Muhâsara-i Bender-i Cidde ve inhizâm-ı Vehhâbiyân ve vukūʿât-ı sâyire

Kavl ü iʿtikādı merdûd olan İbn-i Suʿûd, Mekke-i mükerreme'yi Tâyif gibi etmek ve hüccâc-ı Müslimîn'i nehb ü gāret ile îkāʿ-ı envâʿ-ı fesâd eylemek kasdını işâʿa ile kulûb-ı nâsı merʿûb ve râhat u sükûnlarını meslûb eylediğine binâʾen, Mekke-i mükerreme Şerîfi ve Cidde Vâlîsi Vezîr Mehmed Şerîf Paşa tarafından etrâfa karagollar ta'yîn ve cenge te'ehhüb göstererek her tarafı tahsîn eylediklerinden, Hâricî-yi mezkûr Mekke'ye doğru ʿazîmetden hâyif ve kasd u niyyet-i fâsidesinden mütecânif olup, itmâm-ı hacc u menâsik ʿakabinde aʿyân-ı hâcc ile ʿakd-i encümen-i meşveret ve hüccâcın kesreti ve bâ-husûs âzmâyiş-i ceng etmiş mağribî askerinin vefreti olup, Hâricîler kurb-i [Ü4 221a – V 92a] Mekke'de kâyin iken, Haremullah'ı bırakup gitmek, mugāyir-i diyânet ve münâfî-yi resm-i gayret olup, zuʿafây-ı hüccâc Cidde'ye ve andan Mısır'a tesrîb ve sâyirleri ceng ü cidâle tergīb olunmak ve askere bahşiş ve zehâyir husûsiyçün dahi tüccârdan istikrâz ile Şâm ve Mısır mîr-i hâcclarına biner kîse akça tedârük ü itâ ve zahîre bulmak teʿahhüdü Şerîf-i Mekke tarafından inhâ olunmuşiken, mîr-i hâcclar ve sâyir müteʿayyinler fikdân-ı zahîreyi âlet ve devlet tarafından ʿadem-i me'mûriyyetlerini özür ü ʿillet ederek, askerî tâ'ifesini ve hüccâcı alup, Şâm ve Mısır tarafına ʿazîmet eylediler. Şerîf Paşa'nın Kethudâsı ve dâyiresi halkı Cidde'de kalup, kendi beş on âdem ile Mekke'de bulunup, Şerîf cenâblarının dahi başında birkaç nefer Memlûk'den gayri kimse olmayup, bu hâl ile Mekke'de bulunmak muhâtarayı müstelzim olduğundan, nâ-çâr Cidde Hısnı'na ʿazîmet ile müterassıd-ı encâm-ı kâr oldular. Hâricî-yi mersûm hüccâcın ʿavdetini ve müşârun ileyhimânın Cidde'ye ʿazîmetini cezm ü tahkīk etdikden sonra Mekke'ye gelüp, bâlâda işâret olunduğu vech üzere sûretâ ehâlî-yi Mekke'yi te'mîn ve Şerîf Muʿîn'i birâderine câ-nişîn edüp, hedm-i kıbâb ve ilkāy-ı ruʿb u iztırâb ʿakabinde Muharrem'in yirminci günü mecmûʿ-ı asâkiriyle bizzât Cidde'yi muhâsara ile âgāz-ı müşâcere edüp, gâh nerdübânlar vazʿıyla kalʿayı tahlîse mübâdere ve gâh mebâliğ-i ʿazîme talebiyle Şerîf Gālib'i evlâd ü ʿiyâliyle teslîm etmek husûsunu sâyir metâlibine terdîf ve emreyn-i mezkûreyn kabûl olunmadığı sûretde mahsûrları katl-i ʿâmm ile tahvîf edüp, ehl-i kalʿa tebaʿiyyete tâlib [Ü4 221b - V 92b] ve matlûbunun nısfını edâya râgıb olmuşiken, Şerîf-i Mekke ile Cidde Vâlîsi ittifâk ve Hâricîler'in defʿ-i sevretlerine kemâl-i hâhiş ü ihtimâm ile şedd-i nitâk u vifâk etmeleriyle, fi'l-hâl mevcûd olan askerîyi ve ehâlîden harb ü darba kādir olanları cenge tahrîz ü igrâ ve tebaʿiyyet hevâsıyla akça iʿtâsına tavtîn-i nefs edenler zecr ü izrâ kılınup, cümlesi pîrâmen-i hisâra taʿyîn ve her taraf kümât-ı rumât ile teşhîn kılınup, top u tüfeng ve hışt u seng ile müdâfaʿaya kıyâm ve Vehhâbîleri katl ü cerh ile güm-nâm ve on gün bu vechile rahây-ı harb deverân ve tenevvür-i ceng feverân edüp, on birinci günü Vehhâbîler nerdübânlar ile bâlâ-yı kalʿaya suʿûd murâd etdiklerini asker-i devlet hiss ü idrâk ve nasb olunan nerdübânları istimsâk ile Hâricîler'i ihlâk eylediklerinden gayri, baʿzan kalʿadan atılan top dâneleri ordularına isâbet ve hayevân ve insâna müsâdefe ile İbn-i Suʿûd'a bâʿis-i havf u haşyet olmağla, Cidde'yi terk ve Mekke-i mükerreme'ye uğramaksızın Dirʿiyye'ye doğru raht-keş-i haybet olup, fazl-ı hazret-i Kird-gârî ve yümn-i baht-ı cenâb-ı Tâc-dârî'yle Cidde Kalʿası gezend ü düşmenden sâlim ve kutr-ı Hicâz'da vukūʿu muhtemel olan şûriş ü ihtilâl münʿadim oldu. Mısr-ı Kāhire tarafından mukaddemâ tertîb ü âmâde kılınan asker ve mühimmât vukūʿ bulan ihtilâl hasebiyle zâyiʿ ü telef olup, vaktiyle vusûl mümkin olsa idi, Tâyif üzerine ʿazîmetin vücûd-ı imkânıyla o tarafda bulunan Hâricîler tedmîr ve memleket-i Pâdişâhî tasfiye vü tathîr olunacağını Emîr-i Mekke ve Şerîf [Ü4 222a – V 93a] Paşa bu defʿa mufassal zarâfet-nâmelerinde tahrîr eylediler. Müşârun ileyhimâ tarafından ser-zede-i sünûh olan gayret ü sebât, sebeb-i inbisât-ı Şehriyâr-ı cemîlü's-sıfât olup, teşrîfât ve iltifât-ı hümâyûn ile müşârun ileyhimâ taltîf ve şevk u himmetleri iksâr u tazʿîf kılındı. Cidde gā'ilesi ber-taraf oldukdan sonra, İbn-i Suʿûd'un Mekke-i mükerreme'de bırakdığı eşkıyânın emr-i ihrâcı tedbîr olunup, Şerîf-i Mekke ile Cidde Vâlîsi hâric-i beldede ordu nasb edüp, tedârük etdikleri asâkir ile Mekke'ye teveccüh ü ʿazîmet ve lede'l-vusûl Beytüllahi'l-harâm'da kıtâl ü cidâlin memnûʿiyyeti tazmîniyle Hâricîler'e emân-nâme irsâl etdiler ise dahi, mersûmlar ru'ûnet u gılzat izhâr ve âmâde-i harb ü peykâr oldukları mütehakkak oldukda, müşârun ileyhimâ her tarafdan üzerlerine sevk-ı asker ve yirmi gün kadar iki tarafdan muhârebe kârger ve şiddet-i hasr u tazâyuk, gürûh-ı Havâric'i istîmân ile tahlîs-i câna muztarr edüp, hâyiben memleketlerine revân olduklarından gayri, Hâricîler'e mutâviʿ Yemen kabâyilinden “Ebû Nukta” nâm şakī beş bin asker ile İbn-i Suʿûd'a intisâr içün Cidde'ye altı sâʿat mesâfeye gelüp, Vehhabîler'in mahzûlen ʿavdetlerini istimâʿ u tahkīk ile girüye ricʿat eylediği dahi müşârun ileyhimâ tarafından rivâyet olundu.
Attribution
Citation:
"Muhâsara-i Bender-i Cidde ve inhizâm-ı Vehhâbiyân ve vukūʿât-ı sâyire", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_845.html
Item Details
Title:
Muhâsara-i Bender-i Cidde ve inhizâm-ı Vehhâbiyân ve vukūʿât-ı sâyire
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1218
Source:
Hüseyin Sarıkaya
Format:
text/plain
Language:
ota