Sûret-i sened-i emr-i ticâret

Bi-ismihî subhânehu ve teʿâlâ bâʿis-i tenmîk-i hurûf oldur ki Nemçe Devleti Belgrad ahid-nâmesinin onbirinci mâddesinde şurûta müsteniden taht-ı hükümet-i Devlet-i aliyye'de olan memâlikde Nemçe reʿâyâsı ve tüccârı hakkında baʿzı râbıta ve nizâm tertîbini iltimâs eylediği münderic olup takrîr-i mezbûrun mazmûnu mütâlaʿa olundukda zikr olunan onbirinci mâdde devletinin bu bâbda olan maʿrûzâtına esâs olduğunu mübîn olmakdan nâşî emr-i ticârete dâir en müsâʿade olunan milletin hakkında cârî olan ve dahi ziyâde muʿâfeyât ve müsâlemât bi'l-cümle memâlik-i imparatoriyyede berren ve bahren ve nehren geşt ü güzâr ile ticâret eden Devlet-i aliyye tüccârı câr sefîneleri ve reʿâyâları hakkında dahi ale'd-devâm câri olacağını elçi-i mûmâ-ileyh bâlâda zikr olunan takrîrinde tasdîk ve tahkīk eylediğine binâen cânib-i Devlet-i (104-b) aliyye'den ahid-nâmelerin îcâb etdiği muʿahedât ale'd-devâm sıdkla ibkā ve kadîmî dost ve hem-cıvâr olan Nemçe Devleti'ne derkâr olan muhâlesat ve muvâlât-ı kâmilenin âsâr-ı hakīkiyyesi ibrâzına sâlih olur vesâile ihtimâm ve iʿtinâ oluna-gelmekle fî-mâ-baʿd Nemçe reʿâyâsının hakkında icrâ olunacak muʿamele tağyîrden masûn ve düstûrü'l-amel olup Devlet-i aliyye tarafından zikr olunan Belgrad ahidnâmesi gibi kavî ve müstahkem iʿtibâr olunacak mevâd ve kuyûdât-ı âtiyetü'z-zikre mürâʿât olunması işbu sened ile ber-vech-i mansûs taʿahhüd ve iltizâma karar verilmişdir. Evvelki madde: Bin yüz otuziki senesinde Pasarofça'da imzâ olunup marrü'z-zikr Belgrad ahid-nâmesinin onbirinci maddesine esâs ittihâz olunan ticâret muʿâhedesi muktezâsı bi'l-cümle memâlik-i Devlet-i aliyye'de Nemçe Devleti'nin tüccâr ve reʿâyâsı hakkına mer'î ve muʿteber tutula ve bu bâbda ednâ mertebe inhirâf veyâhud mugāyeret vukūʿuna cânib-i Devlet-i aliyye'den ruhsat ve cevâz gösterilmeye. İkinci madde: Nemçe tüccârı ve reʿâyâsı tarafından edâsı lâzım gelen resm-i gümrük hususunda Devlet-i aliyye muʿâhedât-ı kadîmesini bu defʿa müceddeden beyân eder ki Nemçe tüccârının memâlik-i Devlet-i aliyye'ye beyʿ içün idhâl edecekleri bi'l-cümle emtiʿalarının yâ idhâli veyâhud nakli mahallerinde yalnız bir defʿa yüzde üçden ziyâde resm-i gümrük edâ etmeyeler ve kezâlik Devlet-i aliyye'den iştirâ ve ihrâc edecekleri (105-a) memnûʿâtdan olmayan emtiʿa içün yalnız bir defʿa ve bir mahalde yüzde üç resm edâ edeler. Şöyle ki Nemçe tüccârının vech-i meşrûh üzere gerek idhâlen ve gerek ihrâcen vâkiʿ olan ticaretleri her gûne sâir teklîfden ve ale'l-husûs masdâriyye ve kassâbiyye ve bidʿat ve resm-i huddâmiyye ve reft ve bâc ve yasak ve sâir teklîfden sâlim ola. Marrü'z-zikr Pasarofca ticaret ahid-nâmesinde bunlara dâir tertîbât gerçi tavzîh ve tasrîh olunmuş ancak mürûr-ı ezmân ile işbu nizâma memâlik-i Devlet-i aliyye'de ve ale'l-husûs Eflâk ve Boğdan memleketlerinde ʿâdet-i müstakırreden hâric nice hâlât ʿârız olduğu elçi-i mûmâ-ileyh tarafından beyân olunmak hasebiyle nizâm-ı mezbûrun memâlik-i Devlet-i aliyye'de baʿd-ezîn kâmilen mer'î tutulmasiyçün Devlet-i aliyye bu mahalde nizâm-ı mezbûru resmen te'yîd eder. Üçüncü madde: Nemçe reʿâyâsı ve tüccârı cemîʿ emtiʿanm idhâlinde ve bâlâda zikr olunduğu vech üzere memnûʿatdan olmayan emtiʿanm ihrâcında ve beyʿ ü şirâsında serbestiyyet-i tâmme ile serbest olup hirfet ve şirket erbâbı ve muhtekir ve sâirleri her kim ise alenen ve hufyeten ednâ mertebe mevâniʿ îrâsı ve beyʿ ü şirâ husûsunda tevâbiʿ-i Devlet-i aliyye'den taʿzîb ve taʿaddî vukūʿu ve kezâlik Devlet-i aliyye tüccâr ve reʿâyâsından biri Nemçe tüccârından baʿzı emtiʿa ve eşyâ iştirâ eyledikde bu bahâne ile esnâf ve muhtekirler taraflarından katʿâ dahl [105b] ü taʿarruz zuhûru tecvîz olunmaya. Ol ecilden bi'l-cümle memâlik-i Devlet-i aliyye'de âmed-şüd veyâhud meks eden Nemçe reʿâyâsı hakkında ne vechile muʿâmele iktizâ eylediğini beyân siyâkında eyâlet ve bihâr ve sevâhil hükkâmına ve zâbitânına ve gümrük ümenâsına hitâben işbu senedin icrâsı katʿiyyü'l-müfâd evâmir-i aliyye ekîde ile tenbîh oluna ve Nemçe Devleti'nin elçi ve konsolos ve kârgüzârları ve hudûd kumandanları âgâh olup muktezâsı üzere âmil olmalariyçün evâmir-i aliyye-i mezkûrenin sûretleri Nemçe Devleti'ne iʿtâ oluna. Dördüncü madde: Nehren ve bahren ticâret husûsunda eyâlât vâlîlerine ve hükkâm ve zâbitânına bir gûne şekk ve şübhe ârız olmamasiyçün Devlet-i aliyye beyân eder ki ahid-nâmeler mübtegāsınca Nemçe reʿâyâsı ve tüccârının bi'l-cümle memâlik ve eyâlât-ı Devlet-i aliyye'de pasaportlariyle bahren ve nehren serbestiyyet üzere geşt ü güzâr ve ticâret eylemeleri ve karada ve bahrde ve nehirde münâsib gördükleri mahalde yanaşup lâzım gelen rüsûmâtı edâ ile emtiʿalarını ihrâc ve memnûʿatdan olmayanlarını tahmîl eylemeleri câiz ola. Beşinci madde: Sâir müste'men tâifelerinin ve ale'l-husûs Françe ve İngiltere ve Nederlanda ve Rusyalu'nun ve ziyâde müsâʿade olunan sâir milelin bu âna dek ve bundan böyle mütemettiʿ oldukları müsâʿadât ve müsâlemât ve menâfiʿ-i ticâreti bilâ-istisnâ Nemçe Devleti'nin dahi Belgrad ahid-nâmesi ve Pasarofça ticâret muʿâhedesi [106a] muktezâları ve iki devlet beyninde der-kâr olan safvet-i kâmile lâzımesince kendü reʿâyâsı ve tüccârı haklarında iddiʿâya istihkākını Devlet-i aliyye te'yîd eder. Altıncı madde: Marrü'z-zikr Pasarofça ticâret ahid-nâmesinde münderic olan istisnâ mâniʿ olmayarak Nemçe reʿâyâsı ve tüccârının nehirden bahre ve bahrden nehre Nemçe bayrağı ve sefîne ve tâifesiyle li-ecli't-ticâre serbestiyyet üzere mürûrları câiz ola ve bâlâda zikr olunduğu üzere idhâl ve ihrâc edecekleri eşyâ içün bir defʿa lâzım gelen resm-i gümrükden gayri bir nesne edâsında mecbûr olmayalar. Yedinci madde: Nemçe diyârından düvel-i sâireye ve düvel-i sâireden Nemçe diyârına Nemçe bayrağiyle bahren ve nehren gelüp giden Nemçe reʿâyâsı ve tüccârının Devlet-i aliyye'ye tâbiʿ sevâhil ve boğaz ve haliclerden ve bâ-husûs Bahr-i siyâh boğazından her gûne rüsûmdan muʿâf olarak serbestiyyet üzere mürûrları ve emtiʿalarını ihrâcları cebr ü cefâ ve ezâdan ve hüsn-i rızâlariyle esnâ-yı râhda beyʿ içün çıkardıkları emtiʿanın resm-i güm- rüğünden mâʿadâ her güne teklîfden sâlim ola ve zikr olunan tüccâr sefîneleri Rusya tüccârına ruhsat verilen sefînelerden kebîr olmaya ve zikr olunan Nemçe tüccâr reʿâyâsı Devlet-i aliyye'nin dost-ı ahabbı olan Nemçe Devleti'ne tâbiʿ olmalariyle eyâlât-ı Devlet-i aliyye'den hîn-i mürûrlarında haklarında dostâne muʿâmele ve müzâheret (106-b) oluna. Ancak nehren seyr eden Nemçe tüccâr sefînelerinin bahrde seyr ü güzâr ve ekseriyâ sâlih olmayacakları mülâhaza olunmağla zikr olunan sefînelerinin bahre yakın mahallere vusûllerinde derûnlarında bulunan emtiʿanın Bahr-i siyâh'a işleye gelen âhar sefînelere vazʿ u tahmîli câiz ola ve emtiʿanın bu vechile âhar sefînelere vazʿ ve tahmîli içün bir türlü resm mutālebesinden bahs olunmaya. Sekizinci madde: İşbu senedin maddelerinden bir maddesinin ve bâ-husûs memnûʿatdan olan emtiʿanın veyâhûd Pasarofça ve Belgrad ahid-nâmelerinde münderic ticâret şerâitinin muktezâları icrâsı husûsunda bir suʿûbet ârız olduğu takdirde bu gûne suʿûbetin terâzi-i cânibeyn ile dostâne ve muhikkāne tesviyesine Devlet-i aliyye tarafından rızâ-dâde oluna. Kaldı ki bu vechile faysal verilmesi kābil olmadığı sûretde geçen sene Rusya Devleti ile akd olunan ticâret muʿâhedesinin tertîbâtına tatbîkan ve Nemçe ticâretine tevfîkan zikr olunan suʿûbetin dahi dostâne tesviye ve fasl u hasm olunmasına Devlet-i aliyye râzı olur. Tezyîl: İşbu sekiz madde üzere mebnî ticâret husûsunun minvâl-i meşrûh üzere senedi verilmek cümlenin karâr-gîr-i re'y ü tedbîri oldukdan sonra Nemçelü'ye iʿtā ve Devlet-i aliyye tüccârının dahi Nemçe diyârında berren ve bahren ve nehren serbest ve mutlak geşt ü güzâr ve dâd ü sitede ibtidâr etmeleri ve gayet dost olan düvel tüccârı hakkında (107-a) cereyân eden muʿâmelât Devlet-i aliyye tüccârı haklarında dahi bilâ-kusûr câri olmak zemîninde Nemçelü'den sened alınmak fâideden hâli olmadığı havâli-gerd-i zamîr-i sadrü'l-vűzerâ olmağla zikr olunan sened ber-vech-i muharrer Nemçe elçisinden taleb olundukda bilâ-tereddüd devleti tarafından bu husûsu telâkki bi'l-kabûl kılınacağını müşʿir bir kıt'a sened tahrîr ve sûretî işbu mahalle sebt ve tastîr olundu.
Attribution
Citation:
"Sûret-i sened-i emr-i ticâret", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1782_069.html
Item Details
Title:
Sûret-i sened-i emr-i ticâret
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1198
Source:
Mücteba İlgürel
Format:
text/plain
Language:
ota