Berât-ı umûm-dâden be-konsolos-ı Rusya ve ikāmeteş der-cezîre-i Miknoz

Kaynarca'da vâkiʿ olan musâlâha-i mekrûhede Moskovlu'ya verilen ahid-nâme-i hümâyûnda hırâset-i nizâm maddesi cümle keyfiyyâtda mevâdd-ı lâzımeden olmağla Rusya Devleti tarafından lâzım görülecek âmme-i mevâkide konsolosları (14-a) ve konsolos vekillerinin taʿyînine Devlet-i aliyye'miz cânibinden ruhsat verilüp dost olan sâir düvelin konsolosları iʿtibâr olundukları gibi muʿteber tutulalar deyü tasrîh olunduğunun eseri olarak Rusya el- çisi bu esnâda bir kıt'a memhûr arz-ı hâl takdîm edüp müfâdında devleti tarafından Akdeniz adalarına âmed-şüd eden Rusya tüccâr gemilerinin umûrlarını rü'yet zımnında Cuvani (جوانی) nâm Rusyalu umûm konsolos nasb olunduğunu ve mesfûr Miknoz cezîresinde ikāmet ve istediği sâir adalara dahi varmak şartiyle Eflâk ve Boğdan ve Bucak konsolosuna verildiği gibi bir kıt'a konsolosluk berât-ı şerîfi i'tâ olunmak iltimâs etmiş «Miknoz cezîresi, hükkâm ve zâbitândan hâliye bir adadır, düvel-i sâirenin konsolosları mevcûd ve derûnlarında zâbit ve hâkim mukîm sâir maʿmûr ve cesîm adalar variken konsolosunuz anların birinde karâr eylesün», kelâmı Re'isülküttâb Esseyyid Mehmed Hayri Efendi tarafından Rusya tercümânı vasıtasiyle elçiye iblâğ olundukda bir vechile râzı olmayup «benim devletim şurût-ı ahid-nâme mûcibince Miknoz'u münâsib görmüş ya bu vechile berât verilür veyahud konsolosu devletime i'âde ederim» makālini îrâd ve bu kâfirlerin bu esnâda Miknoz misillû ehl-i islâmdan hâlî cezîreye konsolos ta'yîn eylemeleri ne irâdeye mebnî olduğu âşikâr olup müsâʿadesi müşkil ve reddi dahi münâfi-i ahd olmağla vezîr-i mükerrem kapudan paşa hazretlerine taraf-ı vâzıhü'ş-şeref-i hazret-i âsafîden tenbîh ve konsolos ikāmetinin mehâzîri bedîdâr ve müdafaʿası mugāyir-i ahid olduğundan müşkil ve düşvâr olup melhûz olan (14-b) mahzûrâtın indifâʿ-ı ilacını mülâhaza ve iş'âr etmesi te'kîd olundukda vezîr-i müşârün-ileyh lede'l-mülâhaza gönderdiği takrîrinde Miknoz adası ikiyüz reʿâyâ hânesinden ibâret kal'a ve zâbitsiz ve hâkimsiz bir cezîre olup reʿâyâsı gemicilik ve ticâretle meşgûl oldukları ecilden içinde aceze-i nisvândan gayri kimesne yokdur ve bunda Moskovlu'nun konsolosları ikāmetinde der-kâr olan türlü türlü mehâzîrden fazla garb ocakları Moskovlu'nun düşmanları olmalariyle bir-iki sefîne donadup bir gece ale'l-gafle konsolosu ahz ü istirkāk ederler, sonra Moskovlu bunu Devlet-i aliyye'ye azv eder, bu özr elçiye beyân olunsun, özr-i mezkûru dinlemediği takdîrde gayet-i kârde ocakludan böyle bir vaz' sudûrunda Devlet-i ebed-müddete tahmîl olunmamasını müş'ir yedinden bir sened alınsun, mazmûnunu tasrîh eylemiş tekrar re'is efendi tarafından Moskovlu tercümânı ihzâr ve bu mahzûru elçiye ihbâr ve makbûl tutmadığı hâlde Devlet-i kavî-şevkete bahâne bulunmamak üzere bir sened vermesi matlûb idiğünü «etrâfiyle ifhâm eyle» deyu ircâʿ olunmağla tercümân-ı mersûm avdet edüp «biz cezîre-i mezbûrede konsolosumuz ikāmetini şart-ı ahid-nâme üzere isteriz konsolos ve tüccârımızın memâlik-i mahrûsede himâyeleri Devlet-i aliyye'nin vâcibe-i zimme-i adâletidir, mülk-i mahrûs-ı padişahîde bu kadar düvelin konsolosları vardır, ocakludan zarar isâbet eder ise mâni değildir, mefhûmunda kangı devlet sened vermişdir ki biz dahi verelim, ve ahid-nâmelerde böyle saded yokdur. Yarın veyahud ferdâsı Akdeniz'e gidecek sefinemiz vardır, konsolos anınla gidecekdir matlûbumuz olan (15-a) berât verildi ne a'lâ, verilmediği sûretde kat'îce olmaz cevabı verülsün» kelimâtını elçi tarafından beyân eyledi, Nemçe elçisi ile bi'l-ittifâk verdiği takrîrde Eflâk ve Boğdan konsolosu kaziyyesinde cereyân eden ebhâsı hilâf-ı ahd olarak Devlet-i aliyye hakkında bir madde-i mahsûsa şeklinde derc etmiş olmalariyle şimdi bu konsolos hususunda tereddüd gösterildiği hâlde tamâmca bunu nakz-ı ahde delîl-i kavî add edeceği ve Kaynarca musâlâhasına nazaran müdâfaʿası ahde muhâlif olduğu bedîhî ve belki konsolos-ı mezbûru bu vechile nasb ve irsâlleri Devlet-i ebed-müddet buna mümâşât eylemez, ve i'lân-ı harbe vesîle add olunacak bundan münâsib sebeb-ı nakz-ı ahd olamaz fikrine mübtenî olmak ihtimâliyle bu bâbda meşveret mukteziyât-ı vakt ü hâlden olduğuna binâen mevâdd-ı selâsenin kabûl ve adem-i kabûliyçün akd olunan meclis-i meşveretde bu dahi müzâkere olunup Moskovlu'nun Miknoz cezîresinde ikāmet şartiyle Akdeniz adalarına nasbını teklif eylediği umûm konsolosu nizâ'ına müte'allik der-dest olan kâğıdlar ve kapudan paşa hazretlerinin takrîri ve ahid-nâme-i hümâhûnda münderic olan şurût kırâat olundukda Kaynarca ahid-nâmesi iktizâsiyle matlûbları olan berât-ı şerîf verilmese ahde muhâlif olmağla bunu tamâm nakz-ı ahde vesîle ittihâz ederler ve bu aralıkda konsolosluk-ı mezkûru mutālebeleri dahi bu merâma mebnîdir. Hemen bunda dahi muhâlefet olunmayup Akdeniz cezîrelerine kudât u nüvvâb ve ehl-i islâmdan mu'temed voyvodalar ve zâbitler ve neferât ta'yîni ile muhâfazalarının ilâcına bakılmak vâcibâtdandır. Her hâlde (15-b) nakz-ı ahdi Devlet-i aliyye'ye azv etdirmemeğe sa'y eylemek elzemdir, deyu bi'l-ittifâk cevâb etmeleriyle madde-i mezkûre bundan akdem huzur-ı mevâhib-mahsûr-ı hazret-i cihân-dârîde ruhsat-yâfte-i müsûl oldukları hâlde semâhatlû şeyhülislâm efendi hazretlerinin ve kapudan paşa ve sudûr-ı kirâm hazerâtının tasvîb-kerdeleri olduğuna binâen ricâl-ı şûrânın dahi hulâsa-ı re'y ü ittifâkları atebe-i ulyây-ı cihân-bânîye taraf-ı hazret-i âsafîden bâ-takrîr arz olunmağla şeref-yâfte-i sudûr olan hatt-ı hümâyûn mûcibince zikr olunan konsolosluk berâtı i'tâ olundu.
Attribution
Citation:
"Berât-ı umûm-dâden be-konsolos-ı Rusya ve ikāmeteş der-cezîre-i Miknoz", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1782_007.html
Item Details
Title:
Berât-ı umûm-dâden be-konsolos-ı Rusya ve ikāmeteş der-cezîre-i Miknoz
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1197
Source:
Mücteba İlgürel
Format:
text/plain
Language:
ota