“Faʿʿâlün mâ-yeşâ” olan cenâb-ı Mevlâ bu ʿâlem-i kevn ü fesâdı [M2 197] nevʿ-i benî Âdem ile âbâd edüp, tabâyiʿ-i beşeriyye ʿanâsır-ı mütezâddeden mürekkeb olduğuna binâ'en, ʿadâvet ü muhâlefet bu mahlûkda seciyyet ü tabîʿat olmağla, vakt be-vakt devletler miyânında hudûs eden cengler bir emr-i hükmî görülür. Ancak ʿâlem nesak-ı vâhid üzere ber-karâr olmayup, eyyâm-ı ceng her ne kadar mütemâdî olsa dahi, rûy-ı basît-i gabrâda mütemekkin olan tavâyif-i nâsa gâh râhat ve gâh meşakkat ve gâh ceng ü mühâdenet ʿârızaları ser-ber-âverde-i zuhûr olacağı, intikālât-ı ahvâl-i ʿâlemden tecrübe vü istidlâl olunmuşdur. Lâ cerem, Devlet-i ʿaliyye ile Rusyalu beyninde zuhûr eden ceng ü âşûbun mübeddel-i safvet olmasına irâde-i cenâb-ı Hak teʿalluk edüp, gâh mütâreke ve gâh muhâvere olunarak, ıslâh-ı zâtü'l-beyn ve indifâʿ-ı tenâfür-i cânibeyn mukaddemâtı zuhûra başladı. Tafsîli bu ki, Rusyalu bu muhârebenin vukūʿunu Françelü'nün nifâk ü tezvîrine haml edüp, Devlet-i ʿaliyye dahi hasmına sefâyin ile imdâd etmek cinâyetini ʿillet ve İngilizlü'den selb-i emniyyet etmekle, Nemçelü bu bâbda bir taraf olduğunu inhâ ile tevassut istidʿâ ve Prusya devleti dahi taraf-ı saltanata meyl ü rükûn izhâr edüp, Nemçelü ile bu bâbda müşâreket ve lutf u ʿunf ile emr-i musâlahaya teşmîr-i sâk-ı gayret edeceklerini Âsitâne'de mukīm elçilerine işâret etmişler idi. Devlet-i ʿaliyye'nin bekāy-ı şânıyla maslahatına muvâfık müşârekeye nizâm vermeleri tesvîğ ve recâlarına müsâʿade bî-dirîğ kılınup, seksen altı senesinin ibtidây-ı sayfından üç mâh inkızâsına dek mütâreke pezîrefte-i nizâm ve seyf-i husûmet der-niyâm kılınmak müzâkerâtı Peterburg'da karârgîr olup, bu peyâm ile Prusyalu'nun bir nefer mayoru Âsitâne'ye ʿazîmet içün Mareşal ordusuna gelüp mesfûr tarafından dahi yedine mektûb iʿtâ ve Ordu-yi hümâyûn'a gelüp, mâddeye vukūf ʿakabinde Âsitâne-i saʿâdet'e isrâ olundu.