Fransızlar mukaddemâ nakz-ı ‘ahd ve Mısır'ı istîlâ ile etrâf u eknâfa şerâre-pâş-ı ihtilâl ü telâş oldukları, Cezâyir-i Garb Ocağları dahi istîhâş edüp, mesfûrlar teksîr-i husamâdan ihtirâz ile ocağlara müdârâ ve miyânelerinde hafî bir nevʿ muʿâhede sebkat etdiği, karʿ-ı semʿ-i erbâb-ı ârâ edüp, zâhirde bî-taraflık semt-i selâmetini ihtiyâr ve encâm-ı kâra medd-i rişte-i intizâr etmişler idi. Cünûd-ı Garbiyye'nin bu hareketleri, metbûʿiyyet-i devlet lâzimesine mugāyir ve cihet-i vahdet-i İslâmiyye muktezayâtına muhâlif olduğundan, inzâr u tehdîd ile rakdet-i gafletden îkāz ve şahmetü'l-üzn-i gayretleri mâlîde-i benân-ı ittiʿâz kılınup, âteş-i hamiyyetleri feverân ve cânib-dârî-i devlet ile muhârebeyi iʿlân ve kavm-i mesfûr dahi etrâf ile olan meşgūliyyetleri sebebi ile Cezâyirlü'nün evzâʿından iğmâz etmişler idi.
Devlet-i ʿaliyye ile musâlaha inʿikādında Françelü'nün ocağlar hakkında izmâr ve vaktine taʿlîk eyledikleri gayz u iğbirâr hârice çıkup, dört mâdde îrâdıyla Cezâyirlü'yü terhîb ü tahdîş ve metâlib-i fâsideleri sûret bulmadığı hâlde, isâre-i gubâr-ı iztırâb u teşvîş edecekleri mukaddimâtını derpîş etmişler idi. Îrâd etdikleri mevâdd, Vehrân sâhilinde kazâ-zede olan Françe sefînesinden reh-yâb-ı halâs olan yüz elli [Ü4 155a – V 26a] nefer mellâh Cezayir'e tâbi ʿUrbân yedinde me'sûr olup, bu âna dek sebîlleri tahliye olunmadığından, megās-ı mercân olan mahalden memnûʿiyyetleriyle bayrağlarına iʿtibâr u rağbet olunmayup, cihet-i maʿlûme ile matlûbları olan iki yüz bin guruşun mümâtalesinden ʿibâret olup, bu husûsa dâyir tarafeyn miyânında hudûs eden kīl ü kāl giderek sebeb-i mübâgaza vü infiʿâl olup, Fransızlar mütâlebede ısrâr ve Cezâyirlü dahi metânet izhâr ve ʿalâ-rivâyetin Cezayirde mukîm Fransızlar'ı ve metbûʿiyyet iddiʿâsında olanlarını ihrâc ile müterassıd-1 ceng ü peykâr oldukları, cumhûru iğzâb ve mübtelây-ı dü-şâha-i inkılâb eylediğinden, Françe'de Umûr-ı Ecnebiyye Müdîri olan Talleyran tarafından şikâyeti mutazammın bir kıtʿa takrîr ve o tarafda
mukīm olan Âmedî Efendi tarafına verilüp, ol dahi takrîr-i mezkûru bu tarafa tesyîr etmişidi. Zikr olunan tahrîre imrâr-ı nazar ve iddiʿâ olunan umûr, istihsâl-i teʿazzüm ü nahvetden münbaʿis bir hâlet olduğu, kulûb-ı erbâb-ı elbâbda her ne kadar cilveger olduysa dahi, Âsitâne'de mukīm Fransız Maslahat-güzârı'yla mükâlemeye me'mûr olanlar hem-meclis olup, bu keyfiyyetin hakīkatine vusûl ile keşf-i zamîr ve iktizâsına göre icrây-ı tedbîr etmek lâzım gelüp, baʿde'l-istîzân Maslahat-güzâr ile ʿakd-i meclis olunup, müstedʿiyyât-ı bî-maʿnâ kabîlinden olan maglataları, îrâd-ı delâyil ile her ne kadar ibtâl olunduysa dahi, mâdde-i mezkûre muʿzamât-ı umûr-ı Devlet-i ʿaliyye'den olup, erbâb-ı şûrâ ile müzâkere ve bu hatb-ı cesîmin defʿ ü izâlesi sûretini müşâvere muktezî olduğundan, Vezîr Kapudan Paşa hazretleri ve sâyir meşveret erbâbı huzûr-ı Sadâret-penâhî'de ictimâʿ ve takrîr-i mezkûru istimâʿ [Ü4 155b – V 26b] eyledikde, nush u pendi şâmil Cezâyir halkına Devlet-i ʿaliyye'den tahrîrât gönderilmek ve Cezâyir-i Garb Ocakları'na nezâreti olan Kapudan Paşa hazretleri tarafından idâre-i kelâma kādir ve ilzâm u maʿkūlu tefhîme muktedir bir âdem gönderilmek netîce-i re'y ü tedbîr-i huzzâr olduğu, mübârek Rikâb-ı kâm-yâb-ı Cihân-dârî'ye lede'l-ʿarz, mûcebince ʿamel olunmak irâde-i seniyyesi zuhûr ve ol bâbda hatt-ı hümâyûn sudûr ve tedbîr-i mezkûrun icrâsına mübâşeret hılâlinde otuz beş gün zarfında Marsilya'dan tevârüd etmiş bir sefîne kapudanı Cezâyirlü ile Fransızlar'ın musâlahasını İzmir'de mukīm konsoloslarına tebşîr ve ol dahi bu keyfiyyeti Âsitâne-i saʿâdet'de mukīm Fransız Maslahat-güzârı'na tahrîr ve ol dahi Bâb-ı ʿâlî'ye takrîr gönderüp, kavl-i mezkûrun sıhhatine iʿtimâd câyiz ise dahi, haber-i âhâd kabîlinden olmağla, tedbîr-i mezkûrun icrâsından ferâgat, hazm ü ihtiyâta ʿadem-i riʿâyet kabîlinden olduğuna binâʾen, sâlifü'z-zikr tedbîrin icrâsına teşmîr-i dâmen-i ikdâm olundu.
Vak'a-i Cezâyir
Attribution
- Citation:
- "Vak'a-i Cezâyir", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_757.html
Item Details
- Title:
- Vak'a-i Cezâyir
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1217
- Source:
- Hüseyin Sarıkaya
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota