Havâdisât-ı Şarkiyye

Bundan akdem İran zemînde daʿvâ-yı vekâlet belki sevdâ-yı saltanat ile âteş-efrûz-ı şûr u şerr ve gurûr-ı ikbâl-i çend-rûze-i dehr-i kāsımetü'z-zuhûr ile kāmet-efrâz-ı kerr ü fer olup mahrûm ve nâ-kâm dârü'l-cezâya atf-ı zimâm eden Ali Murad Hân-ı bî-izʿânın reviş ve reftârı gayr-ı müstakīm ve sû'-ı iʿtikād ve fesâd-ı niyyeti mutâbık-ı dil-hâh-ı dîv-i recîm olduğuna binâen taraf taraf muhâlifleri zuhûr ve fukarâ ve zuʿafâya musallat olan ummâl ve nüvvâbı zabt-ı nâsdan âciz olup umûrlarında zarûrî izhâr-ı tevânî ve fütûr eyledikleri maʿlûmu oldukda ihâfe-i nâs (196-b) ve îrâs-ı ruʿb u hirâs ile halkı kendüye imâle içün etrâf u eknâfa taʿyîn-ı asker-ı hezîmet-eser ve baʿzı mahallere bi'n-nefs kendüsü dahi sefer edüp bi-hikmetillâhi teʿâlâ her ne cânibe müteveccih oldu ise râyet-i ikbâli menkûs ve livâ-yı azm ü kasdı bâzgûne ve menkûs olup bilâhire istisfâ-yı memâlik-i davâʿîsini derûn-ı habâset-makrûnunda izmâr ve irtikâb-ı kâr-ı nâ-hencâr ile Tiflis hânını tevsît ve Moskovlu'dan istiʿâne ve baʿzı şurût ile hâhişger-i emr-i muhâdene olarak kesb-i garaz-ı dünyâ ve celb-i arz-ı bî-bakā içün aʿdâ-yı dîni ehl-i islâma taslît edüp hattâ mâlik olmazdan mukaddem sefâretle irsâl etdiği Mehmed Bey nâm sefîrine Moskovlu muʿteber bir âdemlerini terfîk ve tâc ve cığa ve esvâb-ı zî-kıymet misillû hedâyâ ile merkūmu akd-i sulha teşvîk eylediklerinden gayri husûl-i matlab-ı aksâlarına mukaddeme olan bir-iki madde-i cesîmenin ikrâr ve taʿahhüdü akabinde kefere-i mesfûre iʿâne ve imdâdı iltizâm ve bir tâifeyi celb içün mukaddemce tertîb etdikleri har-mühre-i mekr ü firîbi âdetleri üzere rişte-güzâr-ı intizâm etmişler idi. Sefîr-i merküm Ali Murad Hân'a vâsıl olmazdan mukaddem hân-ı mezbûrun helâki şuyûʿ ve ol dahi edâ-yı sefâret etmeksizin Tiflis'e rücûʿ eylediği Moskovlu'nun İrânîler ile akd-i sulha rağbetleri hudûdlarına mütekārib baʿzı emâkine dest-res (197-a) olmak ümîdiyle olup baʿdehû bir-takrîb ile Azerbaycan taraflarına asker taʿyîn ve Lehlü'ye etdikleri gadr ü hîleye kıyâsen hıtta-i İran'a bi'l-külliyye istîlâ ve giderek memâlik-i mahrûse-i Devlet-i aliyye'ye dahi tahattî ve tecâvüz ile semîr-i zamîrleri olan melʿanet ve adâveti icrâ edeceklerini İran hanlarından fi'l-cümle miknet ü kuvveti zâhir ve ez-kadîm cânib-i Devlet-i aliyye'ye meyl ü rükûnu bâhir olan Ahmed Hân hâlâ Erzurum vâlisi Vezîr Ali Paşa'ya tahrîr ve mahsûs dîvân kâtibisini bu emr-i mühimm içün tesyîr edüp ahâli-i İran'a dînî ve mülkî melhûz olan zarar-ı aʿdâyı defʿ ile ber-muktezâ-yı cihet vahdet-i islâmiyye himâye ve sıyânet olunmalarını niyâz ve bu mes'ûlleri karîn-i müsâʿade olmadığı sûretde hadd ü kıyâsdan bîrûn ehl-i islâm pâ-mâl-i aʿdâ-yı füsûn-sâz olacağını beyân etmekle Moskovlu'nun Tiflis'de el-yevm vâfir âdemleri mevcûd olduğuna mukābeleten Devlet-i aliyye tarafından dahi bir-iki bin âdem ve top ve cebe-hâne ve bir mikdâr mühimmât tarafına gönderilüp imtiyâzen ani'l-gayr bir rütbe ile dahi manzûr ve cânib-i devletden bu vechile mültefet ve mesrûr olduğu hâlde ahâlî-i İran'a itmi'nân-ı kalb hâsıl ve himâye-i devleti teyakkun ile havf u haşyetleri zâil olacağı ve düşmen-i dîn zuhûrunda te'yîd-i dîn-i mübîn ve kalʿ-ı usûl-i müşrikîn içün merdâne mübâreze ve mukātele edeceğini dîvân kâtibi merküm şifâhen takrîr (197-b) eylediğini vezîr-i müşârün-ileyh bu defʿa tahrîr etmiş aʿdânın sû'-i kasd ve niyyeti maʿlûm ve ednâ bahâne ile İrânîyân üzerine hareketi meczûm olduğuna binâen İran hanlarına bundan akdem tesliyeti mutazammın ve düşman zuhûrunda bi'l-ittifâk mukābele etmelerini mübeyyin evâmir-i aliyye ısdâr ve sugûr u hudûd-ı islâmiyyede vâkiʿ olan vulât-ı zafer-iʿtiyâd lede'l-iktizâ me'mûr-ı iʿâne ve imdâd oldukları işʿâr olduğundan gayri Hoy hânı mûmâ-ileyh sâir hânlar beyninde müteneffis ve sâhib-vücûd ve ashâb-ı hall ü akdden maʿdûd olduğuna binâen sâirlerinden ziyâde mültefit olup hattâ atāyā-yi mülûkiyye ve teşrîfât-ı sultâniyye ile dahi kesb-i imtiyâz etmişidi. Ahâli-i İran haklarında sebkat eden va'din mehmâ-emken incâzı ve lâzıme-i yek-ciheti ve ittihâda ri'âyeten râyet-i nusret-âyet-i himâyet ve imdâdın iktizâzı kâr-ı dîrîn gayret-keşân-ı dîn ve fi'l-i pîşîn humât-ı beyza-i müslimîn olup ancak kable'l-lüzûm asker taʿyîni ve pâye i'tâsı baʿzı mahzûru müstelzim olmağla şimdilik top ve baʿzı mühimmât irsâliyle hân-ı mezkûru me'yûs etmemek her hâlde lâzıme-i hazm ü ihtiyât mer'î olup muktezâ-yı vakt ü hâle göre hareket etmek bâbmda vezîr-i müşârün-ileyhe hitâben emr-i âlî ısdâr ve tisyâr olundu.
Attribution
Citation:
"Havâdisât-ı Şarkiyye", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1782_198.html
Item Details
Title:
Havâdisât-ı Şarkiyye
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1199
Source:
Mücteba İlgürel
Format:
text/plain
Language:
ota