İcmâl-i ahvâl-i Defterdâr Halîmî Mustafa Efendi

Mûmâ ileyh ʿan-asl Rûznâmçe-i evvel hulefâsından olup, müddet-i medîde Kîsedarlık hidmetinde müstahdem ve giderek fenn-i defterîde mehâreti ke-nârin ʿalâ ʿalem zâhir ve gayr-i mübhem olup, altmış dört târîhinde Şıkk-ı Evvel Defterdarlığı'yla bekâm ve otuz dört ay kadar emr-i hatîr-i istîfâyı idâre ile makbûl-i hâss ü ʿâmm olmuşidi. [Mısra]: Ve eyyü hüsâmin lem tusibhü fülûlün mefhûmu üzere debdebe-i rifʿatine ʿaynü'l-kemâl isâbet ve iki tûg ile Sayda Mîr-i mîrânlığı tarafına tevcîh olunup, bir sene kadar tecerruʿ-i ke's-i gurbet ve tenâvül-i semm-i helâhil-i derd ü meşakkat etmişiken, [mısra]: Fî azyaki'l-vakti ye'tillâhü bi'l-ferec meʿâli sıfat-ı kâşife-i hâlî olup, kayd-ı gurbetden âzâde ve tarîk-i aslîsine rücûʿ ile bermurâd olmuşidi. Bir zemân Baş-muhâsebe ve Büyük Rûznâme ve sâyir menâsıb-ı celîlede varak-gerdân-ı defâtir-i dü-cild-i leyl ü nehâr ve altmış dokuz târîhinde mükerreren Baş-defterdârlık ile hâyiz-i rehîne-i mesâr olup, hücûm-i rukabâ ve tamaʿ-i küberâ hasebiyle mesnedinden tenzîl ve Limni Cezîresi'ne nefy ü tezlîl ve çok geçmeden ıtlâk ve Âsitâne'ye vüsûl ile neyyir-i ikbâli bâhirü'l-işrâk olup, fenn-i defterîde meleke vü haysiyyeti nümâyân olduğundan, yine Defterdârlık ile pâ-nihâde-i merkez-i ʿizz ü şân ve on sekiz mâhdan sonra Vezâret'le derece-i iʿtibârı resîde-i eyvân-ı keyvân oldu. [M1 169] Münhal olan Şıkk-ı Evvel Defterdârlığı rütbe-i celîlesin Baş-muhâsebeci Mektûbî İbrâhîm Efendi ihrâz ve Baş-muhâsebe ile Cizye Muhâsebecisi Nuʿmân Efendi, celb-i dest-mâye-i beşâşet ü ihtizâz ve Cizye Muhâsebeciliği ile Nûri Beyefendi kesb-i imtiyâz eyledi. Biz yine sadede gelelim, müşârun ileyh fart-ı sehâ ve bezl ü iʿtâ ile meşhûr ve müteneffisân-ı dâiresine mağlûb ve makhûr olduğu hasebiyle fevâyid-i menâsıbdan mahrûm ve iktisâb eylediği rızk-ı maʿlûm âhara maksûm olup, Ebu'l-Vefâ-i Dimyâtî'nin, nazm: Razînâ mine'd-dünyâ bi-ehven-i bulgatin Bi-şurb-i müdâmin ev bi-nîk-i gulâmin kavliyle ʿâmil ve huzûzât-ı şehevâniyyeye inhimâk ile el-yevm hamr ve gadâ emr ü tavrına mâyil olduğundan hâliyyü'l-cerâb ve fâriğu'l-vetâb kalup, mansıbı olan Musul'a ʿazîmet içün Üsküdar'a geçdikde, yâr u vefâdâr ve eyyâm-ı serrâ vü darrâda kafâdâr zann ü hüsbân eylediği havâss-ı etbâʿ -ki her biri sâyesinde küllî fâyide vü intifâʿ etmişler idi- baʿzısı ihtiyâr-ı semt-i temâruz ve baʿzısı ʿarbede perdâz-ı teʿâruz olup, nazım: Ve künnâ fî ictimâʿin ke's-süreyyâ Ve sayyernâ'z-zemânü benâti naʿşin neşîdesiyle terennüm ederek cemʿiyyetleri perîşân ve işe yarar âdemleri pinhân ve ne hâl ise mansıbı tarafına birkaç âdem ile revân olmuşidi. Ancak esnâf makūlesinin üç dört yüz kîse alacağları çıkup, külle yevm dîvâna refʿ-i rukʿa-i istirhâm ve cumʿalarda rikâb-ı kamer-tâba hâllerini iʿlâm etdiklerinde, ashâb-ı hukūk iskât olunmak bâbında emr-i hümâyûn zuhûruna mebnî Âsitâne'de sâkin olduğu hânesi evvel-i mâ-yüşterâ ve âhir-i mâ-yübâ' lâzimesince sarrâfın deynine mahsûb ve sâyir dâyinleri açıkda kalup, istîfây-ı matlûb zımnında merreten baʿde uhrâ ʿarz-ı hâller ile râhat ü sâmân-ı evliyây-ı umûru meslûb edüp, bâ-husûs: “Galata Voyvodalığı mîrîsini tenzîl ederim” deyü Voyvoda'dan elli kîse akça aldığını merkūm bâ-ʿarz-ı hâl ifâde vü beyân ve bundan başka ne kadar rişvet ve ʿubûdiyyet nâmıyla aldığı akçalar var ise zâhir ü nümâyân olduğundan, hakkında âteş-i gazab-ı Şâhâne mültehib olup, emvâl ü eşyâsı ashâb-ı düyûna taksîm ve kendüsü Gediklü mübâşiriyyetiyle Bozca-ada'ya nefy olunmak tasmîm olunup, Dergâh-ı ʿâlî Kapucu-başılarından sâbıkā Ser-çavuşân-ı Dergâh-ı ʿâlî Mustafa Bey, bâ-hatt-ı hümâyûn me'mûr ve İznikmid'de müşârun ileyhe yetişüp, ibrâz-ı menşûr ve birkaç nefer âdem ile Bozca-ada'ya irsâl ve emvâl ü eşyâsını ve baʿzı su'al ü cevâb içün ihzârları [M1 170] irâde olunan âdemlerini Âsitâne-i saʿâdet'e îsâl ve müşârun ileyhin üç ʿaded Zer-i Mahbûb'dan mâ-ʿadâ cins-i nukūddan maʿdûd bir pâre mevcûd olmayup, Koca-ili Mutasarrıfı'ndan yüz altûn istidâne vü istikrâz ve me'mûr olduğu mahalle intihâz eylediği baʿzı sikadan mervîdir. Müşârun ileyhin bu defʿa defterdarlığında fürûht olunan Haremeyn-i şerîfeyn mukātaʿâtının hisâbında olan tasarrufât-ı muʿallelesi ve ʿale'l-husûs öteden berü sülüs ve sülüsân ve belki ber-vech-i munâsafa emvâl-i ʿatîkadan havâle ile edâ oluna gelen tezâkir-i ʿatîkayı temâmen havâle ile sehlü'l-husûl emvâlden istîfâ etdirmesi ve zemânında mîrîye küllî hasâret tetarruk eylediği mû-be-mû maʿlûm-i Husrevâne olmağla, baʿde'l-istiftâ Hasekî maʿrifetiyle Cumâdelâhire'nin yirmi dördüncü günü i'dâm ve ser-i maktûʿu Orta-kapu'ya vazʿ ile ʿibret-i hâss u ʿâmm kılındı. Müşârun ileyh fi'l-hakīka fenn-i defterîde mâhir ve defâtir-i mîrî münderis olsa müceddeden ihtirâʿına kādir, ʿâlî-himmet, Hâtem-sehâvet etbâʿ-perver, dânende-i kadr-i ehl-i hüner bir zât-ı cemîlü's-sıfât idi. Ba'zan şiʿre heveskâr ve bî-maʿnâ kavl ü güftârı yâddâşt-ı uli'l-ebsârdır.
Attribution
Citation:
"İcmâl-i ahvâl-i Defterdâr Halîmî Mustafa Efendi", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1752_356.html
Item Details
Title:
İcmâl-i ahvâl-i Defterdâr Halîmî Mustafa Efendi
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1173
Source:
Nevzat Sağlam
Format:
text/plain
Language:
ota