Prusya elçisinin bu defʿa devleti tarafından me'mûren verdiği takrîrin mefhûmunda Moskovlu'nun hilâf-ı ahd u şart zabt eyledikleri Kırım ve Taman ve Kuban memâlikine Devlet-i aliyye tarafından sûret-i rızâ mer'î olarak her ne kadar ihtiyârı zarûrî ise dahi sened iʿtâsı mehâzîr-i külliyyeyi mutazammın ve kilid-i memâlik-i mahrûseyi yedlerine teslîm kabîlinden olduğu müteʿayyin ve tarîk-i muvâzeneye iʿtibâren müttefiki olan Nemçelü dahi memâlik-i mahrûseden bir kıtʿa arza tâlib ve imtinâʿ zuhûru akabinde کار نوبت است mefhûmu ile Rusyalu'yu ısrarda müşterek edüp tahsîl-i matlabına âlet eyleyeceği ihtimâl-i gâlib olmağla Devlet-i aliyye bu hilâlde düvelin baʿzısı ile ittifâk ve hasm ile muhârebeye şedd-i nitāk etmek umûr-ı lâzıme-i
mülkiyyeden olduğunu hayırhâhlık (49-b) yüzünden beyân ve Macar ile Eflâk beyninde mevzûʿ olan alâim-i fâsılanın hufyeten refʿ olunduğunu dahi îrâd eylediğinden gayri sened iʿtâsı min-külli'l-vücûh müstelzim-i envâʿ-i mahzûrat ve sebeb-i vukūʿ-ı mekârih ve âfât olduğunu kendülere muhtass olan baʿzı edille ile işʿâr etmişler.
Tezyîl: Prusyalu'nun bu misillû harb-i mechûlü'n-netîceye Devlet-i aliyye'yi hass u tahrîzi her ne kadar ağrâz-ı kâmineden ârî değil ise dahi hâlin ani'l-fâide olmadığı dahi müsellemdir. Devlet-i ebed-müddet lev-faraznâ sened iʿtâsında ehven-i şerreyni ihtiyâr edüp der-akab cümle ile ittifâk ve kasem-i mü'ekked ve iktizâ eyler ise icrâ-yi siyâset-i müşedded ile miyâneden refʿ-i şevâib-i nifâk edüp askerine kemâ-yenbağî nizâm ve tekmîl-i mühimmâtına alâ tarîki'l-ihtimâm kıyâm ve husemânın cemîʿsine berren ve bahren bi-fazlihi teʿâlâ akalli birkaç sene cevâb verecek derecelerde tertîbâtını itmâm etmeyüp kemâ-fi'l-evvel encâm-ı kâr mülâhazası metrûk u zuhûl ve gaflet vâdisi meslûk olur ise maʿaz-Allahü teʿâlâ Prusya kralının mülâhazası vârid ve civârda leyl ü nehâr müntehiz-i fırsat olan küffâr-ı tebeh-kârın memâlik-i islâmiyyeye hırs u tamaʿları yevmen fe-yevmen müterakkî ve mütezâyid olacağı beyândan müstağnîdir.
li muharririhi:
Kun hâzimen bi-umûri'l-mülki müntibihâ / İnne't-tevânî kademen âfetü'd-düvel
Ammâ bu gaflet ü rakdet mürtefiʿ olup bir seneden berü vukūʿ bulan himmet-i âlem-pesend misillû umûr-ı Devlet-i aliyye'ye nazar ve meʾmûr-ı nizâm olan zevâta istiklâl-i tâm verilüp fî-kulûbihim maraz olan ehl-i hased ve garazın (50-a) kelâmları haklarında mesmûʿ ve muʿteber olmayarak hîn-i mübâşeret-i umûrda baʿzı mekârih zuhûr eder ise dahi sûret-i tesebbüt ve tecellüd izhâr ve olur-olmaz mağlata ve urcûfeye havâle-i semʿ-i iʿtibâr olunmadığı takdîrde Mora cezîresine zafer müyesser olduğu gibi iklîm-i Kırım'a ve inşâ-Allahü teʿâlâ Kırım'dan mâʿadâ nice memâlike dest-res olmak eltâf-ı hafiyye-i ilâhiyyeden müstebʿad değildir,
[Mısra]:
Ve-me'n-nasru min san'ı illâ lehu garîbâ
ve Nemçelü mukaddemâ baʿzı garazlarını tahsîl etmiş bulunmalariyle şimdilik sâkit olacakları akla karîb olduğundan gayri İngiltere elçisi dahi adem-i taleb-i arza taʿahhüd etmiş bulunmağla mesfûr tarafından bu esnâda müşâhede olunan sûret-i nifâk ve televvün tekrâr taʿayyün etmeyüp taʿahhüdün-
de sâbit ve pâydâr olur ise bu mahzûr dahi bi-avnihi te'âlâ ber-taraf olacağı ve Prusyalu'nun sevk eyledikleri madde-i ittifâk tecvîz-i ehl-i şer'e mevkūf ve misli gayr-i mesbûk bir keyfiyyet olduğundan gayri nizâmı dahi beher hâl müsâ'ade-i vakt u zamâna muhtâc olup husemâ ise bir lahza fâsılaya gayr-i râzı ve husûl-i matlablarına ân-be-ân mütekāzî oldukları muhtâc-ı ta'rîf ü beyân değildir, ve Nemçelü tarafından ref-i alâim husûsu bundan akdem mesmû' olmakdan nâşî lede'l-istihbâr hilâf-ı vâki' olduğu tahkīk olunup bu def'a vukūʿu mütehakkik olsa küllî yevm ahvâllerini tecessüs ve tefahhusa me'mûr olan Eflâk ve Boğdan voyvodaları taraflarından lâ-mehâle tahrîr olunacağı meczûm olup maʿa-hazâ voyvodalardan bu makūle ahbâr-ı (50-b) mûhişe tevârüd etmediği ve bu sûretde kral-ı mesfûrun garazı ancak âteş-i muhârebeyi iş'âl ve kendü menâfi' ve fevâidini istihsâl olduğu evzâ' ve etvârlarını tecrübe etmiş erbâb-ı ukūle zâhirdir.
Takrîr-dâden-i elçi-i Prusya be-Bâb-ı âlî berâ-yi Kırım
Attribution
- Citation:
- "Takrîr-dâden-i elçi-i Prusya be-Bâb-ı âlî berâ-yi Kırım", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1782_033.html
Item Details
- Title:
- Takrîr-dâden-i elçi-i Prusya be-Bâb-ı âlî berâ-yi Kırım
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1198
- Source:
- Mücteba İlgürel
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota