğuna delâlet eyleyeceği tâife-i Lezkiyânın zabt u rabtları ʿasîr ve sâʿir tavâif-i askeriyye gibi dâʿire-i hüsn-i intizâma idhâlleri gayr-i yesîr olduğundan fazla nehb ü gāret her bâr semîr-i zamîrleri ve seby ü istirkāk hülâsa-i fikr ü tedbîrleri olmağla câ-be-câ bu makūle evzâʿ-ı müdhişeye tasaddî ve giderek netîce-i hareketleri bir hâdise-i ʿazîmeye mü'eddî olacağını işâret etmiş husûs-ı mezkûr erkân-ı devlet ile meşveret olunup Tiflis hânının hareketinden hiss olunan sû'-i niyyete nazaran peyder-pey Çıldır'a vürûd eden asâkir-i Dağıstan'ın tefrîki hazm ü ihtiyât kāʿidesine mugāyir olduğu misillü Rusyalu'nun hân-ı mesfûr ile ʿakd eyledikleri ʿahd-i cedîde göre düşman zuhûrunda kendüye iʿânet ve memleketini hifz u hirâset cümle şurûtlarından olup kable'l-lüzûm asâkir-i Dağıstan'ın Tiflis ülkesine hücûmlarını Devlet-i aliyye'ye isnâd ve nakz-ı ʿahd daʿvâlarını dahi pîş-nihâd edecekleri vâridât-ı hâtırdan olmağla te'lîf-i cünûd ve hifz-ı uhûd beyninde Çıldır vâlîsine zü'l-tarafeyn bir vazʿ-ı taʿlîm ve telkîn olunmak hülâsa-i ârâ olduğuna binâen ol vechile vâlî-i müşârün-ileyh evâmir-i ʿaliyye ve makām-ı sadâretden mekâtîb-i seniyye ısdâr ve tisyâr olunmuşidi. Bu aralıkda Rusya elçisi tâlib-i mükâleme olup Neşât-âbâd'da re'îsülküttâb efendi ile lede'l-ictimâʿ Tiflis hâniyle olan muʿâhedelerini tezkâr (237-b) ve Lezkî tâʿifesini Çıldır vâlîsi tahrîk edüp Tiflis diyârına taslît eylediğini işʿâr ile ʿazlini hâstekâr ve tâʿife-i mezkûreyi Devlet-i aliyye ʿadem-i istishâb ile zararlarını defʿ etmek sûretlerinde baʿzı evzâʿ izhâr edüp tâʿife-i Lezkiyânın Tiflis hâniyle olan muhârebeleri kadîmî olduğuna binâen bu esnâda dahi kemâ-fi's-sâbık vukūʿ bulan mücâdelelerini vâlî-i müşârün-ileyh isnâd bî-maʿnâ ve hân-ı mersûm fi'l-asıl kendü hâlinde durmayup fırsatyâb oldukda tâʿife-i mezkûreyi nehb ü târâc ve bâ-husûs hem-hudûd olduğu Îran ahâlisini dâʿimâ hasr u izʿâc eylediğinden gayri Âzerbaycan ülkesinde vâkiʿ olan Gence memleketini tazyîk eylediği dahi resîde-i rütbe-i tahkīk olup gerek Dağıstan'da mütemekkin ve gerek Îran zemîninde mutavattın olanlar ehl-i islâmdan olduklarına binâen her hâlde imdâd ve iʿânetleri halîfetü'l-müslimîn olan pâdişâhımız hazretlerine lâzımdır diyerek mukābele ve Dîvân-ı hümâyûn'da mahfûz olan mükâleme mahallinde tafsîl olunduğu vech üzere tarafeynden vâfir keyfiyyât îrâdiyle mec- lise hitâm verilüp Çıldır vâlîsine tekrâr taraf-ı âsafîden mugâyir-i musâlaha bir vazʿ hudûs etmemek sûretleri mü'ekkeden tahrîr olundu.