Havadisât-ı müteferrika

Donanma-ı hümâyun ʿavdetinde makām-ı Sadâret'de olan vüzerây-ı ʿizâmın Tersâne-i ʿâmire'ye ʿazîmetleri muʿtâd olduğuna binâ'en, evâsıt-ı şehr-i rebîʿulevvelde Sadrıaʿzam ve bedr-i efham kapu halkıyla Tersâne'ye ʿazîmet ve Tersâne ricâli takbîl-i dâmen-i Âsafî'leriyle kesb-i behcet edüp, baʿdehû Tersâne bağçesine rağbet ve ahşama dek ihtilâs-ı vakt-i râhat etdikden sonra Bâb-ı ʿâlî'ye ʿavdet eylediler. Ziştovili Vezîr ʿAli Paşa, mukaddemâ Kāyim-makām bulunduğuna binâʾen, terfîh-i hâli mültezim-i Sadr-ı ʿâlî olup, şehr-i mezkûrun yirmi beşinci günü Silistire'ye Vâlî nasb olunup, münhal olan Vidin Muhâfızlığı ile Arnabud İsmâʿîl Paşa tatrîb ve Yanya ve Delvine ve Burusa sancaklarıyla Vezîr Silahdâr Mehmed Paşa tatyîb olundu. ʿİsmetlü Zeyneb Sultân, Hidîv-i devrânı daʿvet ve serâyında tertîb-i ziyâfet edüp, vürûd-i nüvîd-i icâbet ʿakībinde Harem derûnunda vâkiʿ seng-i rikâbdan ârâm-gâh-ı Mülûkâne'leri olacak mahalle varınca ve seng-i rikâb-ı Cihân-tâb'dan serây meydânında vâkiʿ çeşmeye karîb mahalle gelince kaldırım üzerine dîbây-ı rûmî ferş olunup, Şehriyâr-ı sütûde-hısâl dahi bi'd-devleti ve'l-ikbâl serây-ı müşârun ileyhe şeref-bahş-ı iclâl oldular. Takdîm-i nefâyis-i etʿime ve icrây-ı levâzım-ı tekrîme kılındıkdan sonra, bir zemân agâze-i hânendegân ile tefrîh-i hâtır ve bir zemân müşâhede-i bâzendegân ile tenvîr-i menâzır kılınup, seyr gāyet ve sohbet nihâyet bulduğundan, Hidîv-i vâlâ-menkabet Serây-ı hümâyûna ʿavdet buyurdular. Gümrük Emâneti, bir müddetden berü İshak Ağa ʿuhdesinde iken, bundan akdem Hasekî Mustafa Ağa, sebeb-i zâhir ile Emânet-i mezkûreye zâfır olmuşidi. İshak Ağa dahi mûmâ ileyhin isrine iktifâ ve rebîʿulâhır selhinde Gümrük Emâneti hilʿatini iktisâ eyledi. Sâbıkā Sadrıaʿzam Kethudâsı Ebûbekir Efendi, aktâr-ı Mısrıyye'de vâkiʿ baʿzı mehâm tesviyesi ʿunvânıyle bundan akdem me'mûr olup, Der-i devlet'den kasd-ı istibʿâdı maʿlûm olmamak içün [M1 145] yedine verilen menşûr-ı Şâhâne'de: “Meʾmûr olduğun mesâlih hitâm bulduğu sâʿat Âsitâne'ye ʿavdet edesin” meʾâli mestûr kılınmışidi. Mısır'a vardığı gibi maslahatı tekmîl etdiyse dahi istîzânda âhar meʾmûriyyet ve yâhud başka mahalde ikāmet mülâhazasın edüp, yedinde olan emr-i şerîf meʾâlini sened ittihâzıyla Mısır'dan hareket ve Trablusşam tarafına vusûlünü vâlîsi tahrîr ü işâret ve hakkında tahrîk-i silsile-i şefekat etmişidi. Müşârun ileyhin tahrîrâtı Rikâb-ı hümâyûn'a ʿarz olunup, lâ ve neʿam cevabı zuhûr etmeden İznik'e vusûlü haberi resîde-i sâmiʿa-i hümâyûn olup, bilâ-izn ʿavdetiyçün İznik'de ikāmeti irâde ve bu mazmûnda tarafına fermân firistâde olundu. Musul Vâlîsi ʿAbdulcelîl-zâde Vezîr Hüseyin Paşa, irtihâl-i dâr-ı bekā eylediği maʿrûz-ı südde-i aʿlâ kılınup, nâsıye-i hâlinde âsâr-ı necâbet bedîdâr olan mahdûmu Mehmed Emîn Bey'e, Mîr-i mîrânlık ile Eyâlet-i Musul ihsân olunup, sevret-i dâ'ireleri ibkā ve mürdeleri bu cihetle ihyâ olundu. Müteveffâ-yı müşârun ileyh behredâr-ı ʿilm ü kemâl ve yeke-tâz-ı meydân-ı ceng ü cidâl sâhib-i reʾy ü tedbîr, mâlik-i talâkat-i lisân ve hüsn-i taʿbîr olup, Musul muhâsarasında Nâdir Şâh ile vukūʿ bulan muhârebâtda ibrâz-ı merdânegî vü celâdet, ve evbâş-ı Kızılbaşın her yürüyüşünde ikdâm-ı himmet ve lâşeleriyle hendekleri memlû eylediği vâsıl-ı derece-i sıhhatdir. Encâm-ı kâr Şâh-ı güm-kerde-i râh-ı hâyib ü hâsir, Musul üzerinden refʿ-i bâr-ı sıklet ve semt-i müsâlemeye rağbet edüp, çok geçmeden ʿakd-i musâlaha ve terk-i mükâfeha etmişidi. Bundan başka Vâlî olduğu memleketlerde neşr-i ʿadl ü dâd ve himâyet-i ʿibâd-ı zaʿîfül-eyâd edüp, müddet-i Vezâret'inde zulmünden bâkî ve cevrinden şâkî mesmûʿ olmamışdır. Mevâlî-yi Devriyye'den Galata Pâyesi olan Torun Mehmed Efendi'nin ʿilmine hürmet ve hâline merhamet kasdıyla devr u teselsülden tahlîs ve Mahrec olarak Filibe Kazâsı tarafına tevcîh olunup, bu imtiyâz ancak zâtına tahsîs olundu.
Attribution
Citation:
"Havadisât-ı müteferrika", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1752_306.html
Item Details
Title:
Havadisât-ı müteferrika
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1172
Source:
Nevzat Sağlam
Format:
text/plain
Language:
ota