Hezâr-bâr hüsâm-ı islâm ve rimâh-ı kümât-ı zafer-encâmdan çaşnî-yâb-ı zehr-i kahr u demâr ve ticâret-i râbiha-i mülkiyye ve askeriyyeden hasâret-i külliyyeye düçâr olan Nemçe keferesi leyl ü nehâr müntehiz-i ahz-i sâr ve Devlet-i aliyye hakkında Moskov ve sâir düvelden cüz'î kasd-ı bed-i mahsûsları olduğu hâlde der-akab derîçe-bâz-ı gamz ü nifâk ve zünnâr-bend-i ahd ü mîsâk ola-geldiklerinden gayri evâil-i devr-i Hazret-i Mahmud Hânî'de ber-muktezâ-yi tekālîb-i eyyâm tasallut-ı a'câm-ı li'âm ve zuhûr-ı gavâil-i mülkiyye-i hayr-encâmı za'f-ı hâl-i Devlet-i ebed-kıyâma haml eyleyerek âdet-i me'lûfeleri üzere Moskovlu ile müttehid ve sâir milelden dahi müstemidd oldukları hâlde bağteten memâlik-i mahrûse-i islâmiyyeye itâle-i pây-i gurûr ü inâd ve seby ü nehb ve ahz ü selb vâdilerinde izhâr-ı envâʿ-ı şerr ü fesâd etmişler idi. Çünki bu devlet-i nusret-medâr mâ-ta'akibe'l-leyl ve'n-nehâr sâbit ve pâydâr olduğu âsâr-ı sarîha ve işârât-ı sahîha ile mersûm-ı sahâif-i îkān-ı ehl-i irfândır, lâ-cerem haklarında (103-a) nigeh-endâz-ı sû-i kasd olanların destyârî-i inâyet-i perverdigâr ile makhûriyyetleri târîh-şinâsân-ı rûzgâra nümâyân ve hattâ devr-i mezkûrda Moskovlu'nun Surika ve Kırım ve sâir mahallerde ve Nemçelü'nün Mehâdiye ve Hisarcık ve Bosna'da müşâhede eyledikleri zur-bâzu-yi muvahhidîn ve sadme-i kûh-endâz-ı guzât ü mücâhidîn ikisini birden sulha mecbûr eylediği vâreste-i beyân olup binâen alâ-zâlik bu makūle tecrübe-i mükerrereleri vukūʿ bulan umûrda mütenebbih olmaları lâzım iken dalâlet-i asliyye gavâit-i cibiliyye iktizâsıyla dâimâ zîr-gâh-ı ihtiyâlden icrâ-yi çirkâb-ı mekr ü âl ve devlet-i islâmiyyeye bir tarafdan mu'ârız zuhûrunu nuhbe-i âmâl add ede-geldikleri zâhir olup hattâ bu defʿa Moskovlu ile gâyetü'l-gâye hafî ve mestûr olan ittihâdları Devlet-i aliyye'yi ne derecelerde hasâret-i mülkiyyeye giriftâr ve müttefiklerinin kasâvâ-yi matâlibleri olan madde-i azîmeye dest-res olmaları zımnında ne mertebelerde sarf-ı vusʿ ü iktidâr eyledikleri âşikâr olmağla bu kerre kendüleri dahi bir nevʿ tahsîl-i imtiyâza hâhişger ve madde-i ticâret ve âhar garazlarının tahsîline mühîd-i mukaddeme-i müte'ayyinetü'z-zarar etmeleriyle bu sebebden Âsitâne-i saʿâdet'de mukîm olan elçileri bu defʿa Bâbıâlî'ye bir kıt'a memhûr takrîr arz u takdîm mefhûmunda Rusyalu
misillü serbestiyyet üzere enhâr ü bihârda tüccâr sefîneleri geşt ü güzâr (103-b) ve emr-i ticâret baʿzı şurût-ı mukarrere ile nizâm-gîr-i karâr olmasını işʿâr ve zuʿm-ı bâtıllarınca işbu ticâret mâddesi mutlak ve gayr-i mukayyed olarak ahid-nâmelerde mastûr olduğunu beyân ile ibârât-ı mezkûreyi hod be-hod tefsîre ibtidâr ve kavâlib-i maʿânî-i mahsûsa olan elfâz-ı maʿlûmenin vazʿ-ı aslısına adem-i iʿtibâr ve matlûbları olan vech üzere istinbât-ı ahkâm ile iştikāk-ı âteş-peykâr eyledikleri maʿlûm oldukda tedârükât-ı Devlet-i aliyye tekmîl olunmazdan akdem hasm-ı bed-nihâde sûret-i ye's ü nevmîdîyle cevâb-dâde ve matlûblarına adem-i müsâʿade mugāyir-i resm-i dûr-endîşî ve ihtiyât olduğundan gayri tahsîl-i merâmlarında ednâ rütbe-i te'ennî hiss eyledikleri gibi müttefiklerini ilhâh ve ibrâma iğrâ eyleyecekleri hüveydâ olmağla takrîrlerinde münderic olan mevâdd-ı ticâret mehmâ-emken tesviye ve taʿdîl ve baʿzı muzır taʿbîrât tayy u tenzîl olunarak bir kalıba ifrâğ olunmak savabdîd-i ashâb-ı re'y-i sedîd olmağla zikr olunan mevâddın islâh ve tenkīhine mübâşeret ve bihârdan fazla takrîrlerinde enhâr kaydı musarrah ve mezkûr ve nehr-i Prut dahi müstakillen mastûr olup enhârın bi-hasebi'l-vazʿ efrâdına şumûlü müstebân iken ifrâd-ı bi'z-zikr ile nehr-i Prut'un tahsîsi abes kabîlinden olduğu lisânen tercümânlarına kârfermâyân-ı Devlet-i aliyye taraflarından beyân ve katı çok muʿâraza ve mübâheseden sonra üzerine hatt-ı butlân çekilüp baʿdehû mevâdd-ı (104-a) mezkûrenin cümle ile müzâkeresi istısvâb olunmağla sadrıaʿzam ve müteʿayyinân-ı ricâlden baʿzı erbâb-ı hads ü zekâhâne-i hazret-i fetvâ-penâhîde hey'et-i mütenekkire ile ictimâʿ ve marrü'z-zikr takrîri herkesi istimâʿ akabinde baʿzı vâhi ebhâs-ı miyânede güzerân ve bi'l-âhire hâvî olduğu mâddeleri kabûlden gayri çâre olmayup senedin iʿtâsını istihsân eylediler.
Takrîr-dâden-i elçi-i Nemçe berâ-yi mevâdd-ı ticâret
Attribution
- Citation:
- "Takrîr-dâden-i elçi-i Nemçe berâ-yi mevâdd-ı ticâret", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1782_068.html
Item Details
- Title:
- Takrîr-dâden-i elçi-i Nemçe berâ-yi mevâdd-ı ticâret
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1198
- Source:
- Mücteba İlgürel
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota