Vukūʿ-ı tevcîhât-ı baʿzı vüzerâ ve hülâsa-i vak'a-i vâli-i Rumeli Vezîr Mehmed Paşa

Eğribozlu İbrahim Paşa-zâde Vezîr Mehmed Paşa'nın dâniş ü arâkati ve hüner ü asâleti takrîbiyle dâimâ manzûr-ı devlet-i ebed-müddet ve lede'l- iktizâ kendüden bir hizmet-i nâfiʿa rû-nümâ olur ihtimâliyle himâyet-i vakʿ u şânı her mevsimde mültezem-i erkân-ı saltanat olup menâsıb-ı kesîretü'l-cedvâye tasarruf ile mahsûd-ı ahdân ve müsâʿade-i Devlet-i (45-a) aliyye'ye mazhariyyetle müşârün-bi'l-benân olduğundan gayri çehre-i mültemesi dest-nevâzî-i devlet ile müstebşir ve zâhik ve vusûl-i derece-i ikbâline etrâbının ekserîsi harîs ve mütehâlik olup vücûd-ı bih-bûdu bir vakt-i tenge muʿazz ve re'y-i rezîni ednâ sülme-i hâdisâta sedd olur mülâhazâtı havâli-gerd-i zamâir-i erbâb-ı besâir olduğuna binâen bundan akdem vilâyet-i Mora'da tekevvün eden ihtilâli destiyârî-i hüsn-i tedbîr ile izâle ve istîlâ sebebiyle envâʿ-ı hasârete giriftâr olmuş, fukarâyı niʿmet-i râhat ve âsâyişe inâle etmek şurûtiyle muhassıllığı tarafına tevcîh ve her hâlde şerîta-i teyakkuz ve intibâha riʿâyet eylemesi te'kîd ve tenbîh olunup Mora'ya baʿde'd-duhûl menhec-i adl ü insâfdan udûl ve seyf-i cevr ü zulmü meslûl edüp iʿtisâf ve hasâreti memleketde kâin Arnavud tâ'ifesinden sad-çendân ve celb-i mâl-i nâsda nebbâş-ı evvele rahmet-hân olduğundan gayri memleketden re'y-i sedîd ile tard u tebʿîdleri matlûb-ı pâdişâh-ı bâhirü't-te'yîd olan tâ'ife-i Arnavuda sû'-i tedbîr sebebiyle mağlûb ve makhûr ve kapudân-ı deryâ vezîr-i mükerrem Gāzî Hasan Paşa hazretleri o esnâda meded-res olmasa rehyâb-ı vâdi-i necât olmayacak dereceleri iktisâb eylediği mütevâtir ve meşhûr olup bu keyfiyyet-i gayr-i me'mûl ve bu rütbelerde gaflet ve zuhûl sâmiʿa-i devlete mevsûl oldukda müntehâ-yi hudûd-ı siyâset-i ilâhiyye olan nefy ü tağrîb ile te'dîb ve tuğları refʿiyle Bozca ada'ya (45-b) tesrîb olunmuşidi. Müşârün-ileyhden sudûr eden keyfiyyet hadâset-i sinn iktizâsiyle adem-i tecrübe-i ahvâl-i kâinâtdan neş'et eylediği zâhir olup tabîʿatinde olan şerâset ve hiddet ve zâtında olan sıfat-ı kibr ü nahvet menfiyyen ikāmeti hâlinde zâil olmak ihtimâli hâtır-güzâr-ı evliyâ-yi devlet olmağla hakkında tahrîk-i silsile-i merhamet-i hazret-i tâcdârî kılınup tuğları kemâkân ibkā ve devr-i menâsıb eyleyerek hasretü'l-vüzerâ olan Rumeli mansıbı ile kâmrevâ kılınup Nemçelü'nün fesâd-ı niyyeti ve Rusyalu ile ittihâd ve muʿâzadatı ve hudûd başlarında olan cemʿiyyeti zihn-i devleti tahdîş edüp hîn-i iktizâda bi-fazlihi teʿâlâ mukābele ve lâzım gelen mahallere imdâd ve iʿânet etmek mülâhazalariyle Sofya'da başbuğluk ile ikāmet eylemesi husûsuna irâde-i menâyih-i ifâde-i hazret-i şehriyârî cereyân etmişidi. Müşârün-ileyh Belgrad'dan Sofya'ya vürûd edinceye dek zîr-destân ve raʿiyyete eylediği zulm ve hasâretin nihâyeti olmadığından başka belde-i mezkûrede mukîm olduğu hâlde mübâşirler ile etrâfı tâht u târâc ve ehl-i ırz makūlelerin tazyîk ve izʿâc ve ale'l-husûs Sofya ahalîsini tîr-i kahr ve cevre âmâç edüp bu keyfiyyetler şâyed dârü'l-adl-i ve'l-emân olan dîvân-ı muʿallâ-erkâna arz u inhâ olunur efkâriyle erbâb-ı ma- sâlih ve ebnâ-i sebîli Âsitâne-i saʿâdet'e azîmetden menʿ ü sâdd (46-a) ve hattâ Kurşunlu aʿyânı baʿzı cizye ve iltizâmât almak dâʿiyesiyle İstanbul'a gelür iken benden şikâyete gidiyor zann-ı fâsidiyle âdemler taʿyîn ve hılâl-ı tarîkde bî-çâreyi mağlûl ve mukayyed huzûruna getürdüp bilâ-emânin katl ü iʿdâm ve cüssesini matrûh-ı memerr-i enâm ve böyle bir hânedân kimsesinin izhâk-ı ruhûna bi-gayr-i hakkın ikdâm hakkında gazab-ı kahhâr-ı lâ-yezâlî müstelzim olup rağm-ı enf-i nahvet ve kesr-i sûret-i batş u satveti zımnında nev-be-nev esbâb ve vesâ'il bedîdâr ve Sofya halkı ise ırz u mâllerinden adem-i emniyyet ile ân-be-ân vukūʿ-ı fitneye dîde-güşâ-yı intizâr olmuşlar idi. O esnâda müşârün-ileyhin çukadarlarından biri bir fâhişe hânesinde maktûl bulunup «kātilleri beher hâl bulunmaludur» deyu Sofya serdârına ibrâm ve ednâ mülâbese ile maznûn olan birkaç nefer yeniçeriyi ahz ü habs ve der-akab iʿdâmlarına ikdâm etdikde vukūʿ-ı fitne ve fesâd havfiyle rîş-i sefîdân-ı vilâyet ve müteʿayyinân-ı memleket sarayına varup cümlesi dest-bâz-ı niyâz ve zarâʿet ve haklarında şerʿan katl îcâb etmeyen bî-günâh ve mazlûmları tahlîs bâbında efrâşte-i rûy-ı şefâʿat eylediklerinde mülzem olmayup katillerinde ısrâr ve muhâlefet olunduğu sûretde bi'n-nefs mahbese varup katl eyleyeceğini îrâd ve işʿâr etmekle şefâʿat-cûyân-ı memleket قد أعذر من أنذر mâ kālini zebân-güzâr-ı müdâvemet ve ricʿat-i kahkariyye ile avdet eyledikleri esnâda Sofya'ya tesyîr olunan meyâneler sürʿatciyân dahi (46-b) ol-tarafa vusûl bulmuş olmalariyle hareket-i ırk-ı asabiyyet ve galeyân-ı kıdr-i cinsiyyet muktezâsiyle ahâli ile yek-zebân-ı vifâk ve defʿ-i taʿaddîsi zımnında tarh-ı kurʿa-i ittifâk eylediklerinde yine Sofya'da olan rü'esâ-yı asker müşârün-ileyhe irsâl-ı haber ve mahbûslar ıtlâkıyla ihtiyâr-ı defʿ-i şerr olunmak sevk ve îrâd olundukda bir vechile nasîhatleri kâr-ger olmayup kazâ vü kader dahi hükmünü icrâya tehyie-i esbâb etmiş bulunduğundan ahâli ve askeri müşârün-ileyhin sarayını ihâta etmeleriyle müşârün-ileyh dahi mevcûd olan etbâʿıyla mukābele ve birkaç sâʿat mukāteleden sonra sürʿatciler saray mukābiline top çeküp ve bir tarafdan dahi ateş verilmekle hezâr suʿûbet ve meşakkatle müşârün-ileyh münferiden firâr ve müddet-i medîdeden berü eşk-i çeşm-i fukarâ ile kesb ü iddihâr eylediği nukûd u eşyâ ve esbâb-ı vezâret sû-i tedbîr ve ısrârı sebebiyle muhterik-i zâti'z-zirâm-ı nâr olduğu peyâm-ı mûhişi Der-saʿâdet'e vârid oldukda müşârün-ileyhin hareket-i nâ-sütûdesi sebebiyle ahâli ve askerinin zuhûr eden evzâʿ-ı nâ-bercâları mûceb-i pâdâş ve cezâ iken vakt ü hâle nazaran iğmâz-ı ayn ve mezâ mâ-mezâ kāidesine riʿâyeten ıslâh-ı cânibeyn kasd olundukda Rumeli eyâletinin ekser halkı müşârün-ileyhden dil-gîr ve mutazarrır ve askerî tâifesi mücâzât-ı sû-i sanîleri havfiyle müteneffir olduklarına binâen ibkā ve takrîrinden iğmâz-ı ayn ve ihtiyâr-ı ahaffü'z-zarareyn dâʿiyesiyle azl olunup hakkında yine bahr-i teyyâr-ı merâhim-i şehriyârî mevc-engîz-i lûtf u ihsân ve Eğriboz muhâfızlığı (47-a) tevcîhiyle cezlân kılındı. Ânifen zikr olunduğu üzere ihtiyâten bir vezîr-i kaviyyü'l-iktidârın bu esnâda Sofya'da vücûdu lâzım olup Rumeli eyâleti üzerinde olsa kurbiyyet hasebiyle etrâf u eknâfa dest-i taʿarruzu itâle ve mübâşirlerini kazâlara mânend-i seyl isâle edeceği zâhir olmağla eyâlet-i Rumeli İsmâîl câniblerinde ikāmet etmek şartiyle Anadolu vâlisi vezîr-i mükerrem Abdî Paşa hazretlerine ve Anadolu eyâleti Sofya'da mukîm olmak üzere mukaddemâ hazîne kethüdâlığından nâil-i rütbe-i vezâret olan İnebahtı muhâfızı İsmâîl Paşa hazretlerine işbu doksansekiz senesi Muharreminin altıncı günü tevcîh ve Silistre'de mukîm olan Özi vâlisi Vezîr Esseyyid Mehmed Paşa mukaddem Deliorman ve ol havâli nizâmına me'mûr olup icrâ-yı me'mûriyyet esnâsında ahâli kendüden dil-gîr ve cüz'î bahâne ile ihdâs-ı fitneye rasad-gîr oldukları baʿzı karâin-i hâliyye ile müstebân ve Silistre'den refʿi muvâfık-ı mizâc-ı vakt ü zamân olmağla Bender kalʿası muhâfazası şartiyle eyâlet-i Sivas müşârün-ileyhe tevcîh ve Bender muhâfızı mîrimîrân-ı kirâmdan Bekir Paşa'nın nasâfet ve hüsn-i sülûku hasebiyle mazhar-ı lûtf u merhamet-i hazret-i şehriyârî olup rütbe-i vâlâ-yı vezâretle kadr ü şânı terfîʿ ve tenviye ve Silistre'de ikāmet etmek üzere Özi eyâleti tarafına tevcîh olunup ol-havâlinin zabt u rabt ve muhâfazası tenbîh ve Eğriboz muhâfızı Emîn Paşa'ya İnebahtı sancağı ihsân ve bir an akdem me'mûr oldukları mahallere şitâbân olmaları fermân olundu.
Attribution
Citation:
"Vukūʿ-ı tevcîhât-ı baʿzı vüzerâ ve hülâsa-i vak'a-i vâli-i Rumeli Vezîr Mehmed Paşa", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1782_029.html
Item Details
Title:
Vukūʿ-ı tevcîhât-ı baʿzı vüzerâ ve hülâsa-i vak'a-i vâli-i Rumeli Vezîr Mehmed Paşa
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1198
Source:
Mücteba İlgürel
Format:
text/plain
Language:
ota