Leh cumhûruyla Karlofça Musâlahası'nda münʿakid olan şurûtun kemâ yenbağī icrâsında Devlet-i ʿaliyye tarafından ihtimâm ber-kemâl iken, Moskovlu mukaddemede beyân olunan vücûh-i menâfiʿ-i istihsâl içün her lahzada bir nakş-ı garîb ve her demde bir fiʿl-i ʿacîb izhârıyla Lehlüler'in baʿzı müteʿayyinlerini taraflarına imâle ve fekat Devlet-i ʿaliyye hakkında olarak tahaffuzî ve tedâfuʿî baʿzı şurût-i mukāvele ve hufyeten senedlerini münâvele eyledikleri mukaddemâ karʿ-ı sâmiʿa-i Devlet edüp, Moskov Kapı Kethudâsı Abreşkof'dan [Obreskov] bu keyfiyyet istihbâr olundukda ketme mecâli olmayup, sıdk-ı mâddeyi ikrâr etmişidi. Moskovlu'nun Lehlüler ile ittihâd ve muvâfakatından garazı tedrîc ile [M2 13] evvelen Leh memleketine istîlâ ve sâniyen Devlet-i ʿaliyye hudûduna mazarrat u fesâd ilkāsına dâ'ir bir maʿnâ olup, kizb ü durûğ ile memzûc kelâmlarına ve li-maslahatin temhîd etdikleri mukaddemât-ı lâgiyelerine iʿtibâr olunmamak hususu, pend ü nasîhat sûretinde taraflarına ifade olunmuşiken mütenebbih olmayup, dost ittihâz etdikleri kavim giderek miyânelerine ilkāy-ı fesâd ve akviyâsını taraflarına bend ve zuʿâfâsını diyâr-ı ecânibe ibʿâd edüp, Moskovlu'nun derûn-i Leh'e duhûlü hılâf-ı ʿuhûd olduğuna binâ'en askerini çekmek ve umûr-i Leh'e taʿarruz etmemek husûsu, her çend ifâde olunduysa dahi müfîd olmayup, zararları hudûd-i İslâmiyye'ye isâbet ve serhad nişîn olanları mübtelâ-yı endîşe ve zucret edüp, ʿâkıbet Moskovlu nakz-ı ʿahd ve tecavüz-i hudûd ve Hotin muhâsarasına bezl-i mechûd edüp, ahbâr-ı sikāta göre, muhâsarada bulunan küffarın sülüsânı Lehlü'den olup, Devlet-i ʿaliyye imtiyâzât-ı sabıkalarını ibkā ve himâyeleri zımnında hazâyin ifnâ etmiş iken, bu niʿmetin kadrini bilmeyup, kahr u istîsâllerini izmâr eden kavme iʿânet ve esbâb-ı şerr ü mazarrata delâlet eylediklerinden, üzerlerine dahi sefer etmek vacib ve tâ'ife-i mezkûreden istîmâna râgıb olmayanların seby ü istirkāklariyçün asâkir-i kesîre ile bir Serʿasker nasbı evliyây-ı umûr beyninde münâsib görülüp, derhâl otâk-ı Serdâr-ı ekremî'de bu hatb-ı ehemm içün meclis-i meşveret inʿikād ve vüzerây-ı ʿizâm ve ocağlu ve ricâl-i devlet ihzârıyla bâlâda beyân olunan mevâdd taʿdâd olunduğundan gayri Leh tâyifesinden Moskovlu tarafına tebaʿiyyet edenlerin seby ü istirkāk ve büyût ü emâkin ve mevâziʿ u mesâkinleri tahrîb ü ihrâk olunmak meşrûʿiyyetini şâmil taraf-ı şerʿ-i enverden verilen dört kıtʿa fetvâ, Ordu Kadısı Efendi'ye li-ecli'l-kırâ'e meclisde iʿtâ ve ol dahi fetvâları vâhiden baʿde vâhidin kırâ'et ile beyân-ı hükm-i Mevlâ edüp, Serdâr-ı ekrem hazretleri meclisde bulunanlara hitâb ve: “Keyfiyyet cümlenin maʿlûmu olup, bu emre müteferriʿ-i hâtıra hutûr eden tedbîr ü tasarruf ne ise beyân olunsun” deyü isticvâb eyedikde: “Başımız hablü'l-metîn-i şerʿ-i şerîfe merbût olup, bu bâbda sarf-ı makdûr cümleye min
ehemmi'l-umûr olduğunu” beyân ve nasb-ı Serʿasker ve Leh memleketine duhûl [M2 14] ile izhâr-ı kerr u ferr maslahatında yek-zebân ü cenân oldular.
Bundan sonra Potoski ve Leh boyârlarından birkaç nefer kimseler ve Ordu-yi hümâyûn'da bulunan düvel tercemanları getürdilüp, Leh cânibine Serʿasker nasb olunduğu beyânıyla Potoski'nin mukaddemâ taʿahhüdü üzere Moskovlu ve metbûʿlarının tarîk-i istîsâllerini irâ'et ve Leh derûnuna idhâl olunacak asâkirin zahîrelerini tedârüke mübâşeret eylemek ve Moskovlu'nun muhâliflerini cemʿ ile kendü dahi bir tarafdan cenge ikdâm ü gayret eylemek mâddeleri îrâd olundukda, ol vechile ʿamel edeceğini ve altmış bin kadar asker-i İslâm'a zahîre yetişdireceğini teʿahhüd edüp, hitâm-ı meclis hilâlinde mesfûr bir kıtʿa takrîr ʿarz etmekle, ʿumûm-i nâs mahzarında kırâʾeti münâsib görülmeyüp, vakt-i âhara taʿvîk ve cevabı mütâlaʿaya taʿlîk olundu.
Hotin ve Boğdan Serʿaskeri olan Vezîr Mehmed Paşa hudûda karîb Tabûr nâm mahalde darb-ı hıyâm edüp, kable'l-meclis sebükbârca Ordu-yi hümâyûn'a ihzâr ve mekāsıd-ı devlet yegân yegân tarafına ihbâr olunup, Serʿaskerlik kürkü ile tebcîl ve maʿiyyetine tertîb olunan asâkir ve mühimmât ve levâzım-ı Serʿaskerî ve edevât cümlesi tekmîl ve saferu'l-hayrın on sekizinci cumʿa günü savb-ı Maksûd'a tesbîl olunup, bâlâda beyân olunan ahvâl ve Lehlü'nün gadre sülükleri haklarında îcâb-ı ceng ü cidâl eylediğini mübeyyin düvel-i Nasârâ'ya beyân-nâmeler neşr ü irsâl olundu.
Zikr-i istişâre-i erkân-ı Devlet ve karâr-yâften-i irsâl-i Serʿasker be-cânib-i Leh
Attribution
- Citation:
- "Zikr-i istişâre-i erkân-ı Devlet ve karâr-yâften-i irsâl-i Serʿasker be-cânib-i Leh", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1752_664.html
Item Details
- Title:
- Zikr-i istişâre-i erkân-ı Devlet ve karâr-yâften-i irsâl-i Serʿasker be-cânib-i Leh
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1182
- Source:
- Nevzat Sağlam
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota