İcmâl-i hüsn-i tedbîr-i Re’îsülküttâb Efendi ve firâr-ı aʿdâ ez-Bazarcık

Efendi-yi mûmâ ileyh Yeni-bazar'a varup, etrâf ü eknâfa münteşir olan asâkiri ve Rumeli Eyâleti'ni ve sâyir harb ü darba kādir vâfir kimseyi cemʿ ve gazâya teşvîk u igrâ ve hafr-i meteris ile havâlî-yi kasabayı bir kalʿa-i kesîru'l-burûca hemtâ etdikden sonra, teftîş-i hâl-i aʿdâ kasdıyla Kozluca'ya üç beş yüz âdem irsâl ve düşmen haber alup, firâra âgāz eyledikleri hâlde süvâriyân-ı İslâm yetişüp, bir mikdârını tedmîr ve vâfirini esîr eyledikleri haberinin vürûdunda mütevekkilen ʿalallâh Kozluca'ya bi'n-nefs nehzat ve Bazarcık'da olan düşmen “Ordu-yi hümâyûn bi-külliyyâtihâ hareket eyledi” zannıyla tevakkufa mecâl bulmayup, fi'l-hâl âheng-i firâr ve Re'îs Efendi kazıyyeden haberdâr olmayarak Kozluca'dan hareket ve Bazarcığ'a karîb geldikde, karagollar bu haberi işʿâr ve gāyet-i sürʿatden küffârın baʿzı [M2 274] eşyâsı kenâre-i kasabada kalup, hattâ tabh etdikleri taʿâm-i nîm puhte kazgānlarda kaldığı bu Fakīr'e dahi be-dîdâr oldu. Dağıstânî ʿAli Paşa ve sâyir vücûh-i asker ile Bazarcığ'a duhûl ve karagollar taʿyîni ile istihbâr-ı ahvâl-i aʿdâya meşgûl olup, düşmenin Varna ile Bazarcık miyânını mütekātıʿ olan mahalde kıyâmı tashîh ve ferdâsı üzerlerine varulmak tedârüki tasrîh olunup, o gice sâʿat dörtde iken Fakīr ve Filibe Müftîsi Nasûhî Efendi Re’îs Efendi ile düşmen hâlini müzâkere ve Nasûhî Efendi yerine gitdikden sonra yalnız ikimiz kalup, yine bu sohbette iken nâ-gâh Varna tarafından mütelessim bir şahs zuhûr ve Re'îs Efendi'ye bir kâğıd sunup fi'l-hâl münselibü'ş-şuʿûr olup, kâğıdı bu Fakīr'e iʿtâ ve nazar olundukda, Varna'nın muhâsara ile gāyet sıkletde olduğunu, ehâlî inbâ ile efendiden istimdâd etdiklerine ıttılâ peydâ olundukda: “Küffâr iki sâʿat karîb iken mahsûr olan kalʿaya imdâd mümkün olmayup, yârınki gün mukābelemizde olan küffârı tebʿîd mümkin olursa Varna'ya iʿâne olunabilür lâkin, bu keyfiyyete Bazarcık'da olan asker vâkıf olursa cümlesi perîşân ve bir dahi cemʿ u tedârükleri ʿasîru'l-imkân olacağından başka, “Ordu halkını dahi izʿâc edecekleri zâhirdir” deyerek sabaha intızâr ve sâʿat beşde mufârakat ile cüz'î istirahata varmış iken nâ-gâh tarrâka-i raʿd-âşûb tanîn-endâz-ı kubbe-i âsumân olup, herkes hevl-i cân ile bîdâr ve: “Kâfir basdı” âvâzelerini münteşir-i çâr-cihet-i aktâr eylediler. İşidenler hezâr ıztırâb ile atına süvâr ve hârici-i şehre çıkup, bir mikdârı ordu tarafına firâr ve bir mikdârı keyfiyyete ıttılâʿ içün birer ikişer sâʿat yerlerde meks ü karâr edüp, Re'îs Efendi dahi yarım sâʿat mukaddem Varna muhâsarasını haber alup, Bazarcık'dan firâr eden küffâr şâyed ʿavdet eyledi deyü giriftâr-ı envâʿ-ı efkâr olup, tek ü tenhâ sâkin olduğu hânenin binek taşında taleb-i esb ile feryâd ve etbâʿ nâmında olan nemek-be-harâmlar kendü derdlerine düşüp, terk-i imdâd eylediler. Fakīr ve maʿiyyetimde olan iki nefer Mektûbî hulefâsından efendilerin atlarını yapdurup: “Şurada sâbit olunuz bakalım Re'îs Efendi ne hâlde” deyü, ittisâl-i beyt sebebi ile cest ü çâpın gelüp: "Ne gördüm! Efendinin irtifâʿ-ı savtından nefesi inkıtâʿ bulmuş, [M2 275] hemân kâfir şeb-hûn etdiyse bir Balyemez atmağla iktifâ etmez ve murâd şaşkınlık vermek ise tevakkuf etmeyüp, tüfeng ve top atmakdan fâriğ olmaz, bunda bir hikmet var, görelim ne zuhûr eder” deyerek istînâs ü tesliyet üzere iken, Rumeli Eyâleti'nden bir şahs ʿacâleten gelüp: “Küffâr geldiğinin aslı yok, Bazarcık'da vâkiʿ câmiʿi düşmen hedm kasdıyla lağım alup, tedrîcî işleyerek, gice ile câmiʿin kubbesi atulup, tarrâkası cihânı tutdu” dedikde, haber-i vâhid olduğundan iʿtimâd olunur olunmaz ʿAli Paşa dahi vürûd ve merkūmun haberini teʾyîd etdiyse dahi asker perîşân bulunmağla, ne hâl ise münâdîler ve çâpük-süvâr-ı Tatarlar ile askerin bir mikdarı ictimâʿ ve bir mikdarı sürʿat-i seyr ile seherî orduya gelüp, aʿdâ şeb-hûn ve cümle asker firâr etdi havâdîsini neşr ile tevlîd-i evhâm ü zunûn etmişler idi. Re’îs Efendi bu kazıyyeyi vukūʿu üzere Serdâr-ı ekrem hazretlerine ifâde ile firârîleri te'dîb maslahatını tergîb ve etrafdan tashîh-i mâdde ile Bazarcığ'a ʿavdet edenleri dahi mûmâ ileyh bi'n-nefs taʿzîr ile tahvîf ü terhîb eyledi.
Attribution
Citation:
"İcmâl-i hüsn-i tedbîr-i Re’îsülküttâb Efendi ve firâr-ı aʿdâ ez-Bazarcık", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1752_915.html
Item Details
Title:
İcmâl-i hüsn-i tedbîr-i Re’îsülküttâb Efendi ve firâr-ı aʿdâ ez-Bazarcık
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1186
Source:
Nevzat Sağlam
Format:
text/plain
Language:
ota