ʿAzl ü refʿ-i Vezâret-i Hakkı Mehmed Paşa ve ihsân-ı Vezâret ve Eyâlet-i Rumeli be-ʿÖmer Ağa

Takdîr-i mümteniʿü't-tagyîr ile bir müddetden berü Rumeli taraflarında ser-nümây-ı bagy u şekā olan dağlunun indifâʿ-1 mazarratları ve mebde'-i fesâd olan Pâsbân-oğlu'nun [Ü4 121b] zevâl-i vücûduyla Vidin Kalʿası'nın yed-i istîlâsından tahlîsi esbâbına teşebbüsde kusûr ve kuvve-i mütefekkirede cevelân eden ârâ vü tedâbîrin icrâsında fütûr izhâr olunmadıysa dahi, ru'esây-ı asâkirin ihtilâfı ve me'mûrların tegāyür-i meşârib ve tehayyül-i mekâsib ile ʿadem-i iʿtilâfı giderek mâddeyi iʿzâm ve ʿillet-i müzmine gibi tedârük-i ʿilâcdan kâr-şinâsân-ı Devlet-i ebed-kıyâm'ı mübtelây-ı endîşe vü evhâm eyleyüp, Vezîr Hakkı Mehmed Paşa'nın mukaddemâ müşâhede olunan ʿiffet ü celâdeti ve etrâf u eknâfda hâsıl olan debdebe vü şöhreti hasebiyle bu ihtilâlin zevâline ve Rumeli kutrunun vücûd-i eşkıyâdan istısfâsına ʿillet olur mülâhazasıyla, bâlâda zikr ü beyân olunduğu vechile Rumeli'ye Vâlî ve envâʿ-ı istiklâl ile kadr ü i'tibârı bülend ü ʻâlî kılındığından gayri, lâzım gelan mühimmât ve edevât ile sâʻid-i iktidârı [Ü3 200a] tesdîd ve kazâlardan segbân şehriyyeleri tanzîmiyle esâs-ı me'mûriyyeti teşyîd kılınmışidi. Müşârun ileyh cibilletinde merkûz 'ucb u gurûr ve tabîʻatında mermûz şegab u şûr iktizâsıyla havf-ı Kahhâr-ı Müntakım'ı hâtırından ihrâc ve fukarâ vü zuʻafâyı mezâlim-i gûnâ-gûn ile izʻâc ve yedine verilan istiklâl-nâme havfından herkes tersân ve ne irâde etse sürʻat-i icâbetle gûş-dâde-i izʻân ve kendüsi dahi ashâb-ı tîcân gibi teʻazzüz-i nefs ile izhâr-ı kibr ü nahvet ve muhâfaza-i nüfûz daʻvâlarıyla hazm olunmayacak derecelerde efâ'îl-i 'acîbe ve evzâʻ-ı garîbe ibrâzına cesâret edüp, me'mûr olduğu maslahat muʻattal ve vakti masrûf-ı muʻâraza-i ezell ü ecell olup, fukarâdan gayr ez-tertîb tahsîl eylediği emvâli hevâ vü hevesine ifnâ ve ağniyây-ı [Ü4 122a] etrâfı ibtidâ me'mûr ve sâniyen 'afv ile garâmet-i mâliyyeye mübtelâ eylediğinden gayri, vüzerây-ı ʻizâm hazerâtına her ne kadar istiklâl-i tâmm verilse dahi, yine resm-i edebe riʻâyet ve meslek-i devlete mugâyir hareketden mücânebet edegeldikleri müsellem iken, müşârun ileyh bu dakīkadan gâfil ve buyruldusu ile refʻ-i Vezâret ve iʻtây-ı emâret misillü tavr-ı müstehcene mâyil olup, ʻOsmân Paşa ile münâkaşası münâveşeyi takrîb ve Edirne'ye gelür mülâhazasıyla nefsini muhâfaza içün vâfir Arnabud celb ve Beytülmâl'i tahrîb ve şân-ı Vezâret'e gayr-ı lâyık ve sebeb-i saht u gazab-ı hazret-i Hâlık olacak baʻzı aʻmâl-i nigûhîdeye dahi iştigāl ve tesmîn-i vücûd ve hıdmet-i nefs-i bed-bûdu nükāve-i bâl edüp, bu gaflet [Ü3 200b] ve müstelezzâta rükûn ve yevmen-fe-yevmen tarafından zuhûr eden cevr-i gûnâ-gûn, Rumeli ve civâr-ı Saltanat'da âsûde olan zuʻafâ vü fukarânın ahvâlini perîşân ve dîger-gûn eylediğinden gayri, bu müsâhele vü ihmâl etrâfda olan dağlu ve sâyir eşkıyâya vesîle-i nizâm-ı hâl olup, her tarafda ceng ü cidâl ve her cânibde nâr-ı ihtilâl, 'alevgîr-i iştiʻâl ve müşârun ileyhin fîmâ-baʻd Rumeli'de vücûdu sebeb-i kesb-i vizr ü vebâl olduğu mütehakkak olmağla, ʻazli zamîr-i gîtî-işrâk-ı Şehinşâhî'de cilve-ger ve baʻzı havâss ile müzâkere vü meşveret olunup, Filibe Aʻyânı ve müşârun ileyhin mukaddemâ kethudâsı olan ʻÖmer Ağa, müdebbir ve cemʻ-i askere kādir olduğundan, Şevvâl'in yirmi dördüncü târîhiyle Rütbe-i vâlâ-yı Vezâret ve Rumeli Eyâleti tarafına tevcîh ve Belgrad Muhâfızlığı ʻunvânıyla serîʻan Âsitâne'den ihrâc ve hafâyây-ı me'mûriyyeti lisânen kendüye ifâde vü tenbîh olunduğundan fazla, Belgrad [Ü4 122b] serhaddinde vukūʻ bulan ihtilâlin tedbîr-i dil-pezîr ve iʿânet-i müşîrîleriyle husûle geleceği zâhir ve müteʿallıkātlarından bir şahs-ı müteʿayyinin meʾmûriyyeti zihne mütebâdir olduğundan, sâbıkā kethudâları Ömer Ağa'ya Vezâret'le Belgrad Muhâfızlığı tevcîh olunup, Edirne'ye vardıkda, usûl-i me'mûriyyetini taʿlîm ü tedbîr ve: “Bir kadem akdem savb-ı meʾmûruna tesyîr buyurasın!" zemîninde taraf-ı hazret-i Kāyim-makāmî'den iğfâl ü tağlît olunarak, mahsûs kāyime tahrîr olunmuşidi. Hakkı Paşa kazıyyeye vâkıf oldukda, ʿan-asl vahşeti ber-kemâl iken bu keyfiyyetden dahi ziyâde müsteşʿir olup, Ömer Paşa'yı [Ü3 201a] Edirne'ye uğratmamak maʿnâlarını te'yîd eder evzâʿ ihtirâʿ eylediğini Ömer Paşa istimâʿ ve maslahat fevtinden hazer ile Tekfürdağı'ndan hareket ve Hakkı Paşa'nın refʿ-i Vezâreti'yle emvâlinin cânib-i mîrîden zabtı ve kendüsinin Sakız Cezîresi'ne nefy ü iclâsı zımnında sâdir olan emr-i celîlü'ş-şânı Tepedelenli Vezîr ʿAli Paşa'nın mahdûmu olup, Edirne'de maʿiyyetde olan Mîr-i mîrân Muhtâr Paşa'ya hufyeten irsâl ile ifâde-i hakīkat-i hâl eyledikde, Paşa-yı mûmâ ileyh emr-i ʿâlîyi Hakkı Paşa'ya irâʾet ve fi'l-hâl kayıka vazʿ ve Sakız'a ibʿâs ile icrây-ı meʾmûriyyet edüp, bu hılâlde Edirne'de olan Arnabud tâyifesi güzeşte ʿulûfe iddiʿâsıyla müşârun ileyhin ekser emvâlini gāret ve ne hâl ise Muhtâr Paşa defʿiyle mukayyed olup, bir mikdârını istirdâd ile bakıyye-i emvâlini temhîr ve baʿzısı o tarafda fürûht ve baʿzısı bu tarafa tesyîr olunup, Ömer Paşa dahi o aralıkda Edirne'ye duhûl ile Arnabud tâyifesinin [Ü4 123a] ahvâliyle meşgûl olup, merkūmlar ʿulûfe talebi zımnında ictimâʿ ve kâr-fermâyân ile küllî nizâʿ etmeleriyle, sühûlet ile ilzâm mütesavver olmadığından, Edirne halkı üzerlerine teslît ve anlar dahi birkaç mahalle tehassun ve şehre âteş ilkā etmek vehmiyle halkı tağlît etmeleriyle, nâ-çâr Rumeli Vâlîsi tarafından ʿulûfelerine mahsûben bir mikdâr akça ve eşyâ verilüp, oğlunu dahi rehin alarak hâric-i şehre çıkardıkları ahbârı işbu Zilkaʿde evâsıtında Der-i devlet-medâr'a ʿale't-teʿâkub [Ü3 201b] vürûd ve Edirne'de tekevvün eden cemretü'l-gazây-ı şûriş şimdilik pezîrufte-i intıfâ vü humûd oldu.
Attribution
Citation:
"ʿAzl ü refʿ-i Vezâret-i Hakkı Mehmed Paşa ve ihsân-ı Vezâret ve Eyâlet-i Rumeli be-ʿÖmer Ağa", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_696.html
Item Details
Title:
ʿAzl ü refʿ-i Vezâret-i Hakkı Mehmed Paşa ve ihsân-ı Vezâret ve Eyâlet-i Rumeli be-ʿÖmer Ağa
Creator:
Ahmed Vâsıf Efendi
Date Created:
1216
Source:
Hüseyin Sarıkaya
Format:
text/plain
Language:
ota