Guluvv-i ehl-i Bağdâd be-Vâlî-yi Vilâyet Vezîr ʿAli Paşa ve telef-şüden-i ân Vezîr-i sütûde-tedbîr

Basra Mütesellimi iken tefâsîl-i ahvâl-i sâbıkasına vukūf-i tâmmı olan Sadr-ı esbak müteveffâ Râgıb Paşa, sevk ü ta'rifiyle Bağdâd ve Basra'ya Vâlî nasb olunân ʿAli Paşa, Bağdâd'a dâhil olup, henüz tarafından nîk ü bed bir hâlet zuhûr etmemişiken, Vâlî-yi sâbık müteveffâ Süleymân Paşa'nın [M1 235] kethudâlığını etmiş birkaç nefer ehl-i fesâd, kemâl-i hasedlerinden fitneye istiʿdâd verüp, Bağdâd yamaklarını itmâʿ ve sâyir kâr-güzârlarına ismâʿ-ı suver-i intifâʿ etmişler idi. Sebük-magzân-ı memleketden vâfir eşhâs içkalayı zabt ve hâh u nâ-hâh ʿAli Paşa'yı Bağdad'dan ihrâc etmişler idi. Müşârun ileyh dahi Şatt'ın öte giçesini hayme-gâh ve mecmaʿ-ı cünd ü sipâh edüp, bizzât letâyifü'l-hiyele iştigāl ve zevâlini taleb eden zorbaların ekserîsini firîfte-i nukûd ü emvâl eyleyüp, fi'l-hâl tarafına mümâyele ile serkeşân-ı Bağdâd'ı iskât ü ilzâm ve sebkat eden efʿâl-i câhilânelerinden istiʿfâ ile Bağdâd'a duhûlünü istirhâm eylediler. Müşârun ileyh birkaç günden sonra ʿazîm alay ile tekrâr Bağdâd'a duhûl ve ʿacele iktizâ etmez iken yamakān ve yeniçeriyânın kazıyyede medhali olanlarını birer birer iʿdâma meşgûl olduğunu mârru'z-zikr kethudâlar ihsâs ve havf-i cân ile tekrâr bünyâd-ı fitneye vazʿ-ı esâs eylediler. Şöyle ki, bir mahalle müctemiʿ olup, biribiriyle ʿahd ü peymân ve mâl ü cânlarına zarar gelmemek üzere ʿÖmer Kethudâ'nın Vezâreti'ne saʿy edeceklerini teʿahhüd edüp, mûmâ ileyh dahi o makūle gadre iktihâm etmeyeceği ʿahdini mü’ekked bi'l-eymân edüp, biribirinden hilf ü yemîn ile emîn oldukdan sonra hufyeten ehâlîye irsâl-i haber ve: “Vâlîmizin bize ve size niyyeti mahz-ı şer ve vaktiyle çâresine bakılmamak cümleye zarardır” deyü kâr-ı güzârân-ı beldeyi igrâ ve garaz-ı cibillîlerini icrâ eylediler. Kelimât-ı muzahrafaları fitne-cûyân-ı Bağdâd'a te'sîr ve der-ân-sâʿat: “En-nefir en-nefir" velvelesi ʿâlemgîr olarak içkalʿa ve ittiısâlinde olan meydân lebrîz-i âdemiyân olup, serâyına toplar havâle ve meşâriʿ u turuk seddiyle vazʿ-ı esâs-ı mukātele eylediklerini ʿAli Paşa tahkīk ve her ne kadar nush u pend etdiyse miyâneleri tevfîk olunamayup, dâyiresi halkını dahi aʿdâsı tefrîk etmeleriyle sedd-i turuk u ebvâb sebebi ile hâric-i memlekete ayak basamayup, nâ-çâr hey’et-i mütenekkire ile serâyından hurûc ve bir hâneye vulûc edüp, birkaç gün ihtifâ ve ehâlî dahi etrâf ü eknâfı cust-cûdan hâlî olmayup, bilâhare pinhân olduğu hâneyi basup, müşârun ileyhi ahz ve kalʿa-bend etdikden sonra katline ictirâ eylediler. Galeyân-ı dîg-i fitneye ʿillet olanlar Dârü'n-nedve'ye cemʿ olup, enbân-ı fesâda mürâcaʿat ve gûnâ-gûn tezvîrât ihtirâʿına mübâşeret ve nihâyet meşveretleri mefkūd; müşârun ileyh tâyife-i Aʿcâm ile muhâbere ve Bağdâd'ı vermek sûretini müşâvere etdiği maʿlûm olup, mukaddemce devlete haber irsâlinde [M1 236] maslahat fevtiyle bir bâdire-i kāhire zuhûru meczûm olduğundan, ol vechile kaydı görülüp, ʿÖmer Kethudâ reşîd ve sâdık ve her hareketi irâde-i devlete muvâfik ve taşra vüzerâsı zabt-ı Bağdâd'dan ʿâciz olmak haysiyyeti ile Ağa-yı mûmâ ileyhe Vezâret verilmesi cümlenin re'y ü istisvâbına mutâbıkdır” deyü müzevver ve masnûʿ ʿarz u mahzarları vâsıl-ı Âsitâne-i saʿâdet olup, iltizâm-ı muktezeyât-ı vakt ü hâl ile Bağdâd ve Basra menşûru ʿÖmer Kethudâ ismine tasrîh ve o tarafa berîd-i beşâret tesrîh olundu. Müteveffây-ı müşârun ileyh ʿâkil u reşîd ve ahkâm-ı şecâʿat rûznâme-i hâlinde zâhir u bedîd sahâ vü cevâd tavîlü'n-necâd kesîru'r-remâd bir Vezîr-i pür-istiʿdâd idi. ʿAzv olunan cürm-i nâ-kerdeden beriyyü'z-zimme ve hayâtda olsa Devlet-i ʿaliyye'nin işine yarar bir düstûr-i ʿâliyyü'l-himme idi.
Attribution
Citation:
"Guluvv-i ehl-i Bağdâd be-Vâlî-yi Vilâyet Vezîr ʿAli Paşa ve telef-şüden-i ân Vezîr-i sütûde-tedbîr", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1752_503.html
Item Details
Title:
Guluvv-i ehl-i Bağdâd be-Vâlî-yi Vilâyet Vezîr ʿAli Paşa ve telef-şüden-i ân Vezîr-i sütûde-tedbîr
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1177
Source:
Nevzat Sağlam
Format:
text/plain
Language:
ota