An-asıl serbestiyyet-i Tatarda ukalânın tevakkuf ve adem-i tecvîzi bundan akdem serbest olan Lehlü'ye târî olan istîlâya kıyâsen refte refte Rusyalu şûriş ü fiten îkāʿ eyleyerek Kırım'a dahi istîlâ etmek mülâhazasına mebnî idi; hattâ Bükreş mükâlemesinde maʿa'l-kıyâs maddede küllî hiffet ve iddiʿâyı hasmda suhûlet der-kâr olduğundan gayrı Kılburun'un hedmiyle iktifâ ve belki (9-a) Devlet-i aliyye'ye terk ve ibkā olunmak ve serbestiyyet-i Tatara nezâret içün Yeni-kalʿa karşusunda vâkiʿ adada mukābeleten bir kalʿa yapılmak ve adem-i tazmîn ve emr-i ticâretde olan sûret-i tehvîn bedîdâr olmuşiken mücerred serbestiyyet maddesinden velev baʿde hîn tekevvün eyleyecek fesâd ve zarar mülâhaza olunup akd-i sulha adem-i iʿtibâr ve muhârebe tercîh ve ihtiyâr olunmuş idi. Bundan sonra ber-muktezâ-yı takdîr mümteniʿü't-tağyîr Şumnu'da mütehaşşid ve müteharrib olan asâkir-i islâmiyye- nin ihtilâf ve şikāk ve yek-diğer ile adem-i vifâkları ve inhisâr sûretinde olan inziʿâcları Kaynarca musâlâhası gibi bir mekrûh musâlâhayı îcâb ve mükâlemeye me'mûr olanlar dahi resm-i te'ennî ve tesebbüte adem-i riʿâyet ve ber-vech-i taʿcîl akd-i sulha mübâderet eylediklerinden nâşî bâri bir işdir oldu, bir zaman mütâreke sûretinde Devlet-i aliyye askeri istirahat ve fî-mâ-baʿd terk-i hâb-ı gaflet ve nizâm-ı şu'ûn-ı askeriyye ve mühimmât u levâzımât-ı seferiyye te'dîye ve tanzîm olunup fi'l-cümle kesb-i istiʿdâd hâsıl oldukda ahz-i sâr u intikāma mübâşeret ve bi-avnihi teʿâlâ râbıta-i serbestiyyet tabîʿatiyle inhilâl-kerde-i dest-i devlet-i ebed-müddet olur ümniyyeleri medâr-ı tesliyet idi. Hattâ hüdâvend-i dindâr ve şehriyâr-ı gayret-medâr dâme mahfûfen bi-avârifi's-settâr hazretleri seksen sekiz târîhinden doksan altı târîhine gelinceye dek sadra teşrîf eden vüzerâ-yı ʿizâm hazerâtını bu dakîkadan habîr ve âgâh buyurup hidemât-ı dîn ü devlete alâ-ma-hüve'l-matlûb dikkat ve ihtimâm ve cemʿ-i zehâir ve tensîk-i mehâmm ve tekmîl-i levâzım-ı serhaddât ve sugūra ikdâm etmeleri bâbında isdâr buyurdukları hutût-ı hümâyûn (9-b) mahallerinde mahfûzdur. Binâberîn müşârün-ileyhim hazerâtından birisi bu umûr-ı mütehattimetü'l-iʿtinâya bakmayup herkes vaktimiz hoş geçsün dâʿiyelerine düşüp hevâ vü hevesleri icrâsıyla ifâte-i evkāt ve bu harekât-ı nâ-marziyyeleri mûcib-i teşcîʿ-i hasm ve vesîle-i tekevvün-i âfât olmuşidi. Lillâhi'l-hamdü ve'l-minnetü Devlet-i aliyye-i ebed-müddetin kudret ve mikneti bâliğ-i derece-i kemâl ve asker-i zafer-peykeri mütefâvit-i aʿdâd-ı rimâl olduğundan fazla an-asıl müeyyed min-indi'llâh olduklarına binâen bendelerinden biri bi-hulûsi'l-kalb bu hususlara sarf-ı himmet buyurduğu takdîrde umûr-ı gazâ vü cihâd olduğiyçün tevfîk-i Hakk rehberi olup az zamânda cebr-i noksân ve mühimmât ve zehâir ve sâir levâzım tanzîmi ile kesb-i tâb u tuvân eyleyeceği mücerreb-i erbâb-ı ikāndır. Hâlâ sadrıazam ve bedr-i efham ve vekil-i mutlak-ı sadâkat-şiyem hazretleri sadr-ı vâlâya teşrîf edeli henüz bir seneye varup rûz-i fîrûz-ı nasblarından şimdiye dek cenâb-ı hazret-i Hakk'a tevekkül ve duʿâ-yı icâbet der-kafa-yı hazret-i pâdişâhîye tevessül buyurup ânîfen zikr ü beyân olunduğu üzere ve sırren ve alenen tertîbât-ı Devlet-i aliyye'nin tanzîmine mübâderet ve bir seneye kâfi serhadlerde zehâir-i mütenevviʿa iddihârına himmet ve mühimmât ve sâir levâzımât iʿdâdiyle emr-i takviyet ve tedârükde yed-i beyzâ irâet ve hîn-i iktizâda der-akab isbât-ı vücûd etmek üzere iki serasker-i zafer-peyker dahi hâzır ve âmâde buyurup seraskerlere lâzım olacak mühimmâtı bi-cümletihâ semtleri olan mahallere baʿs u tesrîb ve şitâ tertîbini dahi itmâm ve bir kimseye ser-rişte vermeyerek endek müddetde bu kadar gayret ve ihtimâm mahzâ (10-a) teyîd-i cenâb-ı Bârî ve eser-i hulûs-i hazret-i şehriyârî olduğu zâhir olduğundan başka devlet-i kavî-şev- ketin vüs'at ve iktidarı bundan ma'lûm olacağı bedîhîdir. Seferlerden sonra böyle bir vezîr-i mütedeyyin ve kâmil umûr-ı Devlet-i aliyye'yi kâfil olaydı vüs'at-i zamân takrîbi ile şimdiye dek izhâr eyleyeceği hidemât-ı mebrûrenin muhassenâtı bu vakitlerde ma'lûm olur idi deyü bu bâbda kâffe-i nâs sebbâbe-gezî-i tahassür ü telehhüf ve güzerân eden evkāta te'essüf eyleyerek bekā-yı ömr ü câhları bâbında dest-ber-dâşte-i dergâh-ı bî-enbâzdırlar. Biz yine sadede gelelim: Aynalıkavak tenkīh-nâmesi'nde Kırım'ın min-külli'l-vücûh serbestiyyeti ile Şâhin Giray'ın müebbeden hân olmasında Rusyalu'nun ru'ûnet ve ısrârı mücerred rekîz-i zamîr-i habâset-tahmîrleri olan ağrâz ve mefâsidin vaktiyle icrâsına mukaddime olmak hikmetine mebnî idiği zâhir olup farzâ Şâhin Giray nasb-kerdeleri olmak takrîbiyle her hâlde mağlûb ve makhûrları ve memleket-i Kırım'ı zabt ve ahâlisini Kazan tatarı gibi reʿâyâ etmek zımnında nev-be-nev ihdâs ve ihtirâʿ edecekleri hîle ve desîselerine mümâşât ve tebaʿiyyet edüp bir vechile harf-endâz-ı iʿtirâz olmayacağı inde'l-ukalâ hüveydâ olduğundan müebbed taʿbîri bir türlü Devlet-i aliyye tarafından kabûl olunmayup tahakkuk-ı sefer emârâtı dahi görülüp bi'l-âhire muhtemelü't-tarafeyn olan mahlûliyyet-i hakīkiyye taʿbîrine zarûriyyü'l-ihtiyâr olarak ittifâk-ı cümle ile sûret verilüp teşrîfât-ı hümâyûn gönderilmişidi. Bir müddetden sonra hevâdâr-ı mağlûbları olan Şâhin Giray mugāyir-i şerîʿat-ı garrâ Kırım'da olan evkāfı küllîyen katʿ ve şeʿâir-i (10-b) islâmiyyeyi mahv u refʿ etmek kasdiyle naklen ve aklen câ'iz olmayan rüsûm ve tekâlîf-i şâkka tahmîline ikdâm ve fukarâ ve zuʿafâdan mebâliğ-i külliyye tahsîl ve sekbân nâmiyle kerhen yazdığı ehl-i islâma efrencî libâs ve kisvet teklîf ve teşebbüh şâ'ibesinden ber-çîde-dâmen-i iʿrâz olanları iʿdâm ve tenkîl ve kezâlik Taman ve Kuban etrâfında mütemekkin olan Nogay ve sâ'ir şuʿûb ve kabâ'ili mugāyir-i diyânet olur tazyîkāt ve teklîfât ile izʿâc eylediğinden gayri şeʿâir-i islâmiyyeye muhâlif harekât-ı garîbesi cümlesini müteneffir ve mütezeccir etmekle şurût-ı serbestiyyetleri üzere Şâhin Giray'ı halʿ ve müntehab ve muhtarlarını yerine vazʿ vâdisinde ictimâʿ ve ittifâk ve Kefe'ye karîb mahalde yekdiğere iltihâk eylediklerinde el-hâ'inü hâ'if medlûlü üzere Şâhin Giray olduğu mahalden firâr ve Yeni-kalʿa ve Kerş taraflarına bahren güzâr ve Bahadır Giray'ı mesned-i hânîye bi'l-intihâb ikʿâd ve vâkiʿ olan keyfiyyâtı arz ve mahzarlarıyla dergâh-ı merhamet-iktinâh-ı hüsrevâneye takdîm ve ifâde ve teşrîfât-ı hümâyûn irsâlini irâde eylediklerinden gayri bu keyfiyyeti riʿâyeten li'ş-şurût dostâne Rusyalu'ya dahi tahrîr ve işʿâr etdiklerinde Devlet-i aliyye an-asıl vikāye-i şurût ve uhûdunda sâbit-kadem olduğuna binâen teşrîfât-ı hümâyûn irsâlinde acele etmeyüp serbestiyyetleri mâ-beyne'd-devleteyn nizâm-gîr-i karâr olduğuyçün husûs-ı mezkûr Rusya elçisiyle müzâkere olunup Devlet-i aliyye tarafından bu husûs devletime tahrîr olunsun deyu ibrâm eylediğine binâen cümle ile istimzâc iktizâ edüp ulemâ-yı a'lâm ve ricâl-i ebed-devâm Bâb-ı âlî'ye da'vet ve tarh-ı encümen-i meşveret (11-a) olunup hülâsa-i ârâ olarak Rusyalu'nun Şâhin Giray'ı istishâb etmeleri münâfî-i şurût-ı serbestiyyet olduğunu beyân siyâkında re'isülküttâb Esseyyid Mehmed Hayrî Efendi tarafından bir kıt'a takrîr tahrîr ve devletine tesyîr etmek üzere Rusya elçisine verilmek tasvîb olunmağla zikr olunan takrîr minvâl-i muharrer üzere re'is efendi tarafından tahrîr ve elçi-i mesfûra teslîm olundu. Rusyalu ise kabâil-i tatar ve ahâli-i Kırım ve hânlarının dâimâ hilâf ü şikāk üzere olmalarına i'mâl-i fikr ve tedârük-i mukaddemât-ı bâtılada dakīka fevt etmeyüp ale'l-husûs bu esnâda hıtta-i Kırım'da tahaddüs eden hâlât dahi kendü sevkleriyle olan tebdîl-i ziyy ü hey'et ve tahsîl-i rüsûmât-ı gayr-i şer'iyyeden neş'et etmekle me'mûl ve garazları kuvve-i istidrâciyyeleri takrîbiyle karîn-i husûl ve ıslâh-ı zâtü'l-beyn ve def'-i şikāk-ı cânibeyn sûretinde Kırım'a duhûl eyledikleri esnâda Nemçelü ile dahi ittifâk ve ittihâd ve Devlet-i aliyye aleyhinde olmak üzere yekdiğere i'tizâd ve istinâd eylediklerinden gayri Âsitâne-i sa'âdet'de mukīm elçileri devletleri tarafından me'mûr olarak başka başka iki kıt'a takrîr Bâbıâlî'ye ref' ü takdîm etmeleriyle takrîrlerinin tercümesi bu mahalle ayniyle tahrîr olundu.