Müşârun ileyh bin yüz on dokuz şaʿbânında terk-i eczây-ı kâyinât eden Re'îsü'l-etıbbâ Nûh Efendi merhûmun oğlu olduğundan, Hekîm-zâdelik ile şöhret-şiʿâr olmuşidi Mi'e-i kâmile şaʿbânın Leyle-i Berât'ında kadem-zen-i ʿâlem-i vücûd ve terbiye-i dâye-i isti'dâd ile giderek fârik-ı miyân-ı ziyân ü sûd oldukda, kabiliyyet-i mâder-zâdı evcgîr-
i iştihâr ve bu sebeble sâhib-i taht-ı vakt olan Hudâvendigâr-ı esbak Sultân Ahmed Hân hazretlerine meleke vü istiʿdâdı beyân olunup, mazhar-ı enzâr-ı hurşîd-âsâr olmuşidi. Çok geçmeden Silahşorlük ve Kapucu-başılık ile mâye-dâr-ı ʿizz ü şân ve kesb-i tekarrub-i Pâdişâhî ile müşârun bi'l-benân olup, bu teveccüh-i nâgeh-zuhûr Sadru's-sudûr bulunan Şehîd ʿAli Paşa'yı güm-kerde-i râh-ı şuʿûr eyleyüp, giderek merâtib-i devlete irtikā ve müddet-i kalîlede sâhib-i teʿayyün olacağını hulyâ ile sûret-i ikrâmda istibʿâdını ilkā ve Zile Voyvodalığı'yla kazây-ı fesîh-i Anadolu'ya ʿazîmetini imzâ edüp, İbrâhîm Paşa Sadâreti'nde, Türkmân Ağalığı'yla kâmrân ve üç sene murûrunda bâ-rütbe-i Mîr-i mîrânî Adana Eyâleti dahi tarafına ihsân ve otuz yedi saferu'l-hayrında Haleb tevcîh olunup, ʿazm-i kişver-i İran etmişidi. Tebrîz fethinde tahsîne şâyân hidmetde bulunduğundan, otuz sekiz saferi evâyilinde rütbe-i vâlây-ı Vezâret'le kâmyâb [M1 134] ve birkaç günden sonra Anadolu Eyâleti'yle dağzen-i kulûb-i emsâl ü etrâb oldu. Sene-i mezbûra zilkaʿdesinde Köprüli-zâde ʿAbdullah Paşa ʿazlinden Tebrîz cânibine Serʿasker ve kırk târîhinde vâkiʿ musâlahada saʿy ü himmeti zâhir olmuşiken, havâss-ı etbâʿından askerî tâyifesine baʿzı cevr ü keder terettüb etdiğinden, rikâb-ı kâmyâba ʿarz-ı haller sunulup, Serʿaskerlik üzerinden refʿ ve Erdebil Muhâfızı Yûsuf Paşa'ya tefvîz olunup, müşârun ileyh Şehr-i zor Eyâleti'yle muhakkar kılınmışidi. Bir müddet murûrundan sonra Revân cânibine Sipehsâlâr ve kırk üç târîhinde Tebrîz Serʿaskerliği'yle nâmdâr olup, kırk dört târîhinde Tebrîz ve Rûmiyye'yi tekrâr âverde-i kabza-i teshîr ve zamîme-i memâlik-i Pâdişâh-ı kişver-gîr edüp, sâl-i mezkûr ramazânında ʿOsmân Paşa ʿazlinden Sadâret-i ʿuzmâ ile be-kâm ve Defterdâr ʿİzzet ʿAli Paşa Âsitâne'de Kāyim-makām olmuşidi.
Sadr-ı müşârun ileyh Azerbaycân ülkesini tathîr ʿakabinde daʿvetine Kapucular Kethudâsı tesyîr olunup, emre imtisâl ve sene-i mezkûre zilkaʿdesinde ʿatebe-i Şehriyârî'ye vazʿ-ı cebhe-i ibtihâl eyleyüp, kırk ay mikdârı Sadr-nişîn-i eyvân-ı hükûmet oldular ise dahi zemânlarında Aʿcâm-ı liʾâmın galebe-i istidrâciyyeleri kemâle resîde ve baʿzı kılâʿ-ı Pâdişâhî mahsûriyyeti gibi vekāyiʿ-i şedîde zuhûru kusûr u rehâvetine haml olunup, çârtâk-ı nazar-ı Pâdişâhî'den hâbit ve kırk sekiz saferinin sekizinci günü ʿazl ve Midillü Cezîresi'ne nefy ile rütbe-i izâfîyye'sinden sâkıt olmuşidi. Sene-i mezbûra rebîʿulâhırında mazhar-ı şefkat-i Pâdişâh-ı enâm ve Kandiye Eyâleti ile tecdîd-i câh-ı ʿizz ü ihtişâm ve kırk dokuz muharreminde Bosna'ya Vâlî ve Serʿaskerlik ile kadri ʿâlî
kılınup, üç sene zarfında destyârî-yi ikdâm ü himmetiyle zuhûra gelen gazâ vü cihâd, velvele-endâz-ı milket-i ehl-i ʿinâd ve ʿale'l-husûs Bosna'dan hareketi, aʿzam-ı esbâb-ı feth-i Belgrad olmuşidi.
Elli üç rebîʿulevvelinde ʿAzm-zâde Süleymân Paşa ʿazlinden Mısr-ı Kāhire Tevliyyeti ile ikrâm olunup, o hılâlde ser-dâde-i vâdî-yi gavâyet olan ümerâ-i Mısrıyye'nin ekserîsini küşte-i tîg-i hûnbâr ve sâyirlerini dahi taht-ı râbıtaya idhâl ile sitemdîdegân-ı ümerâyı lâ fetâ illâ ʿAliyyün lâ seyfe illâ Zülfekār güftârıyla varak-gerdân-ı [M1 135] sahîfe-i dü-reng-i leyl ü nehâr etmişidi. Yüz elli dört rebîʿulâhırında Mısır mansıbı dâmâdları Vezîr Yahyâ Paşa'ya ihsân ve müşârun ileyhin cânib-i Rûm'a gelmesi fermân olunup, sene-i mezbûra ramazânında Anadolu Eyâleti'yle mükerrem ve elli beş saferi muntasıfında mükerreren Sadriaʿzam oldu.
Terceme
Attribution
- Citation:
- "Terceme", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1752_297.html
Item Details
- Title:
- Terceme
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1172
- Source:
- Nevzat Sağlam
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota