Mâdde-i Kırım içün bundan akdem ittifâk-ı ârâ-yı vükelâ-yı devlet ile Moskovlu'ya verilen senedin bu esnâda tasdîk-nâmesi vürûd edüp Aynalıkavak musâlahası akabinde mübâdele olunan tasdîk-nâmeye kıyâsen bu defʿa dahi rüsûm-ı âdiye (123-b) icrâsı ve Bâbıâlî'de mübâdele kılınması müstedʿayâtıyla Rusya elçisi tercümânını re'isülküttâb efendi tarafına irsâl ve efendi-i müşârün-ileyh dahi bu maddenin tasdîk-nâmesi mâ-beyni'l-
murahhaseyn mübâdele olunmak iktizâ eder kavl-i leyyinî ile tercümân-ı mersûmu defʿ akabinde mersûm avdet ve maʿ-icrâ'i'r-rüsûm mübâdeleye himmet mûcib-i tezâyüd-i safvet ve muhabbet ve terk ü tarhı mûris-i iğbirâr ü bürûdet olacağı peyâmını îsâl eylediğinden gayri icrâ-yı rüsûm selef-i bi'se'l-halefi vaktinde dahi vâkiʿ olup kendüye adem-i müsâʿade devleti indinde inhitât-ı iʿtibârına sebeb olacağı tazarruʿâtını ifade etmekle madde-i mezkûrenin hüsn ü kubhu muvâzene ve rüsûm-ı mezkûrenin vech-i matlûb üzere icrâsında tekevvün eyleyecek zarar u fesâd muʿâyene olunup alenen teʿâti-i tasdîk-nâmede -sefer ber-taraf oldu- deyû asâkir-i mansûreye rehâvet ü fütûr ve seraskerlerin himmetlerine kesel ü kusûr tatarruk eyleyeceği كالنور في الديجور [ke'n-nûri fi'd-deycûr] zâhir ve gayr-i mestûr olup bu mehâzîr ise tasdîk-nâmenin sırren mübâdelesinde dahi derkârdır. Zîrâ baʿde'l-mübâdele beher hâl serhadlerde tahazzüb ve ihtişâd eden tavâ'if-i askeriyyeyi bir râbıtaya bend muktezî ve hâlleri üzere terk olundukları hâlde Rusyalu dahi mukābeleten askerini hudûdda ibkā (124-a) ve gün be-gün sebeb-i cemʿiyyeti istiksâdan hâli olmayacakları bedîhî olup bu sûretde adem-i teşettüt-i şeml-i askerîye dikkat ve ihtimâm ve mahallerinde ibkā ve istikrârlariyle taraf-ı hasmdan zuhûru melhûz su'âle istihzâr-ı cevâb ve tehyi'e-i delîl-i ilzâm dâʿiyeleri ile Rumeli vâlîsine ve İsmail seraskeri olan Vezîr Abdi Paşa hazretleri kalemrev-i hükümetlerinde vâkiʿ Sofya'da ikāmet ve Sofya'da müctemiʿ olan askere başbuğ olan Vezîr İsmail Paşa hazretleri mansıbı olan Anadolu eyâletine mürûr ile zabt u rabt-ı memleket edüp Özi vâlîsi Vezîr Bekir Paşa hazretleri dahi Silistre'de Vezîr Arslan Mehmed Paşa hazretleri Bucak'da ârâm ve meks ile her tarafa havâle-i çeşm-i basîret etmek ve hasım tarafından su'âl vârid olduğu sûretde herkes dâhil kalemrev-i hükümetinde mukīm olup tağyîr-i makarr u cây-gâhdan Devlet-i aliyye'nin bir garaz-ı âharı yokdur demek ve bu vesîle ile serhadlere takviye ve nizâm ve metânet ve istihkâm vermek tedâbîri bi-etrâfihâ rikâb-ı kâm-yâb-ı hüsrevâneye arz olundukda elçi-i mersûmun selefi olan küştenî dahi «Aynalı-kavak musâlahasından sonra devletimin cüz'î ve küllî bir garazı kalmayup ilâ-yevmi'l-kıyâm safvet ve muhabbetde ber-devâm olacağı muhakkakdır» demiş iken bir müddetden sonra zehre tirâk-i ashâb-ı idrâk olan işbu madde-i hatar-nâk zuhûr edüp (124-b) bu takdîrde aʿdânın bast eyledikleri mukaddimât-ı mümevvehe ki beynlerinde çere muyne ( چره موینه ) ile müştehiredir. Hakīkate haml ile mesmûʿ olmayup riʿâyeten li'l-hazm asâkir-i mansûre serhadlerde ibkā ve adem-i tefrîk ve teştîtlerine iʿtinâ ve tasdîk-nâmeler mâ-beyni'l-murahhaseyn mübâdele olunmak tenbîhâtı vâkıf-ı dekāyık-ı umûr-ı kâ'inât ve ârif-i mezâyâ-yi ahvâl-i mevcûdât olan şehriyâr-ı sutûde-ârâ hazretlerinden levha-
tırâz-ı sünûh u zuhûr ve işbu tedkīk ve mülâhaza-i sâibe-i mülûkâneleri mûceb-i şâbâş ve tahsîn-i erbâb-ı nühâ ve şuʿûr olmuşdur. Hakîkat-i maddeye nazaran insâf ile dikkat olunsa "ve liküllin vicheh" meddâsı üzere re'yyenin ikisi dahi müvecceh ve müsellem olup evvelkisi kānûn-ı küllî-i düvele mutâbık ikincisi kāʿide-i hazm u ihtiyâta muvâfıkdır. Biz yine sadede gelelim tasdîknâmelerin bilâ-rüsûm icrâsına eğerçi irâde-i mülûkâne taʿalluk eyledi, lâkin elçi-i mersûm Aynalı-kavak tenkīh-nâmesinin mübâdelesi akabinde mukaddemâ cârî olan rüsûmu daʿvâ-yı bâtılına delîl ittihâziyle me'lûf olduğu ruʿûnet ve ısrâra ibtidâr eyleyeceğinden gayri Devlet-i aliyye'nin Moskovlu hakkında gālibâ nihânî bir fikr ü mülâhazası vardır diyerek bir vazʿ-ı bârid izhâr eyleyecekleri mülâhazadan baʿîd olmadığı ve asâkir-i mansûre fermûde-i hazret-i şehriyârî üzere serhadlerde müstakırr ve yalnız Vezîr Abdi Paşa kalemrev-i hükûmeti olan Sofya'ya ve Sofya'dan (125a) Vezîr İsmail Paşa kürsî-i mansıbı olan Kütahya'ya nakl olunup Özi muhâfızı Vezîr Hazînedâr Ali Paşa kemâ-kân hizmet-i muhâfazada sarf-ı tâb u tevân etmek şartıyla maʿ-icrâ'i'r-rüsûm mübâdele istîzânı mütekerrir oldukda vech-i ensebi üzere amel ü harekete ibtidâr olunmak bâbında izn-i hümâyûn şerefyâfte-i sudûr olup semâhatlû şeyhülislâm efendi hazretlerine dahi keyfiyyet ifâde olundukda terk-i rüsûm ile elçi tarafından ısrâr mahzûru melhûz olduğu misillû maʿ-icrâ'i'r-rüsûm mübâdelede dahi hücnet derkârdır, zîrâ elçiye mihmândâr taʿyîni ve hânesine ortası neferâtiyle bir çorbacı tesyîri levâzım-ı rüsûmdan olup bu keyfiyyet ise şuyûʿ-ı sulhü îcâb ve serhadlerde mütehazzib olan tavâif-i askeriyyenin tezelzül ve teferruklarına min-akve'l-esbâb olacağına binâen husûs-ı mezkûrda hadd-i evsat bulunmak netîce-i hayâl-i semîhâneleri olduğunu efendi-i müşârün-ileyh hazretleri âverde-i zebân-ı beyân ve mihmândâr ve orta taʿyîn olunmaksızın mübâdele-i tasdîknâmeyi istisvâb ve istihsân etmeleriyle binâen alâ-zâlik ve orta ve mihmândâr taʿyîn olunmaksızın Babıâlî'ye getürdülüp kendüye kürk ve mensûbâtına hilaʿ ilbâsiyle iktifâ teklifi olundukda ednâ rüsûmun terkine kāil olmadığını işrâb ve kāil olduğu sûretde devleti tarafından mazhar-ı serzeniş ve itâb olacağın işʿâr ve sûret-i infiʿâlde mâ-beyni'l-murahhaseyn mübâdeleyi ihtiyâr (125b) etmekle işbu Cumâdelulânın onüçüncü sebt günü Aynalı-kavak sahil-sarayında vezîr-i mükerrem kapudan paşa ve Müftî-zâde ve re'isülküttâb efendi hazerâtı hâzır oldukları hâlde Rusya elçisiyle tasdîknâmeleri mübâdele eylediler. Öteden berü bu makūle senedât mübâdelesi akabinde yek-diğere hediyye vermek mesbûkü'l-misl olmakdan nâşî Rusya elçisi devleti tarafından olmak üzere bir mikdâr hediyye tertîb eylediğini ifade edüp mersûmun hediyyesi kabûl olunmayup redd olunduğu hâlde bu vazʿı ga-
raz-ı âhara haml ile ba'zı ahkâm istihrâc eyleyeceği ve devletinin teneffür ve tevahhuşuna sebeb olacağı vâridât-ı hâtırdan olduğuna binâen kabûl-i hediyyesiyle def'-i vahşet ve ba'dehû hediyyesine mukābele ile verdiği şey'i zımnen redd etmek san'atine mübâderet tedâbîr-i müstahseneden olmağla husûs-ı mezkûr istîzân sûretinde savb-ı şevket-evb-i hüsrevâneye arz u inhâ ve sudûr-ı izn akabinde rüsûm-ı tehâdî tarafeynden icrâ ve mersûmun takdîm eylediği hedâyâ Devlet-i aliyye tarafından bilmukābele i'tâ olunan tefârîk ve nevâdir-i eşyâ bilâ-ziyâde ve noksân sebt-i cerîde-i râstî-unvân kılındı.
Mübâdele-i tasdîk-nâme-i Kırım
Attribution
- Citation:
- "Mübâdele-i tasdîk-nâme-i Kırım", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1782_089.html
Item Details
- Title:
- Mübâdele-i tasdîk-nâme-i Kırım
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1198
- Source:
- Mücteba İlgürel
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota