Mısır beylerinin sinîn-i mütetâvileden berü sûrî ve maʿnevî Devlet-i ʿaliyye'ye olan ihânetleri ʿâkıbet başlarına envâʿ-ı felâket îrâs eylediğinden başka, Mısır gāyilesi fazl-ı Hakk ile ber-taraf oldukdan sonra, bakıyye-i mücâzâtı Devlet-i ʿaliyye'den müşâhede eyleyeceklerini teyakkun ile o zemân İngiliz Amirali bulunan İsmis'e mürâcaʿat ve vâfir akça vaʿdiyle imtiyâzât-ı [Ü3 175a] sâbıkalarını [Ü4 99a] tecdîd ve istînâfa bezl-i makderet etmişler idi. “er-Rişâ'u rişâ'u'l-hâce” mefhûmu üzere bu muʿâmele-i râbiha, İsmis'in mizâcına gāyet hoş gelüp, devletine tahrîrât-ı mümevvehe irsâl ve: “Ümerâ’-i Mısrıyye şâyed Françelü'ye meyl ü rükûn ve miyânelerinde bir gûne muʿâhede rû-nümûn olup, İngiliz askeri iki sınıf düşmen arasında sergerdân ve zebûn ola, merkūmları taht-ı himâyeye almak ve baʿzı vaʿd ile isticlâbları emrine dikkat etmek vâcibât-ı maslahatdandır” deyü iğfâl ve ruhsat istihsâl etmişidi. İsmis, Amirallik'den münʿazil oldukda, bu keyfiyyeti bi'se'l-halefi olan Enşefe ifâde vü ifhâm ve mesfûr dahi bi't-tevârüs bu maslahata teşmîr-i dâmân-ı ihtimâm eyleyüp, ümerânın ahz u habsları tedbîrinde olan muhâlefeti bu kazıyyeye mahmûl ve mebâliğ-i mevʿûdeye zafer bulmadıysa dahi, ser-rişte vermemek içün himâyet-i mücerrede maʿnâlarını ifâde ile irtikâb-ı emr-i gayr-i maʿkūl eylediği, sübût-yâfte-i sıhhat-i nükūldur.
Mısır Beyleri Devlet-i ʿaliyye'nin silsile-i hükûmet ve tasarrufuna mukayyed olup, feth-i Kāhire'den sonra o taraflarda bekā vü istikrarları umûr-ı dâhiliyye-i mülkiyyesine muzırr olduğundan, bekāy-ı hayâtlarıyla Memâlik-i mahrûse'nin birer mahallerinde iskânları ve bâliğan-mâ-belağ meʿâşları tertîbi rekîz-i zamâyir-i evliyây-ı devlet iken, müstelezzât-ı
şehvâniyyelerine sarf u istihlâk eyledikleri menâfiʿ-i meʾlûfeden hirmânları, kendülerini devlet-i uhrâya ilticâya mecbûr edüp, Amiral'in dahi celb-i fâyide kasdıyla beyleri himâye ve dostluğa münâfî vazʿ u hareket ile Devlet-i ʿaliyye askerine [Ü3 175b] sûret-i husûmet irâʾe eylemesi, şart-ı ittifaka mugāyir bir hâlet olduğu İngiliz Kıralı tarafına tahrîr olunduğundan başka, Âsitâne'de [Ü4 99b] mukīm İngiltere Elçisi, Amiral'in bu vazʿ-ı nâ-hemvârına devletinin rızâsı olmayup, maslahat-ı mezkûreyi tesviye zımnında İskenderiyye tarafına ʿazîmete tâlib olup, ʿazîmeti çendân münâsib görülmediğinden, Sır Kâtibi o tarafa zâhib olmuşidi. Mesfûr Mısır'a varup, Sadrıaʿzam ve Serdâr-ı ekrem hazretleriyle ve İngiliz ceneralleriyle bu keyfiyyeti müzâkere hılâlinde İskenderiyye'de bakıyyetü's-süyûf olan beyler ʿalâ-tarîkı'l-müsâmaha Çîze'de olan beylere iltihâk ve cümlesi birden Saʿîd'e doğru zimâm-ı hezîmeti ıtlâk eylediler. Bundan sonra firârîlerden Ebû Seyf Kāsım Bey, selâmet-i hâl taraf-ı devletde olduğunu fikr ü hayâl ve iki yüz mikdârı memâlîk ile Devlet-i ʿaliyye'ye ilticâ edüp, Mısır'a vusûlünde mizâcı münharif ve sûy-ı âhirete munsarıf olduğundan başka, Saçlı ʿOsmân Bey dahi Saʿîd'de olan cemʿiyyetden infikâk ve sûret-i itâʿatde Mısır'a gelür iken Arnabud askeri yedinde helâk olduğu haberleri, Sadrıaʿzam hazretleri tarafından ve Mısır Vâlîsi cânibinden müteʿâkıben vürûd, fazl-ı cenâb-ı Bârî ve yümn-i himmet-i hazret-i Tâc-dâri'yle bekāyây-ı ümerânın dahi yevmen-fe-yevmen cemʿiyyetlerine vehn ü tezelzül târî olup, baʿzısı tabʿan muzmahill ve baʿzısı itâʿat ile taht-ı kahr-ı Sultânî'ye dâhil olacağları bedîhîdir.
Lâhıka
Attribution
- Citation:
- "Lâhıka", Ottoman Text Corpus, Merve Tekgürler, https://mervetekgurler.github.io/ottoman_text_corpus_website/items/ave1794_654.html
Item Details
- Title:
- Lâhıka
- Creator:
- Ahmed Vâsıf Efendi
- Date Created:
- 1216
- Source:
- Hüseyin Sarıkaya
- Format:
- text/plain
- Language:
- ota