ʿAzl-i Sadrıaʿzam Halîl Paşa ve nasb-ı Silahdâr Mehmed Paşa

Sadrıaʿzam Halîl Paşa, pederi ʿİvaz Mehmed Paşa ile Nemçe seferinde bulunup, iʿmâl-i asker fennini ezber ve tahsîl-i semt-i fevz ü zafer etmiş ihtimâlâtıyla, taraf-ı Cihân-dârî'den Sadrıaʿzam ve Sipehsâlâr-ı ekrem nasb olunup, asker-i firâvân ve nukūd-i bî-pâyân ve zehâyir u mühimmât ve sâyir levâzım u edevât ile bâzûy-i iktidârı tesdîd ve mültemisât ü matlûbâtı vâreste-i kayd-ı taʿrîz u terdîd kılınmışidi. Tuna'nın tuğyânı ve cisr binâsının ʿadem-i imkânı sebebi ile Kartal tarafına bi'n-nefs Açıklar ile mürûrun suʿûbet ve hatar-ı ʿazîmini te'emmül ederek, İsakçı'da ikāmet ve pey-der-pey karşuya zahîre ve asker îsâliyle iʿtây-ı takviyyet fikrinde iken, Hân ve sâyir taraflardan ibrâm-ı tâm zuhûruyla, râbıta-i niyyeti münhal olup, nâ-çâr karşuya güzâr etmişidi. Birkaç defʿa derd-i neberd ile tâfte-rûy-i [M2 133] mürâcaʿat olan asker ile ihtilât ve müdâfaʿa-i aʿdâ husûsunda iştirât etmişler iken, bâlâda tafsîl olunduğu vech üzere fikdân-ı müsâʿade-i kader ve ʿadem-i sebât-ı asker ile ʿârıza-i perîşânî zuhûr ve hadden bîrûn emvâl ü nüfûs telef olarak berü tarafa mürûr etmişidi. Zikr olunan tefrika sebebi ile nüfûz u iʿtibârı halel-pezîr ve bi-hükm-i: “Lâ-ra'ye li-men lâ yutâʿ” her ne tarafı hifz u hirâset murâd etdiyse emr ü hükmü fürû-nühufte-i te'sîr olduğundan başka, ʿan-asl medyûn ve ser-pençe-i tekāzâ ile zâr u zebûn iken, bezl ü inʿâmda memdûh olmayan cihet-i ifrâta sülûk ile hâsıl-ı sadâreti bî-câ mahallere sarf u intifâz ve mîrîden dahi altı yedi yüz kîse istikrâz edüp, tereffüh ü teneʿʿuma dahi i’tîlâf ile huzûzât-ı şehevâniyye ve müstelezzât-ı nefsâniyyeye mâyil olup, hususan aʿbâ-i seferiyyeyi dahi tehammülde ʿacz u fütûrunu îhâm eder baʿzı taʿbîrât ile refte refte irsâl-i telhîsât eyleyüp, bu hâl ile bir sene kadar sadr-ı devletde mekîn ve bundan böyle o makām-ı hatîrde ibkāsı bâʿis-i efzâyiş-i tecâvüz-i müşrikîn olacağı cezmiyle, intizâ-ı mühr-i hümâyûn maslahatı içün Kapucubaşı Vidinli ʿAli Ağa me'mûr olup, Sadr-ı cedîd mevkib-i hümâyûna vusûl buluncaya dek bir Kāyim-makām nasbı lâzım ve sâbıkā Bostancı-başı olup, rütbe-i Vezâret'le kadri tefhîm ve sevk-i asâkir meʾmûriyyeti ile Edirne'de mukīm olup, Tulça muhâfızlığı hakkında tasmîm olunan Vezîr Ahmed Paşa'ya Kāyim-makāmlık hatt-ı şerîfi Ağa-yı mûmâ ileyh ile gönderilmişidi. Edirne'de hatt-ı hümâyûnu müşârun ileyhe inbâz ile vâkıf-ı râz edüp, maʿan Babadağı'na pây-endâz olduklarında, mûmâ ileyh tekaddüm ile Yeniçeri Ağası'nı görüp, kazıyyeyi sırran tefevvüh ve hey'et-i mütenekkire ile maʿan Kethudâ Bey çadırına teveccüh eylediler. Mûmâ ileyh Sadrıaʿzam yanında müzâkere-i umûr eder olduğu istihbâr olunup, sırran isticlâb ve mâdde işrâb olundukda, ʿAli Ağa'yı beraberce alup, müşârun ileyhden mühr-i hümâyûnu istirdâd ve kurb-i Ordu-yi hümâyûn'da habere intızâr üzere olan Vezîr el-Hâc Ahmed Paşa Kāyim-makāmlık mesnedine isʿâd olundu. Sadr-ı sâbık Halîl Paşa hakkında yemm-i lutf u kerem-i Şâhâne temevvüc edüp, emvâl ü eşyâsı inʿâm ve kendüsüne Filibe Kasabası'nda taʿyîn-i makām olundu. Şehriyâr-ı sütûde-hisâl [M2 134] bu sâl-i ʿibret-iştimâlde vukūʿ bulan ahvâli takdîrât-ı Rabbâniyye'ye haml ile himmet-i Şâhâne'lerine îrâs-ı seʾâmet ü melâl etmeyüp, telâfî-yi mâ-fât zımnında sene-i âtiyeye terettüb eden levâzım-ı seferiyyeyi zihn-i tâb-nâk-i Cihândârî'lerinde tasvîr ve her tarafa asker ihrâcı içün bâlâları hutût-i hümâyûn ile müveşşah evâmir-i ʿaliyye tesyîr buyurdular ise dahi, iʿmâl-i ketâ'ib-i muvahhidîne kādir ve vukūʿ bulan melâhim ü megāzîde mişvârı zâhir bir Vezîr-i dilîrin mukaddemce câh-ı refîʿ-i Sadâret'e tasdîrini mülâhaza buyurup, Bosna Vâlîsi Vezîr Silahdâr Mehmed Paşa vicâhat ü vekār ve mehâbet ü iktidâr ile şöhret-şiʿâr ve bâ-husûs Karadağ seferinde bahtı meymûn ve tâliʿi saʿda makrûn olduğu tecribe vü ihtibâr olunup, şöyle ki ser-keşân-ı müşrikîni tîg-i celâdet ile makhûr ve benîn ü benâtını meʾsûr ve sâyirlerini ber-vech-i maktûʿ cizyeye ilcâ ile meşkûru'l-hidme ve mansûru'l-livâ olduğuna binâʾen, hakk-ı müşârun ileyhde hüsn-i zann-ı Şâhâne mukarrer ve lede'l-hâce hıdmet-i Sadâret'e takrîbini zihn-i ʿâlîlerinde muzmar buyurmuşlar idi. Kartal bozgunundan sonra Halîl Paşa'ya olan teveccüh refte refte zâyil ve tabʿ-ı Şâhâne müşârun ileyh tarafına müncezib ü mâyil olup, binâ-berîn şehr-i recebü'l-ferdin beşinci günü nüvîd-i beşâret-i Sadâret kalem-rev-i hükûmeti olan Bosna'da dehlîz-i semʿine dâhil ve beş on âdem ile o tarafdan hareket edüp, ramazânın beşinci günü kurb-i mevkib-i hümâyûna vâsıl olduğu Kāyim-makām Paşa'ya iʿlân ve fi'l-hâl Yemeklik çeşmesinde nasb-ı sâybân kılınup, ramazan-ı şerîfin altıncı pazarertesi günü Kāyim-makām Paşa ve Kethudâ Bey ve ʿale'l-ʿumûm kapu ricâli resm-i istikbâli icrâ ve şurût-i duʿâ vü senâyı îfâ eylediler. Maslahat-ı ekl-i taʿâm encâm buldukda, müretteb alay ile Yemeklik mahallinden hareket ve Livâ-i Şerîf obasına tekarrubunda fi'l-hâl nüzûl ile vüzerây-ı ʿizâma rûh-i sânî ve hayât-ı câvidânî olan mühr-i hümâyûnu Kapucu-başı ʿAli Ağa'dan ahz ve nihâde-i ceyb-i mefharet ve otâk-ı Âsafâneleri'ne vazʿ-ı pây-ı heybet eylediklerinde, sû-i tedbîr-i Vezîr-i sâlif ile vukūʿ bulan vazʿ-ı zâyif ne mertebelerde zarar u ziyâna bâʿis olduğuna erbâb-ı hibret u imtihân vâkıf olup, havl-i cenâb-ı Kahhâr ile ahz-ı sâr husûsuna bu sâl-i ferruh-fâlda nakd-i gayreti [M2 135] nisâr ve hıdemât-ı pesendîde izhâr etmek meâlini mutazammın şeref-rîz-i sudûr olan hatt-ı hümâyûn kırâ'et olunup, hâzır-ı bi'l-meclis olanlar isâle-i dümûʿ-i rikkat ile duʿâ-yı Şâhâne'ye muvâzabet eylediler.
Attribution
Citation:
"ʿAzl-i Sadrıaʿzam Halîl Paşa ve nasb-ı Silahdâr Mehmed Paşa", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1752_771.html
Item Details
Title:
ʿAzl-i Sadrıaʿzam Halîl Paşa ve nasb-ı Silahdâr Mehmed Paşa
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1183
Source:
Nevzat Sağlam
Format:
text/plain
Language:
ota