Sadrıaʿzam hazretleri sunûf-ı asâkir-i İslâm ile Şelkān merhalesine rekz-i ʿalem ve Kapudan Paşa hazretleri ve İngiliz askeri dahi cânib-i garbdan Nîl kenârıyla merhale-i mezkûreye vazʿ-ı kadem eyledikleri mukaddemâ nigâşte-i kalem-i müşgîn-rakam kılınmışidi. İki cânibden asker-i zafer-rehber kānûn-ı fenn-i harb üzere fevc feve hareket ü kıyâm ve Mısır'a karîb "Beyves” ve “Şibrü Miknâse” nâm mahalde ihtiyâr-ı makām etdikden sonra, Mısır muhâsarasına bi'n-nefs Sadrıaʿzam hazretleri ikdâm ve Cize tarafı mültekāy-ı tarîkaynda vâkiʿ olup, muhâsarası min-ehemmi'l-mehâmm olduğundan gayri, Françelü'nün İskenderiyye ve Saʿîd ve sâyir mahall-i baʿîdden muhâbere ve celb-i zehâyir ümmîdlerinin inkıtâʿı fâyidesi derkâr ve nefs-i [Ü3 148b] Cize'yi tâyife-i mesfûre hısn-ı menîʿ şekline vazʿ ile tarâyif-i eşyâ ve mühimmatların dahi mahall-i mezkûrda ihtizân etmiş bulunduklarından, bidâyet-i hâlde teshîri Kapudan Paşa hazretlerine dahi müstasveb ü muhtâr olmağla, baʿde'l-meşvere muhâsarasına şurûʿ ve birkaç sâʿat mâ-beyne'l-ferîkayn müşâcere vukūʿ bulup, cân-sipârân-ı İslâm'dan birkaç merd-i dilâvere rütbe-i şehâdet müyesser ve Françelü'den [Ü4 74b] dâhi vâfir kâfir reh-yâb-ı sekarr olup, hengâm-ı şâm hulûlüyle muhârebe encâm bulup, ferdâsı müşârun ileyh hazretlerinin tedârükât-ı kaviyyesinden ve kebîr toplar celbi ile meteris hafri ve tabya inşâsına mübâşeretinden vücûd-ı aʿdâ mugşaʿirr ve imtinâʿ-ı tâkat-ı mukāvemet suver-i zihniyyelerinde mütekarrir olmağla, nâ-çâr keyfiyyeti Mısır'da olan sergerdelerine işʿâr ve habere muntazır olmuşlar idi. Bu sâl-i ferruh-fâlde fazl-ı hazret-i Bârî ve yümn-i baht-ı cenâb-ı Şehriyârî'yle her mahalde o kavm-i müstehıkku'l-levmin livây-ı sevretleri menkûs ve tâliʿ-i şûmları bâzgûne vü maʿkûs olup, birkaç seneden berü âfâk-gîr olan savlet-i istidrâciyyeleri zevâle karîn ve tertîb etdikleri hiyel-i ebleh-firîb min-baʿd müte’essir olmayacağı vâzıh u müstebîn olduğundan gayri, berîk-ı süyûf-ı mücâhidîn her maʿrekede harmen-i vücûdların ihrâk ve ʿale'l-husûs leyl ü nehâr ümmîd-vâr oldukları imdâdın ekserîsi İngilterelü tarafından ahz u istirkāk olunup, etrâfları mahsûr ve necâtları gayr-i meysûr olduğunu idrâk ile müteşebbis-i dâmân-ı istîmân oldular. Tafsîli bu ki, Cize mahsûrlarının haber-i mûrisü'l-kederi Mısır'da mukīm Sergerde-i küffâra tevassul ve Cize ahvâli ber-taraf [Ü3 149a] oldukdan sonra, nevbet kendüye geleceğini te'emmül edüp, ʿavâkıb-ı hâli mülâhaza ve maʿiyyetinde olan keferenin enfes-i habîselerin muhâfaza zımnında terk-i cidâli ihtiyâr ve tahliye-i Mısır'a karar verdiklerini Cize'de mukīm Komandat'a iş'âr ile taʿyîn-i Murahhas'a hâst-kâr oldular. Minvâl-i meşrûh üzere Cize'de mukīm Komandat, Mısır'da kâyin sergerderlerinin re'y ü tenbîhi ile tahliye-i Mısır mevâddını müzâkere içün murahhaslar taʿyîn olunmasını inbâ ve bu haber-i hayr derhâl Vezîr-i müşârun ileyh hazretleri tarafından cânib-i Serdâr-ı ekremî'ye [Ü4 75a] tebşîr ü inhâ olunmağla, Kapucular Kethudâsı'nı mükâlemeye me'mûr ve Kapudan Paşa hazretleri tarafından ve İngilizlü cânibinden birer ikişer âdem terfîkıyle müterassıd-ı gāyet-i emr-i mezkûr olmuşlar idi. Fransızlar her hâlde mağlûb ve min-külli'l-cihât mahzûl ü menkûb iken yine tecellüd ü ruʿûneti elden bırakmayup, terk edecekleri cumhûr mâlı bedeli olarak üç bin kîse taleb ü irtiyâd ve bundan başka kabûlü mümteniʿ baʿzı mevâdd îrâd etmeleriyle, o makūle îrâdât-ı vâhiyeden keff-i yed etmedikleri hâlde ʿavn-i Kahhâr ile Mısır ve muzâfâtı ʿanveten teshîr ve cümlesi giriftâr u esîr kılınacağı meclis-i mükâlemede tezkîr olunup, şiddet-i şekîmeleri telyîn ve her mâdde tabîʿat-ı vakte tevfîk ile tenkīh u tebyîn olunarak yirmi bir şarta taʿlîk ve şurût-ı mezkûre bu mahalle tenmîk olundu. Evvelki mâdde: Mısır'da olan Belbar Ceneral zîr-i hükmünde olan Fransalu kara ve deniz askerinden ve muʿîni askerinden Mısır Kalʿası'nı ve Mısır'ın iç kalʿasını ve Bulak ve Cize palangalarını ve bütün hükmünde olan mahalleri tahliyeye te'ahhud eder. Muʿîni asker [Ü3 149b] maʿnasını murahhaslar istifsâr eylediklerinde, İtalya ve Malta ve Amerikan askeri olup, maʿnây-ı âhar kasd olunmadığını Fransız murahhasları işʿâr ve İngiliz tarafından meclisde hâzır Hob Ceneral bu maʿnâyı kabûl eylediğinden, lafz-ı mezkûr baʿde's-selb sebt ü tezbâr olunmuş. İkinci mâdde: Fransız ve muʿîni olan asker karada Nîl'in garb tarafından kendülerinin esliha ve eşyâ ve çerha toplarıyla ve cebe-hâne sandıkları ve cebe-hâneleriyle Reşîd'e varup, andan gemilere bu hâl ile süvâr olalar. Ve Ak-deniz'de olan Fransız lîmânlarına varıncaya dek masrafları devleteyn-i müttefikayn taraflarından ru’yet oluna. Üçüncü mâdde: İşbu mukāvele târîhinden husûmet-i tarafeyn [Ü4 75b] refʿ olunup, temhîr-i mukāvele ʿakabinde Sulfuski Burcu'yla Cize'nin Firʿavn Tebeleri'ne karşu olan bir kapusu devleteyn-i müttefikayn askerine teslîm oluna. Ve tarafeynden me'mûrlar taʿyîni ile tarafeyn askerinin ilerüde olan meterisleri önüne hudûd çekile. Ve zikr olunan hudûdlardan tarafeyn askeri birbirine tecâvüz etmemek ve baʿzı efrâd-ı neferât beyninde münâzaʿa olmamak içün tarafeyn askerine tenbîh-i ekîd oluna. Ve nizâʿ olursa, tarafeyn me'mûrları maʿrifetiyle dostâne defʿ oluna. Dördüncü mâdde: İşbu mukāvelenin tasdîkı târîhinden on iki gün sonra Mısır Kalʿası ve iç kalʿası ve Bulak Burcu ve Şehri, Fransalu muʿîni askeri tarafından tahliye olunup, asâkir-i merkūme “İbrâhîm Bey” nâm mahalle ve Roda Cezîresi'ne ve tevâbiʿine ve Lekvâ Burcu'na ve Cize'ye çekilüp, mahâll-i mezkûreden beş gün yâhûd dahi evvel gemilere râkib olacak mahallere gideler. Ve asâkir-i merkūmenin [Ü3 150a] ağırlık ve eşyâ ve meʾkûlâtını gemiye irkâb olunacak mahallere nehren nakl içün iktizâ eden nesneler, ʿOsmânlu ve İngiltere asâkiri sergerdeleri tarafından mesârıfları verilerek iʿtâ oluna. Ve zikr olunan nesneler Fransa askerine bir ân akdem Cize'de teslîm oluna. Beşinci mâdde: Fransalu ve muʿîni askerin hareketleri günü ve konak yerleri devleteyn-i müttefikayn asâkiri sergerdeleri tarafından karar verile. Esnây-ı râhda konak yerlerinde yevmiyye iktizâ eden meʾkûlâtları iʿtâsiyçün müttefikayn taraflarından komisarlar taʿyîn ü terfîk oluna. Altıncı madde: Fransalu'nun eşyâ ve cebe-hâne ve sâyir nehren gidecek ağırlıklarını cerîmleriyle ve üzerlerine me'mûr Fransızlar ile giderken, maʿiyyetlerine devleteyn-i müttefikayn şalopeleri taʿyîn oluna. Yedinci mâdde: Fransalu ve muʿîni askeri ve bunlara müteʿallıklar Cize'den hareket eyledikleri [Ü4 76a] günden gemiye râkib oluncaya dek meʾkûlâtları Fransız kāʿidesi üzere cengçi asker taʿyînâtı verile. Ve gemiye râkib oldukları günden Françe sâhiline varıncaya dek taʿyînâtları İngiltere kāʿide-i bahriyyesi üzere devleteyn-i müttefikayn tarafından verile. Sekizinci mâdde: Fransalu ve muʿîni askeri ve bunlara müteʿallıkların Ak-deniz'de kâyin Fransa lîmânlarına varıncaya dek râkib olmalariyçün râhat eyleyecekleri vechile iktizâ eden sağ gemiler Devlet-i ʿaliyye ve İngilterelü kara ve deniz askeri sergerdeleri tarafından verile. Ve asâkir-i merkūme gemiye râkib olduklarından, Fransa lîmânlarına varıncaya dek iktizâ eden kumanyaları devleteyn-i müttefikayn kara ve deniz sergerdeleri tarafından ve Ceneral Belbar tarafından komisarlar taʿyîni ile tanzîm oluna. [Ü3 151a] Ve tasdîk-nâme mübâdelesi ʿakabinde sâlifü'z-zikr taʿyîn olunan komisarlar Reşîd'e ve yâhûd Ebâhûr'a varup, iktizâ eden kumanyaları ihzâr edeler. Dokuzuncu mâdde: Berâber götürecekleri esbler içün gemi ve mümkin olursa dahi ziyâde sefîneler ve iktizâ eden su mancıneleri ve Fransa'ya varıncaya dek muktezâ olan şaʿîr ve samanları devleteyn-i müttefikayn taraflarından verilüp, iktizâ eden yemlikleri yapdırıla. Onuncu mâdde: Râkib olacağları sefâyin ile Fransa lîmânlarına varıncaya dek maʿiyyetlerine iktizâ edecek ceng gemileri devleteyn-i müttefikayn donanmaları tarafından verile. Ve Fransız askeri râkib oldukları gemiler ile Fransız lîmânlarına sâlimen varup, sefâyin-i merkūme girü Devlet-i ʿaliyye sâhillerine ʿavdet edinceye dek Fransalu tarafından bir zarar isâbet etmeyüp, sâlimen ʿavd ü ricʿatlerine Ceneral Belbar teʿahhüd eder. Anlar dahi hılâl-i râhda cenge şurûʿ etmeyeler. On birinci mâdde: Fransalu'nun cümle ehl-i kalem ve sâyir erbâb-ı sanâyiʿi haklarında cengci askere olunan muʿâmele misillü muʿâmele oluna. Ve zikr [76b] olunan kesânın kendülerine mahsûs olan kâğıdlarından başka dîger kâğıdlarını ve sâyir nesnelerini berâber alalar. On ikinci mâdde: Mısır ehâlîsinden her ne millet olursa olsun Fransa askeriyle gidecek oldukda, müdâhale olunmayup, gitdikden sonra Mısır'da kalan ehl ü ʿiyâline kimse teʿaddî etmeye. On üçüncü mâdde: Mısır ehâlîsinden her ne millet olursa Fransalu Mısır'da iken ünsiyyet peydâ eyledikleriyçün nefs ve mâllarına taʿarruz olunmaya. Anlar [Ü3 151a] dahi ʿâdet-i beldeye ve kānûn ve kāʿidesine mütâbeʿat edeler. Bu iki mâdde külliyyen selb olunmuşiken, İngiliz Cenerali Hob: “Söz verdim. Nükûl edemem. Bunlar beş on âdemdir. Vesveseye zâhib olmuşlar. Ziyâde değildir" dedikde, İslâm'dan küfrü kabûl edenlere müdâhale olunmamak ve Mısır sekenesinden ve sâyir Devlet-i ʿaliyye reʿâyâsından şahs-ı vâhidi götürmemeye ve içlerinde câriye ve gulâm bulunmamağa teʿahhüdü şâmil Françe me'mûrlarından başka sened alınup, şübhe izâle olunmuş. On dördüncü mâdde: Fransız askerinden gitmeye kudreti olmayan hastalar kalup ve Fransız tabîbleri mezkûr hastalar içün kalalar ve hastalara mahsûs ispitaliyeye vazʿ olunalar. Hastalıkdan kurtuldukları vakit tabîbler ile sâyir Fransızlar gibi berâber vilâyetlerine gönderileler. Ve işbu hastaların ispitaliyede devleteyn-i müttefikaynın her ne masrafları olursa, baʿdehû Françe cumhûru tarafından edâ oluna. On beşinci mâdde: İşbu mukāvele mezkûr kalʿa ve palangaların teslîm olunduğu anda komisarlar taʿyîn olunup, kalʿa ve burclarda mevcûd kebîr toplar ve hâven ve gülle ve edevât-ı harbiyye ve cebe-hâne ve mahzenler ve kağıd ve defterler ve resimler ve sâyir emvâl-i mîrîleri devleteyn-i müttefikayna terk oluna. On altıncı mâdde: İşbu Mısır tahliyesini Fransa cumhûruna ihbâr içün bir Ofiçyâl ve bir Komisar [Ü4 77a] Tulon'a gönderilmek içün devleteyn-i müttefikayn deryâ askeri sergerdeleri tarafından bir mektûb gemisi iʿtâ oluna. On yedinci mâdde: İşbu mukāvele icrâsında baʿzı gûne suʿûbet ü nizâʿ zuhûr ederse, tarafeynden bu husûsa taʿyîn olunan meʾmûrlar maʿrifetiyle [Ü3 151b] dostâne defʿ oluna. On sekizinci mâdde: İşbu mukāvele tasdîkı ʿakabinde Mısır'da bulunan ʿOsmânlu ve İngiltere üserâsı âzâd oluna. Kezâlik devleteyn-i müttefikayn sergerdeleri ordularında bulunan Fransa üserâsı dahi âzâd oluna. On dokuzuncu madde: İşbu mukāvele icrâsına vesîka olmak içün devletlü Sadrıaʿzam hazretleri tarafından bir âdem ve devletlü Kapudan Paşa hazretleri tarafından bir âdem ve İngiltere askerî Sergerdesi tarafından bir âdem Fransalu tarafına ve Fransızlar'dan dahi bunların rütbesinde üç âdem rehin olmak üzere birbirine verile. Ve Fransa askeri, Fransa lîmânlarına vardıkdan sonra, işbu rehinler tarafeynden redd oluna. Yirminci mâdde: İşbu mukāvele şurûtu Fransız tarafından bir Ofiçyâl yediyle İskenderiyye'de olan Mino Ceneral'e gönderile. Mersûm dahi kendü maʿiyyetinde olan kara ve deniz askeriyçün işbu mukāvele şurûtunu kabûl ederse, kendü re'yine muhavvel olmağla, eğer bu şurûtu kabûl ederse, kabûl eylediğini işbu mukāvele şurûtunun yedine vâsıl olduğu günden on gün sonra İskenderiyye önünde olan İngiltere ordusu Cenerali'ne haber vere. Yirmi birinci mâdde: İşbu mukāvele şurûtu imzâ olunduğu sâʿatden yirmi dört sâʿat murûrunda devleteyn-i müttefikayn askerinin üç sergerdeleri tarafından tasdîk oluna. Zeyl: Fransalu ve muʿîni askerin mümkin olduğu kadar bir sâʿat evvel gemilere irkâb olunmasına ikdâm oluna. Pek geçerse mukāvele tasdîkı târîhinden [Ü4 77b] elli gün murûrunda icrâ oluna. Asâkir-i merkūme emîn ve doğru yoldan Fransa lîmânlarına nakl oluna. Fransalu Mısır'ı tahliye edüp vilâyetlerine gider iken, Mısır sekenesinden [Ü3 152a] ve sâyir Devlet-i ʿaliyye reʿâyâsından ferd-i kimseye ibrâm ederek, cebren vilâyetlerine götürmeyeler. Sekene-i merkūmeden kendü rızâlarıyla baʿzı sebebe mebnî gitmek murâd eder olursa, o makūleler kendü kıyâfetlerini terk ile Avrupa halkı kıyâfetine gireler. Ve Fransalu beyninde câriye ve gulâm misillü üserâ olarak kimesne bulunmaya. Fransa'ya götürmek üzere Ceneral Belbar maʿiyyetinde olan Fransalu ve mûʿînî olan askere götürecekleri çerha topları birer vakıyyelikden dörder vakıyyelik çapına varınca olacağı ve her bir batalyonun maʿiyyetinde ikişer kıtʿa mezkûr çerha toplarından ola. Ve her bir eskadronun maʿiyyetinde dahi kezâlik mezkûr toplardan birer kıtʿa top ola. Ve mezkûr topların cebe-hâne ve cebe-hâne sandıklarına müteʿallık olan eşyâ beraber ola. Fransız askerinden ceng gemilerine râkib olduklarında, kendü yanlarında esliha ve cebe-hânelerini bindikleri sefîne kapudanına teslîm edüp, kapudanlar hıfzında olup, vilâyetlerine vardıklarında ber-mûceb-i mukāvele yine kendü yedlerine teslîm oluna. Ve ceng sefînesi olmayup, sâyir tüccâr sefâyininde olacağlar, esliha ve cebe-hânelerini kapudana teslîm etmeyüp, kendüleri hıfz ede. Ve mezkûr tüccâr sefâyini kapudanları hükmünde olmayarak Fransa askeri ofiçyâlleri taht-ı hükmünde olalar. İskenderiyye'de olan Mino Ceneral'in karısı ve bir nefer oğlu ve bir nefer Ofiçyâli ve mersûmların yanlarında mevcûd eşyâlarıyla Mısır'dan çıkup, mesfûr Mino Ceneral'in yanına İskenderiyye'ye gitmek üzere nehren iktizâ eden sefîne, devleteyn-i müttefikayn sergerdeleri tarafından tedârük ve mersûmlar İskenderiyye'ye gönderile. [Ü4 78a] İskenderiyye'de [Ü3 152b] Mino Ceneral'in maʿiyyetinde ofiçyâller ve gerek sultat ve sâyir Fransızlar'ın karıları Mısır'da olmağla, mersûmların karıları dahi kezâlik Mısır'dan çıkarılup, nehren sefîne ile İskenderiyye'ye gönderile. Eğer Fransızlar İskenderiyye'ye almazlar ise, mesrûmların karıları dahi Fransa'ya gönderile. Ve çengci asker misillü taʿyînâtları verile. Ceneral Belbar'ın maʿiyyetinde olan hayvânât, Fransa askeri sefîneye irkâb olundukdan sonra devleteyn-i müttefikayn komisarlarına teslîm oluna. Kalʿalar ve burclar hedm olunmaksızın bulunduğu kıyafetle teslîm oluna. Ve kalʿalarda olan lağımlar dahi beyân ve irâ'e oluna.