Hareket-i Ağa Paşa ve Re’îs Efendi ve vukūʿ-i perîşânî

Çünkü takdîm-i ehem kāʿidesine riʿâyet, kâr-ı kadîm-i erkân-ı ʿakl ü dirâyet olup, Bazarcığ'a gulüv eden düşmen üzerine teveccüh lâzım gelmişidi. Mevcûd olan piyâdeye minvâl-i meşrûh üzere Ağa Paşa ve süvârîye Re'îs Efendi Başbuğ nasb ve mîr-i mîrândan Uzun ʿAbdullah Paşa ve Süleymân Paşa maʿiyyetlerine meʾmûr kılınup, kâffe-i lâzimeleri tanzîm ve top ve sâyir âlât-ı müdâfaʿa ile orduları teşyîd ü tahkîm kılınup, alay ile savb-ı mezkûre ʿazîmet eylediler. Kable'l-hareke topçular hartûclar ile meşgül iken, bi-kazâʾillâh baruta âteş isâbet ve birkaç neferi mübtelây-ı sûziş ü hirkat edüp, nâs bu mâddeden tetayyur ve tefeʾül ve Ağa Paşa ordusuna tefrika resîde olacağını tekavvül eder oldular. Gerüden Muʿasker-i hümâyûn'a gelen asker pey-der-pey verâlarından ilhâk ve Ordu-yi hümâyûn'dan dahi vâfir âdem maʿan bulunmağa hâhiş-ker olarak Kozluca'ya varıncaya dek zikr olunan orduya âdem deryâsı ıtlâk olunmaya başladı. Evvelki gün Yeni-Bazar ve üçüncü gün Kozluca cây-gâh-ı asker-i cerrâr olup, ba'de'l-istişare Çerkes Hasan Paşa ile Gemalmaz nâm Bölük-başiyi tecessüs-i ahvâl-i aʿdâ içün Bazarcığ'a irsâl eylediler. Mûmâ ileyhimâ Bazarcığ'a üç sâʿat mesâfe olan Oşenli Deresi'ne vardıklarında, küffârın karagollarına musâdefe ve âgāz-ı muhârebe ve muvâfaka etmeleriyle, zikr olunan Bölük-başı şehîd ve düşmen dahi nâ-bedîd olup, anlar dahi ʿavdet ve tafsîl-i mâ-cerâ vü keyfiyyet eylediler. Ferdâsı Oşenli'ye varup, vücûd ve ʿadem-i aʿdâyı tashîh içün Bihke Kapudânı maʿiyyetinde olan bin nefer Bosna dilâverleriyle mahall-i mezkûre varup, aʿdâ iki tarafda mevâkıʿ-i şâhsâr hilâlinde istitâr ve bunlar dahi gelüp, aʿdâdan nâm ü nişân bulmadıklarını ihbâr eylediler. Düşmenin Bazarcık semtinde ihtişâdı baʿzı karâyin-i [M2 298] hâliye ile maʿlûm ve askerin verâsı alınup, Kozluca'dan hareket edinceye dek, meteris hafrı zâhiru'l-lüzûm olduğuna binâʾen, ru'esây-ı asker her tarafı keşf ü muʿâyene ve iktizây-ı zemîn ile meterise şâyân mahal bulmayup, cihet-i uhrâ ile tedârük görülmesini mikyâs-i ʿakl ile muvâzene eylediler. Bilâhıre Uzun ʿAbdullah Paşa'nın maʿiyyetine vâfir süvârî ve piyâde verilüp, Oşenli'yi zabt tedbîri karâr ve ol dahi âheste reftâr ile Oşenli'ye mütekārib oldukda, küffâr birkaç tabur irâʾeti ile cenge ibtidâr eyleüyp, mahall-i cengin iki tarafı mîşe-zâr ve süvârî gürûhu kerr ü ferre bî-iktıdâr olduklarından, bîhûde askeri kırdırmakdan ictinâb ile gerüye ʿavdet ve Kul Kethudâsı piyâdegân ile düşmeni tazyîk etmişiken, süvârînin ʿavdeti bunların dahi sebeb-i rehâveti olup, süvârîyi hedef-i taʿn-ı mülayim eyleyerek, Kozluca'ya tahrîk-i pây-ı iʿtizâm eylediler. ʿAbdullah Paşa dahi düşmenin kesreti olup, maʿiyyetinde olan asker mukāvemete vâfî olmamağla, imdâda içün Kozluca ordusuna âdem irsâl ve bu keyfiyyet Ağa Paşa ve Reʾîs Efendi'yi müteşettitü'l-bâl edüp, Re’îs Efendi bir sâʿat mukaddem Kozluca ordusuna vürûd eden Baht Girây Sultân'ı ve bir mikdâr süvârîyi alup, Kozluca bayırına doğru gider iken, yeniçerilerin bir avcı zuhûr edüp, Efendi-yi mûmâ ileyh: “Yoldaşlar, niçün gazâdan insırâf ve muvâcehe-i aʿdâdan inhırâf gösterdiniz?” dedikde: “Mecrûhlarımızı mahall-i selâmete îsâl edeceğiz" dediklerinde: “Bir mecrûhun yanında ellişer âdem ne lâzım! İkişer âdem götürsün, kusûrunuz cenge rucûʿ etsün işte ben dahi sizinle beraber giderim" dedikde, yeniçeriler: “Sen atlu ve biz piyâdeyiz, cüz’î sıklet müşâhadesiyle firâr eder, bizi meydanda terk edersin” dediklerinde: “Hâşâ sizi terk etmem, isterseniz şimdi piyâde olur, maʿan ʿazîmet ederim” dedikde, habîsin biri: “Bunu ne söyledürsüz” deyü tüfengin Efendi-yi mûmâ ileyhe havâle vü ifrâğ ve yanında bulunan bî-dimâğlar dahi merkūma tebaʿiyyet ile haber ve surâg-ı şerri birbirine iblâğ eylediler. Efendi-yi mûmâ ileyhi cenâb-ı Hak hıfz etdiyse dahi, Sultân'ın birkaç âdemi maktûl ü mecrûh olup, ne hâl ise ilerüye şitâb ve Ağa Paşa neden sonra bâkī piyâdeleri âlup, ceng yerine [M2 299] gelür gelmez düşmen zorlayup her birini bir tarafa târ ü mâr eyledi. Fakīr Kozluca ordusunda düşmenin zuhûrunu ve el-yevm muhârebeye mübâşeret olunduğunu Re’îs Efendi tarafından Sadrıaʿzam'a tahrîr eder iken, Kozluca Boğazı'ndan asker seyl-i münhadir gibi akup, çadırlar tarafına ʿadem-i iltifât ile Ordu-yi hümâyûn'a doğru firâr ederler idi. Çok geçmeden aʿdâ dahi çadırlara müşrif tell-i refîʿin üzerine toplar taʿbiye edüp, bilâ-inkıtāʿ âteş-efşân ve orduda bulunanlar dahi bu hali görüp perîşân oldular. Silistire cenginde Moskovlu'nun yürüyüş toplarından biri ahz olunup, maʿan istishâb olunmuşidi. Zikr olunan top ve sâyirlerinin ekseri tahlîs olunmuşiken, bir sâʿat infisâlinde piyâdeler topları hâmil olan bârgîrlerin kayışların katʿ ile topu bırakup, bârgîrlere süvâr olduklarını Fakīr'den başka bin âdem re'ye'l-ʿayn müşâhade etmişidi. Baʿzı sâde diller küffârın bir muʿteber topu imiş ve İsvec'den bir kalʿaya bedel alınmış, “Açıkdan veremeyüp, bu sûretle verdiler” deyü, ru'esâyı ithâm etdikleri, umûr-i garîbeden ʿadd olunmuşdur. Bir gece mukaddem karagola taʿyîn olunanları leylen Re’îs Efendi yoklayup, bi-hikmetillâhi o gece karagolda Serdengeçdi Ağaları bulunup, cümlesini der-hâb bulduğundan serzeniş ü ʿitâbda ifrât etdiğinden başka, Ağa Paşa'ya dahi cân-güdâz baʿzı kelimât îrâdıyla, kulûb-i nâsı tahvîl ve sühûletle tenbîh ü îkāz ve nush u ittiʿâz mümkün iken izhâr-ı hiddet eylemesi, cümlesini ifnây-ı vücûduna teşne eylediği müstağnin ʿani'd-delîldir. Düşmen ile mukāvemetden mukaddem ru'esây-ı asâkir bir yere gelüp, düşmenden yüz döndürmemek üzere hilf-i billâh ile birbirine iʿtimâd vermiş iken, firâr-ı ʿani'z-zahf maʿnâsından câhil ve huns-i yemîn mefhûmundan gāfil olanlar, hetk-i nâmûs-i şerîʿat ve mâl-ı firâvân ile vücûd bulmuş katʿî çok mühimmât ve edevât-ı Pâdişâhî'yi terk ü mugāderet ile bilâ-muzâyaka gürûh-i müşrikînden hezîmetleri erbâb-ı diyânete dâğ-ı derûn ve bilâ-şübhe haklarında sebeb-i zuhûr-i gazab-ı Hâlik-i bî-çûn olacağı bir emr-i gayr-i maznûndur.
Attribution
Citation:
"Hareket-i Ağa Paşa ve Re’îs Efendi ve vukūʿ-i perîşânî", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1752_949.html
Item Details
Title:
Hareket-i Ağa Paşa ve Re’îs Efendi ve vukūʿ-i perîşânî
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1187
Source:
Nevzat Sağlam
Format:
text/plain
Language:
ota