Hotin Kalʿası Nehr-i Turla kenârında ʿalâ rivâyetin zemân-ı hazret-i ʿİsâ'dan kalma ʿayyûka peyveste Rumeli-hisârı kadar bir hısn-ı metîn olup, aslında Boğdan Eyâleti serhaddi olmağla, Boğdan voyvodaları muhâfaza ederler imiş. Bin yirmi altı târîhi esnâsında Boğdan Voyvodası Gaşper nâm laʿîn, hıyâneti ile Leh keferesi pençesine düşüp, bin otuzda Sultân ʿOsmân seferine ʿillet ü esâs ve baʿde'r-rucûʿ sulhla istihlâs olunmuş idi. Bin seksen dört [M1 242] hilâlinde dahi Kamaniçe Kalʿası seferleri takrîbiyle tekrâr Lehlü'ye giriftâr ve ertesi sene yedlerinden intizâʿla kemâ-kân sezâvâr-ı iʿtibâr kılındı. Bin yüz yirmi üç târîhinde Moskov Çârı'nın bî-muhâbâ Boğdan Eyâleti'ne hücûmu ve ʿavn-i Bârî ile inhizâm-ı nekbet-lüzûmu bu cânibin istihkâmını îcâb ve ihtâr etmeğin, Hudâvendigâr-ı cennet-mekân merhûm ve mağfûr Sultân Ahmed Hân hazretlerinin himmet-i Husrevâne'leriyle yüz yirmi beş târîhi esnâsında hisâr-ı mezkûrun cânib-i cenûbîsinde müceddeden bir kalʿa-i üstüvâr temhîd ü tarsîn ve derûnuna kifâyet mikdârı edevât ü muhâfızîn vazʿ u taʿyîn olunmağla, hisâr-ı kadîm el-hâletü hâzihî hisâr-ı cedîde cebehâne menzilesinde kalmışdır. Binâ’en ʿaleyh Nehr-i Prut ile Nehr-i Turla miyânında vâkiʿ bir sancak bir mezâriʿ ve kurâsıyla Boğdan Eyâleti'nden ifrâz ve muhâfazasına me'mûr gâh bir vezîr ve gâh bir emîre tevcîh oluna gelüp, kurây-ı ma'mûresi Ocaklık tarîkıyla yerli kulu neferâtına ta'yîn olunmuşdur. Belde-i mezkûre hâlâ etrâfında bostan ve bâğçeleri mevfûr ve kırk dokuz ʿarzında bir şehr-i ma'mûrdur. Vech-i mestûr üzere Hotin'de iki gün ikāmetimiz esnâsında Brandeburg Kralı tarafından Mihmândâr-ı mev'ûd yerine tabîb nâmına bir âdem zuhûr edüp: “Kral bir gün evvel kudûmünüze müştâk ve Mihmândâr Silezya hudûdunda vürûdunuza muntazır ve ben esnây-ı râhda iktizây-ı hâle göre tebâbetiniz hidmetine me'mûrum. Mihmândârın bu mahalle gelmesinde ba'zı mülâhaza mâni' olmağla ʿafv edüp, hemân harekete himmet eylemeniz me'mûldür” deyü iblâğ-ı selâm ü kelâm etmekle, Hotin Vâlîsi tarafından Lehlü'nün Hotin mukābelesinde vâki' İzvaniçe nâm kasabada olan zâbitlerine âdem gönderilüp, karşuya mürûr irâdesinde olduğumuz ihbâr olunmağın: “Hoş geldiler! Mu'azzez ve muhterem misâfirimiz olup, ancak emîn ü sâlim Silezya hudûduna îsâl içün yanlarına bir kapudan ile otuz nefer âdem ta'yînine me'mûruz merkûbât ve me'kûlâtlarına karışmazuz” deyü cevâb vermeleriyle ertesi gün Turla'nın iki yanında pot nâmına iki yassı geçid hâzırlanup, İzvaniçe Kasabası ve pot yeri Hotin'den yarım sâ'at cânib-i garba düşmeğin, Hotin'den mahall-i mezbûra kā'ide-i serhad üzere mükemmel alayla varılup, Paşa Kethudâsı ve Hotin Defterdârı bizimle pota süvâr ve Lehlü'den dahi öte tarafdan pot ile iki üç müte'ayyen âdem Turla ortasında istikbâl ve karâr eyleyüp, resm üzere selâm ü kelâm kā'ideleri mürâ'ât ve ʿarz-ı [M1 243] meveddet ü müvâlât zımnında bizi yanlarına alup, İzvaniçe'ye îsâl ü îvâ eylediler. İzvaniçe Kasabası cânib-i şimâlîsinde Dârü'l-emâre nâmına bir hisârcığı mutazammın hevâsı alçak bir mahall-i mekrûh olduğundan gayri, ʿaraba ve bârgir istikrâsı içün anda on gün kadar eğlenmek iktizâ etmekle, etbâ'ımızın ekserîsi hastalanup, bunda haylî zahmet çekilmişdir. Ne hâl ise levâzım-ı tarîka nizâm ve mâh-ı saferin onuncu günü İzvaniçe'den iki sâ'at kadar gidince sağ tarafımızda hisâr-ı sengîn ma'nâsına Kamaniçe Kal'ası zuhûra gelüp, aslında bunca müddet tevârîhde evsâfı görüle gelen kıla'-ı meşhûreden olduğuna binâ'en, tabî'at-ı müşâhedesine mâ'il ve bir tarafdan mâni' ü hâ'il olmamağın seyr ü temâşâ tarîkıyla uğrayup, topçu-başıları nâmında bir sâhib-i sâmân âdemin hânesinde iki üç sâ'at seccâde-güster ve kal'anın zîr u bâlâsına imrâr-ı nazar olundu.