Efendi-yi mûmâ ileyh altmış sekiz senesi rebîʿulâhırının gurresinde Âsitâne'den hareket ve otuz günden sonra Bender kurbuna vusûlünü muhâfızı ʿAbdullah Paşa'ya tahrîr ü işâret ve müşârun ileyh dahi sâde nakkāre ile kethudâsını li-ecli'l-istikbâl irsâl ve âlây ile Bender'e getürdüp, birkaç gün iʿzâm-ı şân ile mûmâ ileyhi mihmân ve cumâdelûlânın yedinci günü Bender'den maʿiyyetine Beşlü Ağası'nı terfîk edüp, savb-ı me'mûruna revân etmişidi. Sefîr-i mûmâ ileyh Leh hudûduna vâsıl ve miyânede hadd-ı fâsıl olan nehr-i cârîden karşu tarafa geçüp, Leh tarafından vârid olan mihmândâr ile nezârete mahalline nâzil oldu. Ferdâsı mahall-i merkūmdan kıyâm ve Rusya hudûdu olan Vasiliko [M1 62] nâm mevziʿde ârâm ve on gün kadar nezârete içün eyyâm geçürüp, hintov ve sâ'ir merkūbât ihzârıyla Kiyeve Kalʿası'na doğru tahrîk-i licâm ve kalʿa-i mezbûreye lede'l-vüsûl münâsib bir hâneye nüzûl edüp, cenerali sefîr-i mûmâ ileyhi daʿvet ve mahsûs ziyâfet eyledi. Kiyeve'nin biribirine mukābil lağam ve hendek ile istihkâm verilmiş iki kalʿası olup, muhâfazasına muʿteber bir ceneral taʿyîn ve derûnuna müretteb asker teşhîn olunmuş, kalʿa derûnunda Kral'a mahsûs hâne binâsına ibtidâr ve bu sene tekmîl olunduğunu ihbâr etmişler. Kalʿa önünden Özi Suyu cârî olup, Özi Kalʿası'na vardıkda, Bahr-i siyâh'a munsabb olacağı şâyiʿdir. Cumâdelâhıre ibtidâsında [15 Mart 1755] Kiyeve'den hareketin ikinci günü Kazak Bin-başısının mahalli olan Kozluca'ya nüzûl ü ilmâm ve mesfûr: “Kuʿûduma ruhsat verirler ise ziyâretlerine varacağım” deyü irsâl-i peyâm edüp, kavmi beyninde muʿteber olduğundan, mes’ûlüne muvâfık haber gönderilüp, ol dahi vârid ve âfâkī sohbetden sonra geldiği semte ʿâyid oldu. Şehr-i merkūmun üçüncü günü [17 Mart 1755] Necne Kasabası'na gelüp, kasaba-i mezkûre mahall-i ticâret olduğundan, Rum tâ'ifesi anda ikāmet edüp, mukaddemâ ihrâk sebebi ile vâfır büyût ve dükkân sûzân ve harâbe-müşrif olduğu nümâyân ve ʿavdetde fi'l-cümle maʿmûr u âbâdân olmuş hâricde vâkî Kral serâyında bir gice yatup, ferdâsı ʿazm-i râh ve beşer altışar sâʿat yerlerde Kral'a mahsûs büyûtu ârâmgâh eyleyerek şehr-i mezkûrun on birinci günü [25 Mart 1755] Tuğla nâm şehre vazʿ-ı bâr u büngâh eyledi. Kasaba-i mezkûrede âlât-ı harbiyye iʿmâli içün destgâhlar kurulup, kuvvet-i mâ ile çarhlarını idâre ederler imiş. Zikr olunan mahalden dahi fekk-i tınâb-ı ikāmet ve altı günde kadîmden kralların ikāmet etdikleri Moskov şehrine ilkāy-ı rahl-i râhat edüp, zâbiti resm-i hoş-âmedî icrâsiyçün nâzil olduğu mahalle vârid olup, kahve ve tatlı ile hürmet ve gideceği vakitde sefîr-i mûmâ ileyhi daʿvet edüp, sû’-i miʿdeden şikâyet ile indifâʿı mümkin olmayup: “Bâri sadece teşrîf edin!” deyü recâ ve bu sûretle hânesine varup, çay ve kahve tenâvülünden sonra ʿinân-ı ʿavdeti mihmân-hâneye irhâ eyledi. Bu şehirden dahi râhil ve Novigrad Kalʿası'na vâsıl olup, kalʿay-ı merkūmeyi Moskov, İsveç Kralı yedinden bi'l-muhârebe nezʿ edüp, tuğla ile binâ olunmuş [M1 63] büyücek bir kalʿadır. Önünden bir nehir cârî olup, Peterburg'a nehren zahîre ve sâ'ir şey sefîneler ile nakl ü îsâl olunur. Şehr-i mezkûrun altıncı günü [20 Mart 1755] bu mahalden dahi tahrîk-i akdâm ve onuncu günü [24 Mart 1755] Petro nâm Kral'ın binâsı olan Manastır Karyesi'ne ʿatf-ı zimâm edüp, ferdâsı alay tertîb olunup, Kral'ın hintovu mûmâ ileyhe ve Baş-vekîlin hintovu kethudâsına ve enderûn ve bîrûn etbâʿına ikinci vekîl ve sâ'ir cenerallerin hintovları ve on sekiz kadar çukadarlarına raht-ı frengî ile müzeyyen esbler getürülüp, mûmâ ileyh dahi erkân kürk ve Horasânî destâr ile Kral daʿvetçisini alup, Kral Serâyı'na doğru ʿazîmet eyledi. İki tarafında sîm gaddâreli çukadârlar ve Kral'ın bir mahalle ʿazîmetinde pîş u pesinde devân olan âdemler ve yedekler ile Peterburg'a vüsûl ve nehr-i şehrin öte giçesinde hâzır eyledikleri konağa nüzûl eyledi. ʿAle's-sabâh daʿvete gelen âdem ile Baş-vekîl'in konağına varup, binek taşından Ser-kâtibi istikbâl ve Baş-vekîl dahi olduğu mahalde kāyimen istifsâr-ı hâl edüp, sefîr-i mûmâ ileyh Sadraʿzam mektûbunu kemâl-i âdâb ile iʿtâ ve çay ve kahve resmi ve tarîk sohbeti hitâmında şart-ı vedâʿ icrâ ve ikinci vekîlin temekkün eylediği mahalle dahi varup, minvâl-i sâbık üzere mülâkāt ve tarafeynden izhâr-ı müvâlât kılındıkdan sonra, hintov ile kenâr-ı nehre gelüp, kayıka süvâr ve karşuya güzâr eyledi. Şehr-i Receb'in yirmi ikinci günü nâme-i hümâyûn teslîmi içün İmparatoriçe'nin daʿvetçisi gelüp, sefîr-i mûmâ ileyh dahi âlâyını tanzîm ve nâme-i hümâyûnu kethudâsı hem-ser-i taʿzîm edüp, âheste reviş ve mütevassıtça meşy ü yürüyüş ile İmparatoriçe'nin serâyına gelüp, misafir odasında celse-i hafîfeden sonra esvâb-ı dîvâniyyesi ile içerü girüp, İmperatoriçe se-pâye bir mahall-i mürtefiʿde kıyâm ve müteʿayyinân-ı ricâl ü nisvânı yemîn ü yesârında izdihâm üzere olup, sağ elini başı üstüne vazʿ ve nâme-i hümâyûnu bâlâya refʿ ederek kurbuna vardıkda: “Şevketlü ʿazametlü Sultân ʿOsmân bin Mustafa Hân hazretlerinin haşmetlü rağbetlü Rusya İmparatoriçesi'ne cülûs-ı hümâyûnlarını şâmil nâme-i dostâneleridir” deyü teslîm, ol dahi cenbinde olan dîbâ-serîr üzerine vazʿ ile nâme-i hümâyûna taʿzîm eyledi. Bir iki dakīka tercemân vâsıtasıyle sohbet ü müfârakat ve İmparatoriçe [M1 64] tarafından ber vech-i muʿtâd tehyi'e kılınan şekerlemeden baʿde't-tenâvül mahalline ʿavdet eyledi. Peterburg'un ʿan-asıl yeri batak ve orman olup, derûnunda Tuna'ya karîb Novi nâmında bir nehr-i kebîr cereyân eylediğinden, Kral beğenüp bir şehir binâsını tasmîm eyledi. Orman kırdırulup, bataklar dahi rıhtım ile teşyîd olundukdan sonra, nehrin tarafeynine nehre nâzır hâneler binâ ve sutûhunu baʿzan teneke ve baʿzan tuğla ile mütevârî edüp, nehrin kenârında bir küçük tersâne yapup, Kral'a ve sâ'ire kayıklar inşâ eder oldular. Nehr-i mezkûr Bahr-i Baltık'a munsabb olup, mücâvir bulunan devletlerin sefâyini âmed-şüdden hâlî olmaz ve eyyâm-ı şitâda kesret-i selc cisre mâniʿ olup, kayık ile ve baʿzan cumûd sebebiyle kayıksız geçülüp, eyyâm-ı sayfda tonbâzlar ile cisr yapup, âyende vü revendenin mesâlihini teshîl ve mesârıf-ı cisre medâr olmak içün piyâdeden iki akça ve ʿarabadan dört akça resm tahsîl olunur. Sefîr-i mûmâ ileyh mihmândâra: “Devlet-i ʿaliyye elçileri elli gün kadar bu mahalde ikāmet ede geldikleri maʿlûm olup, bizim dahi ikāmetimiz o derecelere vâsıl oldu” dediğimizi İmparatoriçe'ye ismâʿ ve ol dahi henüz Peterburg'un mesîrelerini görmeyüp; “Elçi efendi ʿacele etmesünler” kelâmını ifade ve ilmâʿ edüp, birkaç giceden sonra heyet-i mütenekkire ile ʿâşık maʿşûkuyla buluşmak ve agyâr vâkıf olmayarak ahadühümâ âhar ile mukāvele etmek içün Kral serâyında ihtirâʿ eyledikleri leyletü'n-nikāb bâzîcesine sefîr-i mûmâ ileyhi daʿvet etmişler idi. Mûmâ ileyh mahall-i mezbûra varup, İmparatoriçe ve vükelâ ve müteʿayyinân-ı devleti cemʿ olup, ricâl ü nisvân muhtelit oldukları hâlde, en-Nâsü fî hevesâtihim ve'd-dübbü yerkusu fi'l-cebel mefhûmu üzere mestûretü'l-vücûh raksa başlayup, sâzendeleri dahi usûl-i maʿlûmeleri üzere çalup çağırdılar ve İmparatoriçe dahi berâberce raks ve bin nâz ile kāmetine ihtizâz verdiğini görmüşler. O aralıkda İmparatoriçe elçinin yanına gelüp, refʿ-i nikāb ve yola dâ'yir baʿzı güft-gû ile defʿ-i vahşet ü hicâb ve ʿakabinde: “Elçi efendi odalarımızı temâşâ etsün” deyü âdemlerine hitâb ve mûmâ ileyh dahi zikr olunan odaları ve İmparatoriçe'nin hâbgâhını seyretdikden sonra baʿzı [M1 65] şekerleme ve etʿime ile ârâste bir odaya idhâl ve çay ve kahve ve mâ-hazar tenâvülüyle ikrâm kaydına iştigāl eylediler. ʿAdetleri resîde-i gāyet ve seher vakti herkes ʿavdet eylediler. Birkaç günden sonra şehre altı sâʿat mesâfede sâlifü'z-zikr nehr-i kebîrin kenârında vâkî İmparatoriçe'nin serâyına mûmâ ileyhi daʿvet etmeleriyle nehren kāyık ile ʿazîmet musammem iken telâtum-i nehr ihtimâliyle iki kıtʿa çekdirme resminde kalyon ihzâr ve birine elçi ve diğerine kethudâ ve sâ'ir etbâʿı süvâr ve bir iki sâʿat güzâr eyledikde, tersâneleri olan sâhile ihrâç ve hintovlara irkâb ve bir karyeye gelüp, o gice anda kâr-sâz-ı râhat-ı hâb oldular. Ferdâsı tersânesini temâşa ve yirmi beş kadar kalyon müşâhede olunup: “Bunları neylersüz” deyü su'âl etdiğinde: “Bahr-i Baltık'a andan Bahr-i Muhît'a çıkup, askerimize taʿlîm-i fenn-i deryâ ederiz” cevabını îmâ etmişler. Ferdâsı İmperatoriçe'nin serâyına varup, bir mürtefî mahalde bünyâd ve tahtında bir bağçe îcâd olup, âdem beli kadar hevâya sûʿûd eder fiskıyeler ve sanʿat-i âb ile usûle mutâbık hod-be-hod çalınur sazlar ve müteʿaddid havuzlar seyrinden başka ördek ve kaz ve kelb timsâllerini havuza ilkā ve birbirini âvâz-ı mahsûslarıyla ahz u girift etmek sûretinde tesâbük ve hücûmlarını ve âgızlarından fevvâre-misâl su çıkdığını re'ye'l-ʿayn müşâhede ve dahi bundan başka sanâyiʿ-i gârîbe gösterüp, şehirde olan konağına iʿâde olunmuş. kalʿada ve sâ'ir mahalde olan topları demir ve tuçdan olup, kılletini tahkīk ve Kral serayları ahşâbdan mebnâ ve pençereleri büyük ve dîvârlarının etrâfı Lehkârî münakkaş kâğıddan olup, fekat İmparatoriçe'nin beytûtet eylediği mahallin dîvârları kemhâ ile tezyîn ü tezvîk olunup, tavanları kireçden ve neşîb ü firâzdan ʿârî düz ve müstevî yapılmış ve hânelerinde katʿâ mefrûşât olmayup, iskemleler üzerinde kuʿûd ve nisâla- rıyla dahi ekserî iskemlede mürâvede eyledikleri menküldür. Mûmâ ileyh Peterburg'a duhûlünün altmış beşinci günü yine ʿazîm alay ile İmparatoriçe'den nâme-i hümâyûn cevâbını alup, on gün sonra Baş-vekîl'den dahi cevâb-nâme alup, Âsitâne-i saʿâdet'e doğru ʿazîmet eyledi. Kırk ikinci gün re's-i hudûda vâsıl ve andan Bender'e ve Bender'den yirmi günde İstanbul'a dâhil oldu. Bender'den Kiyeve Kalʿası yüz on sâʿat ve andan Moskov şehri yüz seksen bir sâʿat [M1 66] ve andan Peterburg yüz elli sâʿat mesâfe olduğunu elçi-yi mûmâ ileyh takrîr ü ifâde eyledi.