İsyân-ı mutasarrıf-ı İskenderiye ve taʿyîn-i asâkir ez-cânib-i Devlet-i aliyye be-istîsâl an-ber-geşte-hâl ber-mûceb-i fetvâ-yı şerîfe

Kibr-i ru'ûnetde her biri sânî-i Nemrûd olan tâife-i Arnabudun ekserîsi cibâl-i şâhika-i asîretü'l-mürûr ve tilâl-i hâlika-i sa'betü'l-ubûrda redâet-i fi'âl ve resâset-i hâl ile lâne-sâz-ı tavattun ve ihtilât ve i'tilâfları ber-muktezâ-yı mücâneset-i re'âyâ-yı müştebihetü'l-ahvâle inhisâr ile nâdân-ı evzâ-ı sükkân-ı emsâr ve müdün olduklarından gayri mübâlât-ı dîniyyeden ârî olan eşhâs-ı kāsiretü'l-ukūle tahammül-i hükm-i cüz'î-i şerî'at sakîl ve girân ve hevâ-perestân-ı rûzgâra evâmir-i nefs-i emmâre lâ-muhâle muvâfık ve çespân geldiği ecilden bunlar dahi ittibâ'-ı mûcibât-ı enfüs-i redîe ile tarîk-i Hakdan udûl ve hevâlarına gayr-i muhâlif olan teklîf-i mülayimi kabûl eyleyerek dinlerini semen-i bahse ve âhiretlerini şey-i ehasse fürûht ede-geldikleri ve bu cehl-i müfrit sebebi ile inkıyâd-ı şer'-i mübîn ve itâʿat-i halîfe-i müslimînden teferru' eden nef' ü darr ve hayr u şer ma'lûmları olamayup ru'ûnet ve ma'siyeti âdet ve evâmir-i pâdişâhîye muhâlefeti tabi'at etdiklerinden gayri sâkin oldukları emâkin aksâ-yı bilâddan olup te'dîbleriyçün taraf-ı Devlet-i aliyye'den taʿyîn-i asker (232-b) hilâl-i tarîkde vâki' olan zu'afâ-yı nâsı mübtelâ-yı hasâret ve zarar eyleyeceği mülâhazalarıyla haklarında "Va'hfıd cenâhake li-meni'ttebe'ake" mantûk-ı şerîfi üzere rıfk u mülâyemet üzere icrâ ve câ-be-câ pend ü nasîhati mutazammın tenbîhât-ı ekîde ile iktifâ olunur idi. Zikr olunan tâife-i mefsedet-mu'tâd hilm ü merhamet Devlet-i aliyye'yi acz ü gaflete haml ü isnâd ve muktezâ-yı tabi'at-ı habîseleri olan mel'anet ve sû'-i a'mâli yevmen fe-yevmen müzdâd edüp her mevsimde hevâlarına muvâfık birer küştenîyi sergerde ittihâz ile nâire-i bağy ü udvânı inâre ve mahall-be-mahall gubâr-ı fitne ve zulmü isâre ve bâ-husûs bundan akdem İskenderiye mutasarrıfı olan Mahmud Paşa eben-an-cedd ni'am-ı gûnâ-gûn Devlet-i aliyye ile mütena'im ve iltifât ve nevâziş-i vükelâ ile akrân ve emsâline fâik ve mütekaddem olup İskenderiye sancağı gibi nemâsı kesîr ve mahsûlü vefîr bir memleket-i azîmeye tasarruf ve belki etrâf ve eknâfda vâki' katı çok mahallere bast-ı yed-i tasarruf ile sâye-i devletde mâlik-i mâl-i Kārun ve fart-ı batar u servet sebebi ile pâ-nihâde-i vâdî-i cünûn olup usûl-i refâh-ı fukarâ ve ecezeyi kam' ile cem' eylediği emvâl-i mağsûbeyi haşerât-ı nâse defʿ ve istîmâle ve incizâb husûlü akabinde livâ-i menkûs isyânı defʿ edüp Devlet-i aliyye tarafından te'dîb ve takrîr ve belki kendüye kes-i helâki tecrî etdirmek irâdeleri mahsûsu oldukda bir müddet sûret-i itāʿat irâetiyle kulle-i ârâm ve sükûna vülûc ve bir-takrîb taraf-ı devletden tahsîl-i afv etdiği gibi kemâkân zirve-i kûh-ı bagy ü isyâna urûc edüp (233-a) hattâ bu esnâda çehre-i tuğyândan refʿ-i estâr-ı iktitâm ve dâiresinde mütehaşşid olan erâzil ve eclâfdan başka tâ'ife-i li'âm-ı Arnabuddan vâfir eşkıyâyı emrine râm ve bâ-husûs cezîre-i Mora'dan zulmen akçe iddiʿâ eden Zeynel Papo ve rüfekāsını dâiresine celb ve imâle ve Mora'dan akçelerini tahsîl vaʿdiyle âb-ı mekr ü hadîʿayı isâle eyleyerek bilâ-emr ü fermân İskenderiye'den hurûc ve nehzat ve Bodgorice ve İşboza kalʿalarını muhâsara ve tazyîka mübâderet ve mütesellim bulunan İbrâhîm Paşa'yı ihrâc ile icrâ-yi envâʿ-ı fezâhat ve şenâʿat eylediğinden gayri Karadağ reʿâyâsı üzerine fuzûlî hareket ve içlerine girüp gûnâ-gûn mefsedet îkāʿına cesâretden sonra İskenderiye'ye avdet ve devlet-i ebed-müddet ile silm ü saffet üzere olan Venedüklünün baʿzı mahallerini gāret akabinde Tiran ve İlbasan ve Görüce ve Ohri ve ol havâlide bulunan kazâları geşt ü güzâr ve zahîre ve sâir matālibât ile fukarâyı mübtelâ-yi envâʿ-ı mazarr eylediğinden gayri Kurd Paşa'nın bölükbaşıları ile muhârebe ve birâderi dahi Pekin kalʿasını muhâsara eylediği resîde-i sâmiʿa-i devlet oldukda Venedüklünün zararını tahkîk ile ber-muktezâ-yı şerʿ-i kadîm katʿ-ı rişte-i nizâʿ ve husûmet ve fî-mâ-baʿd bu makūle hilâf-ı rızâ hareketden mücânebet etmesi zımnında bâ-emr-i âlî mübâşir taʿyîn olunup keyfiyyet maʿlûmu oldukda adem-i isgā ve merkez-i ru'ûnet ve huşûnetde pâ-ber-câ olarak tekrar top ve humbara ve mühimmât istishâb ve İlbasan havâlisinde mütemekkin Kaymak Bey'in üzerine hareket ve şitâb eylediği sübût-yâfte-i tahakkuk olmağla merkūmun fî-mâ-baʿd dâire-i tavʿ u ıslâh olması gayr-i mutasavver ve defʿ ü izâlesi emrinde ihtiyâr-ı tesâmüh ve tesâhül mûcib-i hatar olduğuna binâen (233-b) husûs-ı mezkûr birkaç defʿa erkân-ı devlet ile meşveret ve merkūm Mahmud Paşa ve oğlu Ahmed Paşa ve hevâdarlarından Tepedelenli Ali Paşa'nın sahîfe-i âlemden nokta-i şekk-i vücûdları hakk olunmak ehemm idügünde yek-sâk-ı muvâfakat olduklarından gayri hâlâ Şeyhülislâm ve allâmetü'l-enâm hazretleri dahi fetvâ iʿtā edüp eşkıyâ-yi mezkûrenin tuğ ve sancağı gayri refʿ ve İskenderiye Sancağı ilhâkiyle Muhtar Paşa-zâde Mehmed Paşa'ya ve Ohri Sancağı mîrimîrândan İsmâîl Paşa'ya tevcîh ve ihsân ve Rumeli vâlîsi ve Sofya seraskeri Vezîr Abdi Paşa'nın bu hatb-i cesîme me'mûriyyeti istihsân olunmakdan nâşî husûs-ı mezkûr müşârün-ileyh ile bi'l-mekâtibe muhâbere ve semt-i suhûlet-i maslahat müzâkere olundukda Sofya ordusunda mevcûd asâkir ve mühimmâtdan mikdâr-ı vâfî top ve levâzım-ı sâire ifrâz olunup kethüdâsının maʿiyyetine terfîk ve sâir me'mûrlara başbuğ olması müşârün-ileyh tarafından tasvîb ve tenmîk ve kendüsü dahi Sofya'dan hareket ve Manastır'a doğru azîmet etmek tedâbîrini zikr ü işâret etmekle der-akab kethüdâ-yı mûmâ-ileyhin me'mûr-ı maʿiyyeti olan tavâif-i askeriyyenin iktizâ eden me'mûriyyet emirleri ısdâr ve ihtişâd-ı asâkirden sonra kethüdâ-yı mûmâ-ileyh Manastır üzerinden ve derbendât başbuğu olup bu defʿa istîsâl-i eşkıyâ-yı mezkûreye me'mûr olan Kurd Ahmed Paşa dahi maʿiyyetine me'mûr olan asâkir ile İlbasan üzerinden azîmet etmek ve İskenderiye'nin hasr u tazyîki lâzım geldiği hâlde Bosna (234-a) vâlisi dahi eyâletinde mevcûd ricâl-i harb ü darbe kethüdâsını başbuğ nasb ve bir mahall-i münâsibden mecmaʿ-ı asâkire îsâl eylemek üzere me'mûr olduğundan gayri zikr olunan eşkıyâdan ahâlî-i İskenderiye tebrîd olunmak fikriyle memâlik-i mahrûsede ve Venedik memleketinde bulunan İskenderiye tüccârı emvâl ve erzaklarıyla birer mahall-i mahfûzda tevkīf olunup madde ber-taraf oluncaya dek sebîlleri tahliye olunmamak üzere iktizâ eden mahallere evâmir-i aliyye tahrîr ve Venedik balyosuna dahi tenbîh olunduğundan gayri zikr olunan mehâzîlin yed-i tasallutları olan İskenderiye ve Ülgün ve Bar ve sâir kılâʿın neferâtı dahi Devlet-i aliyye me'mûrlarına muʿîn ve zahîr olmak üzere me'mûr olmalarıyla îfâ-yı hak nân u nemek eyledikleri hâlde hizmetleri mebrûr ve saʿîleri meşkûr ve eşkıyâya hevâdarlıkları tahakkuk etdikde anlar dahi müdemmer ve makhûr olacakları ve işbu keyfiyyet netîce-pezîr oluncaya dek neferât-ı merkümenin iktizâ eden mevâcibleri îrâd ve masraf olunmamak üzere kalemlerine kayd olunduğu mufassal emr-i âlî ile neferât-ı kılâʿ-ı mezkûreye ifade olundu.
Attribution
Citation:
"İsyân-ı mutasarrıf-ı İskenderiye ve taʿyîn-i asâkir ez-cânib-i Devlet-i aliyye be-istîsâl an-ber-geşte-hâl ber-mûceb-i fetvâ-yı şerîfe", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1782_256.html
Item Details
Title:
İsyân-ı mutasarrıf-ı İskenderiye ve taʿyîn-i asâkir ez-cânib-i Devlet-i aliyye be-istîsâl an-ber-geşte-hâl ber-mûceb-i fetvâ-yı şerîfe
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1200
Source:
Mücteba İlgürel
Format:
text/plain
Language:
ota